II SA/Gl 1437/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski,, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi A. O. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. We wniosku z dnia [...] r. M. O. i S. O. jako współwłaściciele lokalu mieszkalnego położonego przy ul. [...],[...], wystąpili o wymeldowanie swojego syna A. O. z wyżej wymienionego lokalu. Uzasadniając wniosek podali, że ich syn wyprowadził się z domu w [...]r., zabierając wszystkie rzeczy i oddając klucze. Dodatkowo wskazali, że miejscem pobytu syna jest lokal pod adresem: [...], ul. [...]. Dalej poinformowali, że syn podjął pracę w [...] i tam też przebywa u rodziny. Dodali również, że zdecydowali się sprzedać mieszkanie i wyjechać z kraju. W związku z powyższym ustanowili pełnomocnika w osobie M. S. W dniu [...]r. A. O. złożył zeznania do protokołu, wskazując, że nie chce dokonać wymeldowania z adresu [...], ul. [...]. Aktualnie mieszka za granicą, ale jak wróci to nie będzie miał się gdzie zameldować. Dalej potwierdził, że nie mieszka pod wskazanym adresem od [...]r., przez parę miesięcy pomieszkiwał u ciotki pod adresem: [...], ul. [...], po czym wyjechał za granicę. Nadto zeznał, że nie opuścił miejsca stałego zameldowania dobrowolnie, jednakże nie dokonywał żadnych zgłoszeń zarówno w sądzie, jak i w prokuraturze dotyczących utrudniania wstępu do miejsca stałego zameldowania. Aktualnie przebywa za granicą, a z adresu stałego zameldowania nie chce zrezygnować, bowiem musi mieć jakiś adres w dowodzie osobistym, a nikt inny go nie zamelduje. W dniu [...]r. zeznania złożyła pełnomocnik wnioskodawców M. S. Oświadczyła, że często przebywała pod adresem ul. [...],[...] i zna dobrze sytuację tam panującą. Dalej wskazała, że A. O. opuścił miejsce stałego zameldowania w [...]r. i od tego czasu nie podejmował prób powrotu. W przedmiotowej sprawie na świadka powołano ciotkę A. O. – K. S., która w dniu [...]r. zeznała do protokołu, iż nie mieszka on pod adresem stałego zameldowania od około roku. Przez parę miesięcy mieszkał u niej, a następnie wyjechał za granicę. Poinformowała ponadto, że była obecna w chwili jego wyprowadzki z adresu stałego zameldowania, podczas której doszło do szarpaniny, ponieważ S. O. kazał napisać synowi oświadczenie, iż opuszcza mieszkanie dobrowolnie. Świadek oświadczyła, że podarła kartkę z tym oświadczeniem oraz, iż był problem z wydaniem rzeczy A. O., jednakże po interwencji policji rzeczy zostały mu wydane. Pismem z dnia [...]r., nr [...] Komisariat Policji w P. udzielił informacji, że A. O. nie zamieszkuje pod adresem: ul. [...],[...] od [...]r. i nie zgłaszał faktu utrudniania korzystania z tego lokalu. Ponadto poinformowano, że w [...]r. przeprowadzono dwie interwencje policyjne i obie dotyczyły nieporozumień pomiędzy A. O. a pozostałymi lokatorami. W dniu [...]r. przeprowadzono oględziny przedmiotowego lokalu, w trakcie których ustalono, że w lokalu nie ma żadnych rzeczy osobistych A. O., nie zajmuje on też żądnego pomieszczenia, a od chwili opuszczenia miejsca stałego zameldowania nie podejmował prób powrotu. Lokal sprawiał wrażenie niezamieszkałego. Podczas oględzin obecna była M. S. oraz A. S. Nieobecny był natomiast A. O., mimo prawidłowego zawiadomienia. Po rozpatrzeniu sprawy, Wójt Gminy P. decyzją z dnia [...]r., nr [...], działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, zwanej dalej kpa) oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm., zwanej dalej ustawą o ewidencji ludności) orzekł o wymeldowaniu A. O. z adresu stałego zameldowania: [...], ul. [...]. W uzasadnieniu decyzji opisano przebieg postępowania oraz przeprowadzone w toku tego postępowania dowody. Stwierdzono, że ewidencja ludności ma odzwierciedlać stan rzeczywisty odnoszący się do przebywania określonej osoby pod oznaczonym adresem, a zatem w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka wynikająca z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Opierając się na całości materiału dowodowego uznano, że nastąpiło faktyczne i trwałe opuszczenie lokalu przy [...], ul. [...] przez A. O., bez dokonania wymeldowania. Organ nie znalazł również podstaw do stwierdzenia, że opuszczenie przez ww. spornego lokalu miało charakter niedobrowolny i przejściowy. Podkreślił, że A. O. nie uczynił żadnych starań mających na celu przywrócenie posiadania mieszkania. W razie nie podjęcia takich działań po opuszczeniu lokalu, uznać należało zdaniem organu, że pomimo wymuszenia na stronie opuszczenia lokalu, nie jest ona zainteresowana niezwłocznym odwróceniem tego stanu, bowiem przeniosła swoje centrum życiowe w inne miejsce. W odwołaniu od tej decyzji A. O. wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 