II SA/Gl 144/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk (spr.), Sędzia WSA Edyta Kędzierska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 lipca 2022 r. sprawy ze skargi W. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 16 listopada 2021 r. nr SKO.K/41.3/952/2021/16513/EŚ w przedmiocie unieważnienia egzaminu praktycznego na prawo jazdy oddala skargę. Decyzją z dnia 31 sierpnia 2021 r. nr [...] Marszałek Województwa [...] unieważnił egzamin państwowy praktyczny na prawo jazdy kategorii "C+E" przeprowadzony w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w K w dniu [...] r. wobec W N (adresat decyzji, strona, skarżący) przez egzaminatora R. M. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że 18 grudnia 2020 r. do Kancelarii Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] wpłynął wyrok Sądu Rejonowego w D sygn. akt [...] z dnia [...] r., prawomocny z dniem [...] r., w treści którego stwierdzono, że zdający egzamin (punkt XLVI) uzyskał w dniu [...] r. pozytywne zaliczenie praktycznego egzaminu na prawo jazdy kategorii "C+E" przeprowadzonego przez R. M., "który działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, w związku z pełnieniem funkcji publicznej - egzaminatora na prawo jazdy, przyjął za pośrednictwem innej osoby korzyść majątkową w wysokości nie niższej niż 200 zł za naruszenie przepisów prawa - Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 października 2005 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów (Dz.U. nr 217, poz. 1834 z 2005 r. z późn. zm.) i pozytywnie zaliczył egzamin, pomimo przeprowadzenia tego egzaminu niezgodnie z wymogami". Odwołanie od tej decyzji złożył jej adresat. Zarzucił organowi I instancji, że po upływie 10 lat od wydania decyzji, w której strona nabyła uprawnienia do kierowania pojazdami nie jest możliwe jej uchylenie. Tymczasem w obecnej sprawie od wydania decyzji upłynęło już prawie 14 lat. Odwołanie nie przyniosło jednak oczekiwanego przez stronę skutku, gdyż zaskarżoną obecnie decyzją z dnia 16 listopada 2021 r. nr SKO.K/41.3/952/2021/16513/EŚ Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. Wskazało, że zgodnie z treścią art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2020 r. poz. 1268) marszałek województwa w drodze decyzji administracyjnej, unieważnia egzamin państwowy, jeżeli: 1. egzaminowi została poddana osoba, o której mowa w art. 50 ust. 2 (art. 72 ust. 1 pkt 1); 2. był przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy, a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik (art. 72 ust. 1 pkt 2). Podkreśliło, że choć wskazany przepis wszedł w życie z dniem 19 stycznia 2013 r., to jednak znajduje on w sprawie zastosowanie z uwagi na zasadę aktualności podstawy prawnej decyzji administracyjnej (tożsamości prawnej). Podstawa aktualna odpowiada w warstwie treściowej podstawie tkwiącej w obowiązującej na dzień przeprowadzania egzaminu normie art. 112 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r.. Nr 108, poz. 908 ze zm.). Ten ostatni przepis przyznawał marszałkowi województwa podstawę prawną do unieważnienia egzaminu państwowego przeprowadzonego niezgodnie z przepisami. Biorąc pod uwagę datę egzaminu Kolegium wskazało, że szczegółową regulację sposobu przeprowadzania wówczas egzaminu na prawo jazdy zawierało wówczas rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 27 października 2005 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów (Dz.U. z 2005 r. nr 217, poz. 1834). Badając stan faktyczny sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach ustaliło, że wyrokiem Sądu Rejonowego w D. z dnia [...] r., sygn. akt: [...] (prawomocnym z dniem [...] r.) uznano R. M. winnym tego, że działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami w dniu [...] r. w związku z pełnieniem funkcji publicznej- egzaminatora na prawo jazdy, przyjął za pośrednictwem innej osoby korzyść majątkową w wysokości nie niższej niż 200 zł za naruszenie przepisów prawa - Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 października 2005 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów (Dz. U. Nr 217, poz. 1834 z 2005 r.) i pozytywne zaliczenie stronie egzaminu na prawo jazdy kategorii "C+E", pomimo przeprowadzenia tego egzaminu niegodnie z wymogami (pkt XLVI wyroku). Z powyższego rozporządzenia wynika, że już samo złożenie propozycji