II SA/Gl 1409/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.), Protokolant specjalista Magdalena Nowacka-Brzeźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2022 r. sprawy ze skargi J. J. (J.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy oddala skargę. Decyzją z [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Starosty [...] z [...] r., w przedmiocie odmowy zwrotu J. J. (dalej: skarżący) zatrzymanego prawa jazdy kategorii A, C, D, BE, CE, DE. Jak wskazano w uzasadnieniu organu I instancji, prawomocnym wyrokiem o sygn. [...] z [...] r. Sądu Rejonowego w N. [...] Wydział Karny, orzeczono wobec skarżącego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 3 (trzech) lat, którego początek liczy się od dnia [...] 2020 r., a koniec upływa z dniem [...] 2023 r. Ze względu na treść powyższego wyroku, organ orzekł o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami kat. B na mocy decyzji nr [...] z [...] r., która jest prawomocna. W dniu 30 czerwca 2021 r. skarżący złożył wniosek o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, załączając do niego stosowne dokumenty. Wniosek ten, na mocy wskazanej wyżej decyzji załatwiono odmownie, ze względu na postanowienia art. 12 ust. 2 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 1212 ze zm., dalej: "u.k.p."). Stosownie do art. 12 ust. 1 pkt. 2 u.k.p., prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania zakazu. Po myśli art. 12 ust. 2 pkt. 3 u.k.p., przepis art. 12 ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii Cl, C, D1 lub D. Z rozstrzygnięciem organu I instancji nie zgodził się skarżący, wnosząc odwołanie od tej decyzji, w którym wskazano że przywołane orzeczenie Sądu Rejonowego w N. dotyczy zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, wyłącznie kat. B. Wskazano, że organ nie jest uprawniony do rozszerzania zakazu kierowania pojazdami określonej kategorii ponad te, które orzeczono w sądowym zakazie. W wyniku rozpoznania odwołania, Kolegium utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji, podzielając argumentację wyrażoną w rozstrzygnięciu organu I instancji. Kolegium wskazało, że kluczowym zagadnieniem sprawie jest rozstrzygnięcie, czy w okresie zatrzymania prawa jazdy kategorii B, orzeczonego prawomocnym wyrokiem sądowym, można ubiegać się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kategorii A,C,D,BE,CE,DE, jeśli takie kategorie posiadała w chwili orzeczenia w stosunku do niej środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów, mechanicznych. Kolegium zaznaczyło, że w obecnym kształcie, przyjętym poprzez nowelizację ustawy w dniu 26 czerwca 2014 r., ustawodawca wskazał że "przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii" (poprzedni kształt tego przepisu brzmiał: przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii). Tym samym uregulowano kwestię interpretacji ww. przepisu, który wskazuje, że starosta jest zobligowany do niewydawania prawa jazdy kategorii między innymi: A,C,D,BE,CE,DE, w czasie trwania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego między innymi uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B, przy czym zakaz ten odnosi się nie tylko do kierowców ubiegających się po raz pierwszy o prawo jazdy danej kategorii (innego niż kategoria A,C,D,BE,CE,DE,) w czasie trwania zakazu, ale dotyczy również kierowców posiadających już takie uprawnienia - przez wstrzymanie możliwości ich wykonywania na czas trwania zakazu sądowego, orzeczonego co do pojazdów objętych prawem jazdy kategorii B. Przywołane unormowania wskazują, że ustawa o kierujących pojazdami przypisała wyrokowi zakazującemu prowadzenie pojazdów mechanicznych objętych prawem jazdy kategorii B walor zdarzenia prawnego w zakresie stosunków administracyjnych powstających w sferze uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych. Mając na uwadze charakter i znaczenie uprawnień objętych prawem jazdy kategorii B oraz powiązanie z innymi kategoriami prawodawca w unormowaniu zawartym w art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami rozciągnął skutki orzeczenia karnego w zakresie prawa jazdy kategorii