II SA/Gl 1411/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska,, Asesor WSA Aneta Majowska, Protokolant specjalista Anna Koenigshaus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2022 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Prezydent Miasta C. decyzją z [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 17, art. 23, art. 24 i art. 26 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2020 r., poz. 111) przyznał S. K. (dalej jako strona lub skarżąca) świadczenie pielęgnacyjne w kwocie 1971,00 zł na okres od 1 maja 2021 r. do 31 stycznia 2024 r. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji przywołał przepisy normujące zasady przyznawania przedmiotowego świadczenia i zamieścił stwierdzenie, że strona spełnia wymogi do otrzymania przedmiotowego świadczenia. Z powyższą decyzją nie zgodziła strona, która reprezentowana przez pełnomocnika adwokat M. W. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. W odwołaniu tym wyrażono niezadowolenie z wydanej decyzji, jak również zarzucono jej błędne ustalenie stanu faktycznego, mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, sprowadzające się do zaniechania wypłaty świadczenia za okres od 1 lutego 2020 r. do 1 maja 2021 r. W motywach odwołania podkreślono, że mocą prawomocnego orzeczenia Sądu Rejonowego w C. z [...] r. K. K. zaliczony został do znacznego stopnia niepełnosprawności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przedstawiono wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przywołano treść wniosku strony i złożone przy nim dokumenty. W dalszej kolejności organ ten przybliżył działania organu pierwszej instancji względem strony na przełomie 2019 i 2020 roku i wskazał, że decyzja przyznająca świadczenie pielęgnacyjne obowiązywała do 30 czerwca 2020 r. Następnie przywołano przepisy prawa, które legły u podstaw przyznania świadczenia pielęgnacyjnego ze szczególnym odwołaniem się do postanowień art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ odwoławczy wskazał, że przywoływany powyżej wyrok z 17 lutego 2021 r. stał się prawomocny z dniem 25 lutego 2021 r. i trzymiesięczny termin do złożenia wniosku upłynął 25 maja 2021 r., a z akt administracyjnych wynika, że wniosek w rozpoznawanej sprawie złożony został 31 maja 2021 r., a tym samym po upływie terminu wskazanego w art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z powyższą decyzją nie zgodziła się strona, która reprezentowana przez wskazanego powyżej pełnomocnika wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej powyższej decyzji zarzucono naruszenie art. 24 ust.2a ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 69 Konstytucji, nadto wskazano na błędne ustalenie stanu faktycznego, mające istotny wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia, który nie kwalifikuje S. K. do wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym w wieku powyżej szesnastego roku życia w kwocie 1971,00 zł za okres od 1 lutego 2020 r. do 31 stycznia 2024 r W skardze tej wystąpiono o jej uwzględnienie i zobowiązanie organów administracji publicznej do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w powyższej kwocie i na przywołany okres. W motywach skargi podkreślono, że strona w pierwszych dniach maja 2021 r. próbowała złożyć wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia, jednakże pracownik organu pierwszej instancji nie przyjął wniosku domagając się przedłożenia odpisu prawomocnego wyroku z 17 lutego 2021 r. W dalszej części skargi przywołano stan faktyczny związany z prawomocnością orzeczenia sądu powszechnego a stwierdzeniem prawomocności takiego orzeczenia. Podkreślono zarazem, że strona dochowała należytej staranności, ponieważ niezwłocznie po otrzymaniu odpisu prawomocnego wyroku złożyła wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, to jest nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), wynika, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 przywoływanej ustawy tejże kontroli legalności Sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami, wnioskami i powołaną podstawą prawną. W rozpoznawanej sprawie stan faktyczny w pierwszym oglądzie wydaje się być czytelny i jednoznaczny, ponieważ skarżąca wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia złożyła 31 maja 2021 r. i okoliczność ta nie budzi najmniejszej