przyjęcia korzyści materialnej w zamian za uzyskanie pozytywnego wyniku egzaminu powinno skutkować zakończeniem egzaminu poprzez wystawienie oceny negatywnej. W przypadku złożenia takiej propozycji wynik egzaminu powinien być negatywny bez względu na stan wiedzy i umiejętności osoby egzaminowanej. Powyższe wynika z regulacji zawartej w § 30 ust. 6 pkt 2 w związku z § 30 ust. 3 pkt 2 lit. a) i b), pkt 3, 5 i 6, ust. 4 pkt 1-6 i ust. 5 wskazanego powyżej rozporządzenia z dnia 27 października 2005 r. Działanie opisane w wyroku karnym miało wpływ na wynik egzaminu, bowiem doszło do przyjęcia przez egzaminatora korzyści majątkowej za pozytywne zaliczenie egzaminu, co oznacza jego przeprowadzenie w sposób niezgodny z przepisami ustawy. Stwierdzone nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik, stąd też w sprawie zaistniała przesłanka określona w art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. W razie zaś wystąpienia okoliczności wskazanych w tym przepisie organ administracji nie ma innej możliwości aniżeli wydać decyzję o unieważnieniu egzaminu. Skargę na tę decyzję Kolegium do tutejszego Sądu złożył jej adresat. Domagając się uchylenia rozstrzygnięć obu instancji zarzucił naruszenie art. 156 § 2 k.p.a. w związku z art. 104 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie, że bez znaczenia pozostaje data przeprowadzenia egzaminu, podczas gdy z uwagi na brzmienie art. 156 § 2 k.p.a. nie można stwierdzić nieważności pozytywnego zaliczenia praktycznego egzaminu na prawo jazdy, ze względu na upływ 10 letniego okresu. Odpowiadając na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, w skrócie: "p.p.s.a.") wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Przedmiotem kontroli Sądu sprawowanej w powyższym zakresie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach utrzymująca w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] o unieważnieniu egzaminu państwowego skarżącego w części praktycznej z zakresu uprawnień prawa jazdy kategorii "C+E", przeprowadzonego w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w dniu [...] r. Jako podstawę materialnoprawną kwestionowanego rozstrzygnięcia organy powołały przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1212 ze zm., w skrócie "u.k.p."), tj. art. 67 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 72 ust. 1 pkt 2 oraz art. 72 ust. 2 pkt 1 tej ustawy. Według pierwszego z przywołanych przepisów marszałek województwa sprawuje nadzór nad przeprowadzaniem egzaminów państwowych, o których mowa w art. 51, w ramach którego m.in. unieważnia egzamin (pkt 4). Z posiadania przez marszałka województwa nadzorczych uprawnień nad przeprowadzaniem egzaminów państwowych wynikają uprawnienia do podejmowania konkretnych czynności i aktów, stanowiących reakcję na nieprawidłowości polegające na naruszeniu zasad wynikających z przepisów rozdziału 9 i 10 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. (art. 49-66). Kompetencja marszałka województwa nie została ograniczona tylko do nadzoru nad przebiegiem egzaminu państwowego, ale obejmuje całość czynności związanych z jego przeprowadzaniem. Uprawnienia nadzorcze obejmują zatem nie tylko czuwanie nad stroną organizacyjno-prawną, ale również nad rzetelnością czynności wykonywanych przez egzaminatora w zakresie sprawdzania wiedzy i umiejętności zdającego (zob. W. Kotowski, Ustawa o kierujących pojazdami. Komentarz, Lex el. 2013). Z kolei, zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 2 u.k.p. marszałek województwa, w drodze decyzji administracyjnej, unieważnia egzamin państwowy, jeżeli był przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy, a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik. Unieważnienie egzaminu przez marszałka województwa następuje z urzędu (art. 71 ust. 2 pkt 1 u.k.p.) lub na wniosek dyrektora wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego (art. 71 ust. 2 pkt 2 u.k.p.). Podkreślania wymaga fakt, iż wskazane powyżej przepisy weszły w życie z dniem 19 stycznia 2013 r. W stanie prawnym aktualnym na dzień przeprowadzania przedmiotowego egzaminu państwowego praktycznego na prawo jazdy kategorii "C+E", tj. na dzień [...] r. obowiązywały przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. ustawy Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. nr 108 poz. 908, dalej w skrócie: "ustawa Prawo o ruchu drogowym"). Zgodnie z wówczas obowiązującym art. 112 ust. 1 pkt ustawy Prawo o ruchu drogowym "nadzór nad przeprowadzaniem egzaminów państwowych sprawuje marszałek województwa". Przepis ten obowiązywał od dnia 1 stycznia 2006 r. do dnia 19 stycznia 2013 r. (wcześniej do zmiany ustawą z dnia 29 lipca 2005 r. nadzór taki sprawował wojewoda). Jednocześnie, w świetle art. 112 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, "organ sprawujący nadzór może w szczególności przerwać lub unieważnić egzamin państwowy prowadzony niezgodnie z przepisami". Z zestawienia powyższych przepisów wynika, że w trakcie ich obowiązywania (do chwili obecnej) podmiot sprawujący nadzór nad przeprowadzaniem egzaminów na prawo jazdy posiadał i posiada uprawnienie do unieważnienia egzaminu. Wedle przepisów ustawy Prawo o ruchy drogowym mogło to następować, jeśli przedmiotowy egzamin był przeprowadzony niezgodnie z przepisami. Obecnie, rozwinięto przesłanki unieważnienia egzaminu o sformułowanie "a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik". Szczegółowe zagadnienia związane z przeprowadzaniem egzaminu na prawo jazdy, na dzień zdarzenia będącego przyczyną unieważnienia egzaminu skarżącego regulowało rozporządzenie z dnia 27 października 2005 r. Zgodnie z jego § 30 ust. 3 pkt 2 lit. b) "egzaminator odmawia przeprowadzenia egzaminu, jeżeli (...) osoba zgłaszająca się na egzamin (...) zaproponowała egzaminatorowi przyjęcie korzyści majątkowej lub osobistej w zamian za uzyskanie pozytywnego wyniku egzaminu". W takim przypadku przyjmuje się, że osoba uzyskała negatywny wynik egzaminu (§ 30 ust. 6 pkt 2). Nadto, zgodnie z § 30 ust. 4 pkt 6 rozporządzenia z dnia 27 października 2005 r. egzamin zostaje przerwany przez egzaminatora, jeżeli osoba egzaminowana lub instruktor obecny na egzaminie zaproponował egzaminatorowi przyjęcie korzyści majątkowej lub osobistej w zamian za uzyskanie pozytywnego wyniku egzaminu. Tym samym treść rozporządzenia z dnia 27 października 2005 r. wyraźnie wskazuje, że nawet samo zaproponowanie korzyści majątkowej musiało skutkować negatywnym wynikiem egzaminu. Nie sposób więc przyjąć, że ujawnione w trakcie postępowania karnego okoliczności nie miały wpływu na wynik egzaminu skarżącego w części praktycznej. W oparciu o sentencję prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w D. z dnia [...] r. sygn. akt [...] ustalono, że przed egzaminem skarżącego doszło do wręczenia egzaminatorowi korzyści majątkowej, której celem było zapewnienie pozytywnego jego wyniku. Należy zaakcentować, że w realiach rozpoznawanej sprawy nie tylko doszło do zaproponowania korzyści majątkowej, ale również korzyść ta została wręczona. Nie ulega więc wątpliwości, że egzamin z dnia [...] r., w świetle przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym i rozporządzenia z dnia 27 października 2005 r., nie powinien się w ogóle odbyć, dlatego jako przeprowadzony z naruszeniem przepisów prawa winien być unieważniony. Nie ma wpływu na ocenę prawną tego zdarzenia fakt, że obecnie problematyka unieważnienia egzaminu ma prawo jazdy jest regulowana przepisami z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Doprecyzowana tam przesłanka unieważnienia egzaminu "a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik" potwierdza zasadność podjętych w sprawie rozstrzygnięć. Nie mógł odnieść skutku zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 156 § 2 k.p.a. Przepis ten stanowi, że nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także, gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. W realiach rozpoznawanej sprawy stwierdzono nieważność egzaminu państwowego praktycznego, a zatem przedmiotem stwierdzenia nieważności nie była decyzja administracyjna. Tymczasem z przytoczonego powyżej przepisu wprost wynika, że ograniczenie czasowe stwierdzenia nieważności dotyczy decyzji administracyjnej, a skoro egzamin decyzją taką nie jest, to ograniczenie to nie mogło znaleźć zastosowania. Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd uznał, że skarga jest bezzasadna, dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. Rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło w trybie uproszczonym, z uwagi na złożony w treści odpowiedzi na skargę wniosek oraz brak żądania przeprowadzenia rozprawy (art. 119 pkt 2 w związku z art. 112 p.p.s.a.).