B także na inne uprawnienia do prowadzenia pojazdów, przy czym skutki te dotyczą jednako zarówno ubiegającego się o prawo jazdy określonej kategorii, jak i dysponującego już takim prawem jazdy. Skargę na decyzję Kolegium złożył skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: 1. art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami wskutek jego błędnej interpretacji, 2. art. 103 ust. 3 w zw. z art. 104 ustawy o kierujących pojazdami, poprzez brak zróżnicowania pozycji osób ubiegających się o uprawnienie - prawo jazdy, których wcześniej nie posiadali lub które utracili, w stosunku do osób uprawnienia takie posiadających; 3. art. 182 § 1 i 2 ustawy kodeks karny wykonawczy, poprzez faktyczny zakaz prowadzenia przez skarżącego pojazdów wszystkich kategorii wbrew zakresowi orzeczonemu przez Sąd Rejonowy w N., a tym samym stawianie się przez Starostę [...] w roli organu wymiaru sprawiedliwości; 4. art. 6, 7 i 8 ustawy kodeks postępowania administracyjnego, poprzez rozpatrzenie sprawy bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, 5. art. 107 § 3 ustawy kodeks postępowania administracyjnego, poprzez sformułowanie niewłaściwego uzasadnienia faktycznego decyzji. W odpowiedzi na skargę organ w całości podtrzymał swoją dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści przepisów art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej powoływanej jako p.p.s.a.), Sąd stwierdził, iż wniesiona w sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W konsekwencji wystąpienia przez skarżącego z wnioskiem o zwrot zatrzymanego prawa jazdy organy obu instancji, w drodze decyzji wydanych w oparciu o przepis art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 1212 ze zm., dalej: u.k.p.), odmówiły wnioskodawcy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kategorii A, C, D, BE, CE, DE. Zostało to zakwestionowane przez skarżącego, który zarzucił organom nieuprawnione rozszerzenie zakazu orzeczonego przez sąd powszechny na uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie nie objętym zakazem. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji SKO oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji o odmowie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kategorii A, C, D, BE, CE, DE należy wskazać, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięć organów stanowiły przepisy art. 12 ust. 2 i 3 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. Zgodnie z powołanymi przepisami, prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu (art. 12 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy). Przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: 1) B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A;2) AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B;3) B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D (art. 12 ust. 2 ustawy). Przepis art. 12 ust. 2 u.k.p., odnosi się nie tylko do osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy określonej kategorii, lecz także do osoby ubiegającej się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy danej kategorii. Wcześniej, tj. przed zmianą dokonaną na mocy art. 1 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2014 r., poz. 970 ze zm.) art. 12 ust. 2 ten stanowił jedynie, że przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy, nie określając wprost, że należy go stosować także względem osoby ubiegającej się o jego zwrot. Podkreślić należy, że przepis art. 12 ust. 2 powołanej ustawy w znowelizowanym brzmieniu znajduje zastosowanie jedynie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy (art. 3 ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami). Ustawa weszła w życie w dniu 24 sierpnia 2014 r., zaś ww. przepis art. 12 ust. 2 ustawy wszedł w życie w dniu 25 października 2014 r. (art. 15 pkt 1 ustawy o zmianie ustawy o kierujących pojazdami). Nie ulega wątpliwości, że w stosunku do skarżącego znowelizowane przepisy mają zastosowanie, bowiem zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych przez skarżącego został orzeczony po tej dacie, jako że prawomocny wyrok w tym przedmiocie zapadł w