2 w związku z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, poprzez błędną ich wykładnię skutkującą niezasadnym przyjęciem, że brak podjęcia przez niego natychmiastowych działań prawnych zmierzających do przywrócenia posiadania lokalu, który utracił, jak również wyjazd za granicę do pracy, świadczą o opuszczeniu lokalu w rozumieniu ww. przepisów skutkującym wymeldowaniem w drodze decyzji. Dodatkowo zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 8, 10 i 77 kpa polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz niedokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy, a nadto naruszenie art. 86 kpa przez przesłuchanie w charakterze świadka pełnomocnika wnioskodawców – M. S. Kwestionując zasadność podjętego rozstrzygnięcia oraz przywołując orzecznictwo sądów administracyjnych, skarżący wskazał, że opuszczenie przez niego przedmiotowego lokalu nie miało charakteru dobrowolnego, nie posiadała natomiast wystarczających środków by wystąpić z pozwem do sądu w tej sprawie. Wojewoda [...] odwołania tego nie uwzględnił i zaskarżoną decyzją z dnia [...]r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, utrzymał orzeczenie organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podzielił ustalenia organu I instancji oraz ich ocenę prawną. Jednocześnie zaakcentował, że zameldowanie ma jedynie charakter ewidencyjny i wiąże się z miejscem pobytu, a nie uprawnieniem do lokalu. Obowiązek meldunkowy odnosi się do osoby, nie zaś do rzeczy pozostawionych w lokalu, nie jest również formą zabezpieczenia roszczeń finansowych. W związku z powyższym pozostawienie w ewidencji ludności danych o zameldowaniu odwołującego na pobyt stały pod adresem: [...], ul. [...], w sytuacji gdy nie przebywa on pod tym adresem, pozostawałoby zdaniem organu odwoławczego w sprzeczności z funkcją jaką ma pełnić ewidencja ludności w zakresie rejestracji danych, wynikających z przepisu art. 1 ust. 2 tej ustawy. Organ odwoławczy wskazał ponadto, że dla wykazania niedobrowolnego charakteru opuszczenia miejsca pobytu koniecznym jest podjęcie skutecznych działań prawnych w celu powrotu do lokalu. Właściwym środkiem prawnym, jeżeli wystąpiło uniemożliwienie zamieszkania w lokalu jest wystąpienie do sądu powszechnego w trybie art. 344 kodeksu cywilnego z powództwem cywilnym o przywrócenie naruszonego posiadania. Rezygnacja z tego właściwego środka prawnego umożliwiającego powrót do lokalu skutkuje zdaniem organu odwoławczego przyjęciem tezy, że zainteresowany pogodził się z utratą dotychczasowego miejsca pobytu stałego, jako centrum swoich praw życiowych. W konsekwencji dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy bez znaczenia pozostają twierdzenia A. O., że opuszczenie przez niego lokalu nie miało charakteru dobrowolnego oraz, że chce utrzymać dotychczasowy meldunek, samo werbalne deklarowanie zamiaru zamieszkania w lokalu nie ma bowiem decydującego znaczenia, jeżeli nie jest poparte żadnymi konkretnymi działaniami. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A. O. reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wniósł o uchylenie powyższej decyzji Wojewody [...] i orzeczenie odmowy wymeldowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, podtrzymując wszystkie zarzuty zawarte w odwołaniu. Dodatkowo zarzucono naruszenie art. 80 kpa. W uzasadnieniu skargi wskazano, że w przypadku skarżącego nie może być mowy o dobrowolności opuszczenia lokalu, bowiem wbrew twierdzeniom organu, opuszczenie lokalu było wynikiem wyłącznie złej woli S. O. oraz jego rodziny, którzy sprzeciwili się dalszemu zamieszkiwaniu skarżącego. Okoliczności opuszczenia lokalu, tj. bezzasadne zgłoszenie wniosku o popełnienie przez skarżącego przestępstwa, budowanie przez ojca konfliktu zmierzającego do opuszczenia przez skarżącego lokalu, a wreszcie zmuszenie go do podpisania oświadczenia o dobrowolnym opuszczeniu lokalu, wskazują jednoznacznie, że o żadnej dobrowolności nie może być mowy. Zamieszkiwanie u ciotek czy kolegów było natomiast spowodowane faktyczną niemożliwością wstępu do przedmiotowego lokalu. Dalej wskazano, że skarżący podejmował środki w miarę swoich możliwości, zgłaszał istniejącą trudną sytuację na Policji oraz w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej, jak również do Wójta. Zdaniem skarżącego Wojewoda ograniczył się wyłącznie do powielania stanowiska organu I instancji, nie wziął natomiast pod uwagę całokształtu okoliczności sprawy, przede wszystkim zaś braku cech dobrowolności w opuszczeniu przez niego lokalu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2015 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał zarzuty zawarte w skardze akcentując, że skarżący nie opuścił