wątpliwości, ponadto z zamieszczonego w aktach sprawy wyroku Sądu Rejonowego w C. z [...] r. wynika, że wyrok ten stał się prawomocny [...] r., a skarżąca wyrok ten otrzymała 20 maja 2021 r. Przy takim stanie faktycznym organy administracji publicznej wypowiadające się w sprawie uznały, że przedmiotowe świadczenie stronie przysługuje od 1 maja 2021 r. Rozstrzygnięcie takie zapadło przy uwzględnieniu treści art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: matce albo ojcu; opiekunowi faktycznemu dziecka; osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej; innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Przedmiotowe świadczenie przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. W okresie objętym wnioskiem świadczenie to wynosiło 1971,00 zł miesięcznie. Ponadto dla rozstrzygnięcia w tej sprawie znaczenie posiada treść art. 24 ust. 2a w związku z art. 24 ust. 1 tej ustawy. Zgodnie z tą regulacją co do zasady prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem między innymi świadczenia pielęgnacyjnego. Stosownie do postanowień art. 24 ust. 2a powoływanej ustawy, jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Wskazany tu termin nie dość, że posiada charakter terminu materialnoprawnego, a zatem takiego, który nie podlega przywróceniu, to jeszcze liczony jest od dnia ostateczności orzeczenia lub też uzyskania przez nie prawomocności. W rozpoznawanej sprawie sytuacja od strony formalnej wydaje się czytelna, albowiem jak było to powyżej zaznaczone wniosek skarżącej pochodzi z 31 maja 2021 r., a prawomocność wyroku Sądu Rejonowego w C. z [...] r. orzeczona została na [...] r. Oznacza to, że skarżąca swój wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia złożyła z kilkudniowym opóźnieniem. Przedstawione stanowisko organu administracji publicznej zasługiwałoby na aprobatę i uznanie, gdyby w skardze pełnomocnik skarżącej nie podniósł jednej okoliczności, otóż w skardze tej wskazano, że w pierwszych dniach maja 2021 r., a w każdym razie przed upływem wskazanego terminu, skarżąca była w siedzibie organu pierwszej instancji i zamierzała złożyć stosowny wniosek. Według informacji zamieszczonej w skardze wniosek taki nie został przyjęty, ponieważ skarżąca przedstawiała przedmiotowy wyrok niezawierający klauzuli prawomocności. Okoliczność ta nie była podnoszona na etapie postępowania wyjaśniającego przed organem pierwszej instancji, jak również nie była sygnalizowana w odwołaniu. Przywołana okoliczność podniesiona została w skardze do tutejszego Sądu, a w odpowiedzi na skargę organ odwoławczy do niej nie odniósł się. W przypadku potwierdzenia się informacji przekazanej w skardze do tutejszego Sądu, ocena rozpoznawanej sprawy i prawidłowości wydanych w niej orzeczeń musiałaby ulec istotnej zmianie, ponieważ nieprzyjęcie wniosku skarżącej stanowiłoby naruszenie przepisów zarówno Kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 61 i art, 64 ust. 1 tego aktu i przełożyłoby się na naruszenie postanowień art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dodatkowo przyjdzie zauważyć, że brak wyjaśnienia tej okoliczności po stronie organów administracji publicznej wyczerpuje znamiona naruszenia postanowień art. 7 w związku z art. 77 § 1 przywoływanego Kodeksu, a zarazem postanowienia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.  W ramach ponownie prowadzonego postępowania organ pierwszej instancji obowiązany będzie do wyjaśnienia wspólnie ze stroną niniejszego postępowania wszystkich okoliczności związanych z ewentualnym jej pobytem w organie pierwszej instancji i kontaktu z pracownikiem tego organu, który według twierdzeń skarżącej odmówił przyjęcia złożenia stosownego wniosku. Po wyjaśnieniu tej okoliczności organ pierwszej instancji podejmie stosowne rozstrzygnięcie mając w polu widzenia poczynione ustalenia co do występującego stanu faktycznego oraz ocenę unormowań prawnych zamieszczoną w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Ponadto organ ten winien mieć na uwadze decyzję z czerwca 2021 r., mocą której skarżącej przyznane zostało świadczenie na okres od 1 lutego 2020 r. do 30 czerwca 2020 r. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 210 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wobec powyższego stosownie do postanowień art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. mr