dniu [...] r. Na podstawie stanu prawnego, obowiązującego po dokonaniu zmiany treści przepisów art. 12 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 2 pkt 2 u.k.p. należało ocenić żądanie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy. W art. 12 ust. 1 u.k.p. wskazane zostały okoliczności, których wystąpienie uniemożliwia wydanie prawa jazdy. Jedną z takich okoliczności stanowi wymieniony w pkt 2 tego przepisu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu, w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Z mocy regulacji art. 12 ust. 2 u.k.p., okoliczność wyłączająca możliwość wydania prawa jazdy określona w pkt 2 art. 12 ust. 1, odnosi się także do innych kategorii uprawnień w zakresie prawa jazdy, niż objętych orzeczonym zakazem. Zarówno literalna treść przepisu art. 12 ust. 2 uk.p., jak i ratio legis tej regulacji oraz wyraźna wola prawodawcy, nakazują zdaniem Sądu, rozumieć ten przepis w ten sposób, iż odnosi się on także względem osób, którym zatrzymano prawo jazdy lub cofnięto uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii nie objętej orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdów mechanicznych. Rozróżnienie w akcie prawnym instytucji wydania prawa jazdy, zwrotu prawa jazdy i przywrócenia uprawnień w zakresie prawa jazdy, fakt wyraźnego dodania do treści analizowanego przepisu tych dwóch ostatnich instytucji prawnych, nie pozwalają na wyłączenie którejś z nich z konsekwencji objętych przepisem art. 12 u.k.p. Nie ulega wątpliwości, że celem ustawodawcy w ramach przyjętych rozwiązań prawnych było niedopuszczanie do ruchu drogowego osób, które w sposób znaczący zagroziły bezpieczeństwu w komunikacji. Wobec tego okoliczność, że przed wyrokiem sądu karnego skarżący legitymował się prawem jazdy obejmującym kategorię A, C, D, BE, CE, DE, a Sąd prawomocnym wyrokiem odebrał mu je tylko częściowo, tzn. zakazał prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym z wyłączeniem kategorii A, C, D, BE, CE, DE nie oznacza, że w trakcie obowiązywania tego zakazu, skarżący może prowadzić pojazdy mechaniczne objęte tymi kategoriami i że może żądać zwrotu dokumentu potwierdzającego uprawnienie do kierowania pojazdami w zakresie tych kategorii. Tego bowiem wyraźnie zakazał ustawodawca przepisem art. 12 ust. 2 u.k.p. w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą, obligując organ administracyjny do niezwracania w takim wypadku zatrzymanego dokumentu. Adresatem tego przepisu jest organ administracyjny, a nie sąd karny, w związku z czym po pierwsze sąd karny nie musiał w wyroku orzekać względem skarżącego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii A, C, D, BE, CE, DE, bowiem i tak z woli ustawodawcy wyrażonej w art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p. wstrzymana została możliwość ich wykonywania w czasie trwania zakazu sądowego orzeczonego co do pojazdów objętych kategoriami B, a po drugie rozstrzygnięcie w przedmiocie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy w sytuacji objętej hipotezą art. 12 ust. 2 w zw. z ust. 1 u.k.p. należy do zakresu kompetencji organu administracyjnego i to nie objętych uznaniem administracyjnym, lecz obligujących organ do określonego postępowania w sytuacji określonej w tym przepisie. W przypadku regulacji wyrażonej w art. 12 ust. 2 w zw. z ust. 1 u.k.p., istotne znaczenie ma sama okoliczność zatrzymania prawa jazdy w związku z danym zdarzeniem, co oznacza, że nie istnieje wymóg orzeczenia przez sąd karny zakazu prowadzania pojazdów w zakresie wszystkich kategorii objętych zatrzymanym prawem jazdy, aby uniemożliwione zostało wykonywanie na czas trwania orzeczonego zakazu sądowego uprawnień w zakresie kategorii prawa jazdy nie objętych zakazem, a posiadanych przez kierowcę. W tym stanie rzeczy, należy stwierdzić, że orzekające w sprawie organy prawidłowo, bo zgodnie z dyspozycją art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w zw. z ust. 1 u.k.p., nie uwzględniły wniosku skarżącego o zwrot zatrzymanego prawa jazdy. W związku z tym, na podstawie art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji wyroku i oddalić skargę.