mieszkania dobrowolnie, zaś z uwagi na swoją sytuację materialną i wiek nie był w stanie wszcząć postępowania cywilnego w celu przywrócenia posiadania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem brak jest zdaniem Sądu podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, a tylko pod tym względem podlega ona kontroli w postępowaniu sądowym zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Jak to zasadnie przyjęły organy orzekające a co wynika z art. 9 ust. 2b ustawy o ewidencji ludności, zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Ma ono zatem odpowiadać istniejącemu stanowi faktycznemu i nie jest związane z uprawnieniem do lokalu. W związku z treścią art. 15 ust. 1 tej ustawy oznacza to, że osoba, która opuszcza miejsce stałego lub czasowego pobytu jest zobowiązana wymeldować się we właściwym organie gminy najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Gdy tego nie uczyni orzeka w tym względzie organ gminy (art. 15 ust. 2 tej ustawy). W świetle przeprowadzonych w sprawie dowodów nie może ulegać wątpliwości, że skarżący nie zamieszkuje w objętym decyzją organów obu instancji lokalu od [...]r., co sam zresztą przyznaje. Odmowa wymeldowania z tego lokalu byłaby zatem zasadna gdyby zostało jednocześnie wykazane, że skarżący nie opuścił tego lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy. W świetle ustalonego orzecznictwa byłoby to możliwe gdyby do opuszczenia takiego został bezprawnie zmuszony, a jednocześnie podjął przewidziane prawem środki zmierzające do umożliwienia jego powrotu do miejsca stałego pobytu. Wskazać trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wyjaśniał, że przez opuszczenie lokalu, o którym mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, należy rozumieć opuszczenie dobrowolne. Z kolei nie jest dobrowolnym opuszczeniem lokalu takie opuszczenie, do którego strona została zmuszona, jeśli strona ta podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu, albo jeżeli fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karnym (por. orz. NSA z dnia 22.08.2000 r., V SA 108/00, z dnia 8.10.1986 r., SA/Gd 1014/86, z dnia 26.04.1996 r., SA/Wr 2828/95). Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił także, iż za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne (por. orz. NSA z dnia 25.10.2005 r. , II OSK 127/05). Taka okoliczność zachodzi zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie. Skarżący oświadczył wprawdzie, że pozostaje w konflikcie ze swoimi rodzicami i pod wpływem ich nacisku opuścił ten lokal, usunął swoje rzeczy i oddał klucze, jednakże nie zostało wykazane, że skarżący przedsięwziął jakiekolwiek środki prawne zmierzające do ponownego zamieszkania w spornym lokalu. Oświadczył jedynie, że skierowanie przez niego pozwu cywilnego było niemożliwe z uwagi na młody wiek (19 lat) i brak środków finansowych, te okoliczności pozostają jednak zdaniem Sądu bez wpływu na postępowanie administracyjne w sprawie o wymeldowanie. Uwzględniając powyższą regulację prawną, należy stwierdzić, że ustalony stan faktyczny sprawy pozwalał organowi odwoławczemu na stwierdzenie, iż skarżący opuścił na dłużej niż 3 miesiące miejsce stałego pobytu w lokalu położonym przy ul. [...],[...] i jednocześnie nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Przy czym zgodzić się należy z organem również co do ustalenia, że opuszczenie ww. lokalu nastąpiło dobrowolnie. Skarżący nigdy nie powrócił do tego lokalu z zamiarem stałego zamieszkiwania. Spełnione zatem zostały przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, co obligowało właściwy organ administracji publicznej do wydania decyzji o wymeldowaniu. Powyższe ustalenia znajdują oparcie w licznych dowodach wymienionych i opisanych przez organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji: zeznaniach i wyjaśnieniach skarżącego oraz świadków i Policji. Na prawidłowość ustaleń odnośnie innego centrum życiowego wskazuje też adres korespondencyjny skarżącego, tam też przebywa po powrocie z zagranicy, tj. [...], ul. [...]. Zdaniem Sądu z materiału dowodowego wynika zatem jednoznacznie, iż skarżący w spornym lokalu nie przebywa. W tym stanie rzeczy uznać należy, że brak jest przesłanek, aby czynność organu polegającą na wymeldowaniu uznać za sprzeczną z prawem. Z tych wszystkich względów należało przyjąć, że skarżący został wymeldowany zgodnie z obowiązującymi przepisami. Reasumując powyższe rozważania Sąd stwierdził, że organy administracji działały zgodnie z prawem i dokonały prawidłowej interpretacji przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, orzekając o wymeldowaniu skarżącego. Tym samym skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). sw