II SA/Gl 1429/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant referent - stażysta Renata Pacewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi J. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 21 lipca 2022 r. nr SKO.PSŚ/41.5/2105/2022/10895 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Prezydent Miasta B. decyzją z 9 czerwca 2022 r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 17 i art. 20 ustawy z dnia 29 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił J. N. (dalej jako strona lub skarżący) przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad P. A. W uzasadnieniu organ ten wskazał, że w aktach administracyjnych zalega dokument potwierdzający to, że strona jest opiekunem prawnym dziecka wymagającego opieki i nie jest z nim spokrewniony, nadto podkreślono, że przed sądem rejonowym nie toczy się postępowanie w sprawie o przysposobienie przez stronę powyższego dziecka. W dalszej części uzasadnienia organ pierwszej instancji przedstawił przepisy normujące zasady przyznawania przedmiotowego świadczenia, a następnie przywołał stan faktyczny w przedmiotowej sprawie i wskazał, że strona nie spełnia wymogów do otrzymania wnioskowanego świadczenia. Z decyzją tą nie zgodziła się strona, która wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. W odwołaniu tym wyraziła niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia i podniosła, że jest zarówno opiekunem prawnym dla dziecka jak również opiekunem faktycznym. W odwołaniu tym strona podniosła, że złożyła do sądu powszechnego stosowny wniosek o przysposobienie. Dodatkowo strona podniosła, że wspólnie z matka dziecka stanowi związek partnerski i wspólnie wychowują dziecko. W konkluzji swojego stanowiska strona podniosła, że spełnia wymogi do otrzymania przedmiotowego świadczenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z 21 lipca 2022 r. Nr SKO.PSŚ/41.5/2105/2022/10895/ wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania organ ten przytoczył przepisy dotyczące przyznawania wnioskowanego świadczenia i zamieścił stwierdzenie, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa i brak jest podstaw dla jej uchylenia. Organ odwoławczy odniósł się do przesłanki przywołanej przez organ pierwszej instancji, a dotyczącej pojęcia opiekuna prawnego i podkreślił, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie posługuje się tym pojęciem i nie zawiera jego definicji. Dodatkowo zamieszczono rozważania na temat pojęcia opiekuna prawnego występujące na gruncie Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego i podkreślono, że bycie opiekunem prawnym nie uprawnia do otrzymania wnioskowanego świadczenia. Z powyższą decyzją nie zgodziła się strona, która wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej wyraziła swoje niezadowolenie z otrzymanej decyzji i wskazała w niej na naruszenie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, a w szczególności oparcie jej o błędną interpretację prawa i z brakiem uwzględnienia stanu faktycznego. W szczególności skarżący akcentuje, że organy administracji publicznej pominęły fakt złożenia do sądu powszechnego wniosku o przysposobienie dziecka wymagającego opieki. Powyższy fakt, w ocenie skarżącego wyczerpuje znamiona przyznania mu przedmiotowego świadczenia. Ponadto zauważył, że nie znajduje się w kręgu osób, którym świadczenie takie nie jest przyznawane. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje; Skarga nie zasługuje na uwzględnienie Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 poz. 2492) wykazała, że decyzja ta nie narusza wymogów prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. Nr 259 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Oznacza to, że nie każde uchybienie ze strony organu administracji uzasadnia uwzględnienie skargi, a jedynie takie, które miało lub mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie stan faktyczny jest czytelny i w tym zakresie nie występują wątpliwości. Sytuacja odmiennie przedstawia się w kontekście interpretacji norm prawnych mających zastosowanie w sprawie. Mając na uwadze powyższe stwierdzenie niezbędnym jest przybliżenie stanu normatywnego w rozpoznawanej sprawie. Stosownie do postanowień art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Po myśli ust. 1a przywołanego przepisu świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; nie ma osób będących opiekunem faktycznym dziecka lub osobą będącą rodziną zastępczą spokrewnioną, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zgodnie z treścią ust. 1 b przywołanego przepisu świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Stosownie do postanowień ust. 5 wskazanego powyżej przepisu świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli: osoba sprawująca opiekę: ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego albo ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna. Przedmiotowe świadczenie nie przysługuje jeżeli osoba wymagająca opieki: pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, względnie została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu. Przywoływane świadczenie nie przysługuje jeżeli na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury; albo też członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, jak również na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, albo też na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Po przedstawieniu stanu normatywnego przyjdzie odnieść się do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy i zestawienia go z treścią przywołanych przepisów prawa. Jak wynika z akt sprawy skarżący jest opiekunem prawnym dla niepełnosprawnego wskazanego powyżej dziecka. Dziecko to legitymuje się stosownym orzeczeniem i w tym zakresie nie występują żadne wątpliwości co do tego, że z tytułu opieki nad wskazanym dzieckiem można ubiegać się o przyznanie wnioskowanego świadczenia. Przywołany stan faktyczny zestawić należy z treścią art. 17 ust. 1 pkt. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje opiekunowi faktycznemu dziecka. W ustawie tej zamieszczona jest definicja tego pojęcia i zgodnie z treścią art. 3 pkt. 14 oznacza to osobę faktycznie opiekującą się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka. Tym samym za osobę spełniającą ten wymóg będzie można uznać wyłącznie osobę, która wykaże, że wystąpiła do sądu powszechnego o przysposobienie dziecka. Wykazanie to będzie sprowadzało się do wskazani stosownego pisma skierowanego do sądu powszechnego, czy też na podaniu sygnatury akt sprawy, pod którą takie postępowanie się toczy. W rozpoznawanej sprawie skarżący na każdym jej etapie akcentuje, że uruchomione jest postępowanie adopcyjne, jednakże na okoliczność tę skarżący, poza deklaracją słowną nie przedłożył żadnego dokumentu potwierdzającego ten fakt. Także w trakcie rozprawy przed tutejszym Sądem pełnomocnik skarżącego oświadczył, że na podstawie rozmowy ze skarżącym takie postępowanie się toczy i posiada swoją sygnaturę, jednakże pełnomocnik ten nie był w stanie przedłożyć dokumentu potwierdzającego prowadzenie takiego postępowania jak również podać sygnatury akt sprawy, pod którą jest ona rozpoznawana. Organy administracji publicznej oraz kontrolujące rozstrzygnięcia ich sądy administracyjne obowiązane są do działania w oparciu o dowody i dokumenty zgromadzone w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego. Z akt administracyjnych zalegających w rozpoznawanej sprawie wynika, że organy administracji publicznej zwracały się do skarżącego o przedłożenie stosownej informacji, jak również skarżący w swoich pismach procesowych informował, że takie postępowanie jest prowadzone, jednakże na żadnym etapie nie przedłożył żadnego dokumentu potwierdzającego uruchomienie takiego postępowania, jak również nie podał sygnatury akt, pod którą tego typu sprawa byłaby prowadzone. Podniesiona okoliczność skutkuje tym, że zarówno organy administracji publicznej wypowiadające się w sprawie jak również tutejszy Sąd nie są w stanie zweryfikować, czy skarżący spełnia wymogi formalne do otrzymania wnioskowanego świadczenia. Mając na uwadze fakt, że skarżący był informowany o obowiązku przedłożenia brakującego dokumentu lub do wskazania sygnatury akt i w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego jak również sądowo-administracyjnego tego typu informacji nie przekazał, tym samym brak jest podstaw dla uznania, że spełnia wskazany wymóg. Podkreślić należy bowiem, że same deklaracje nie są wystarczające, lecz muszą one zostać poparte stosownym dokumentem potwierdzającym prawdziwość tych deklaracji. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.