II SA/Gl 145/11

WyrokWSA w Gliwicach2012-03-12

Skład orzekający: Bonifacy Bronkowski, Łucja Franiczek, Leszek Kiermaszek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o nakazie rozbiórki samowolnie wykonanych fundamentów pod budynek gospodarczy jest zasadna, gdy skarżąca kwestionuje przeznaczenie tych fundamentów i zarzuca błędy proceduralne w postępowaniu?
Ratio decidendi
Decyzja o nakazie rozbiórki samowolnie wykonanych fundamentów jest zasadna, ponieważ skarżąca nie wykonała obowiązków nałożonych w celu legalizacji robót budowlanych, a rozmiar i wygląd wykonanych fundamentów obiektywnie wskazują na budowę obiektu wymagającego zgłoszenia, a nie przenośnych elementów. Brak możliwości legalizacji robót z uwagi na brak tytułu prawnego do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, wynikający ze sporu współwłaścicieli, również przesądza o zasadności nakazu rozbiórki.
Stan faktyczny
W sprawie R. K. zarzucono samowolne wykonanie fundamentów pod budynek gospodarczy na działce, której jest współwłaścicielką. Pomimo nałożenia przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego obowiązku przedłożenia dokumentów w celu legalizacji robót, skarżąca nie wykonała tych obowiązków. Ostatecznie organ nakazał rozbiórkę wykonanych fundamentów. Skarżąca kwestionowała przeznaczenie fundamentów, zarzucała błędy proceduralne i brak podstaw do nakazu rozbiórki.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędzia NSA Leszek Kiermaszek, Protokolant starszy sekretarz sądowy Magdalena Dąbek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2012 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki części obiektu budowlanego oddala skargę. W dniu 7 października 2009 r. Z. G. powiadomił Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. o wykonywanych przez R. K. jako jedną ze współwłaścicieli działki nr [...] w P. przy ul. [...], robotach budowlanych, mimo zakazu dokonywania wszelkich nakładów w postaci prac remontowych i nasadzeń składnika roślinnego, orzeczonego postanowieniem Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] r. sygn. akt [...], wydanym w sprawie o dział spadku tejże działki. Do pisma dołączono kserokopię tego postanowienia, kserokopię księgi wieczystej [...] i dwa zdjęcia. Pismem z dnia 27 października 2009 r., doręczonym R. K. w dniu 5 listopada 2009 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. powiadomił o terminie przeprowadzenia oględzin wyznaczonych na dzień 18 listopada 2009 r., zobowiązując współwłaścicieli działki nr [...] do przygotowania dokumentów i udostępnienia terenu. W dniu 18 listopada 2009 r. organ nadzoru budowlanego przeprowadził oględziny, z których sporządzono protokół, podając w nim, że na działce zostały wykonane fundamenty pod budynek gospodarczy z gruzobetonu o szerokości 20 cm i wysokości 60 cm o wymiarach 7,8 x 3,2 m, w których osadzono cztery słupki drewniane. Z kolei R. K. pismem z dnia 21 stycznia 2010 r. nawiązując do zawiadomienia z dnia 27 października 2009 r. oraz przeprowadzonych oględzin w dniu 18 listopada 2009 r., zwróciła się o przesłanie jej ostatecznego protokołu i zaleceń, których do chwili obecnej nie otrzymała. Jednocześnie zwróciła się o wyrażenie zgody na postawienie rozsadnika z okien na podmurówce. W tym stanie rzeczy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] działając na podstawie art. 49b ust. 2, art. 52, art. 80 ust. 2 pkt 1, art. 81 i art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 118 ze zm.), nałożył na R. K. obowiązek zabezpieczenia terenu budowy oraz przedłożenia w terminie 30 dni od doręczenia następujących dokumentów: – zaświadczenia burmistrza o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, – 4 egz. projektu budowlanego, wykonanego przez osobę z wymaganymi uprawnieniami budowlanymi z wymaganymi badaniami geologicznymi, opiniami i uzgodnieniami, – orzeczenia technicznego przedstawiającego stan techniczny obiektu, – oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Postanowienie to zostało doręczone R. K. w dniu 1 lutego 2010 r. W wyniku jej zażalenia [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] stwierdził niedopuszczalność środka odwoławczego, zaś skargę R. K. na to postanowienie odrzucono postanowieniem WSA w Gliwicach z dnia 22 kwietnia 2011 r. sygn. akt II SA/GL 295/10. Z kolei R. K. pismem z dnia 2 lutego 2010 r. wniosła o zawieszenie postępowania do czasu ustalenia stron postępowania. Postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2010 r. organ I instancji odmówił zawieszenia postępowania, a następnie po rozpoznaniu zażalenia R. K. postanowieniem z dnia [...] r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji, zaś skargę R. K. oddalono na mocy prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 sierpnia 2011 r. sygn. akt II SA/GL 725/10. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. działając na podstawie art. 49b ust. 1 ustawy – Prawo budowlane, po rozpatrzeniu wniosku Z. G. w sprawie robót budowlanych prowadzonych na działce nr [...] stanowiącej współwłasność W. G., A. G., E. W., I. G., M. P., K. P. i R. K., nakazał R. K. rozbiórkę samowolnie wybudowanych fundamentów betonowych pod budynek gospodarczy na w/w działce. W uzasadnieniu organ podał, że w wyniku kontroli z dnia 18 listopada 2009 r., ustalono że na działce prowadzone są roboty budowlane, polegające na wykonaniu fundamentów betonowych o wymiarach zewnętrznych 7,80 m x 3,20 m, grubości 20 cm i wysokości 60 cm, a w narożnikach wykonanych fundamentów osadzone są 4 słupki drewniane. W oświadczeniu złożonym do protokołu oględzin R. K. zeznała, że fundamenty wykonała we własnym zakresie bez wymaganego zgłoszenia bądź pozwolenia na budowę oraz "fundamenty te miały służyć pod budynek gospodarczy". Jednakże R. K. w wyznaczonym terminie nie przedłożyła wymaganych dokumentów, wymienionych w postanowieniu tego organu z dnia [...] r. w celu umożliwienia legalizacji robót budowlanych wykonanych bez właściwego zgłoszenia. W tym stanie rzeczy organ I instancji dopatrzył się podstaw do wydania nakazu rozbiórki samowolnie wykonanych fundamentów betonowych pod budynek gospodarczy. W odwołaniu od decyzji R. K. domagała się jej uchylenia oraz zawieszenia postępowania odwoławczego i wyłączenia [...] WINB od rozpoznania odwołania. Odwołująca się zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych i naruszenie przepisów postępowania, polegające na przeinaczaniu faktów i wpisywaniu stwierdzeń, których nie podała do protokołu kontroli, a w konsekwencji bezpodstawne przyjęcie, że zamierzała budować budynek gospodarczy, podczas gdy na działce znajduje się już jeden taki obiekt, zbudowany w latach 60-tych przez jej matkę. W konsekwencji, odwołująca się wskazała, że decyzja o nakazie rozbiórki nieistniejącego budynku, narusza art. 49b ust. 1 w zw. z art. 52 i art. 80 ust. 2 pkt 1, art. 83 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane i bezpodstawnie nałożono na nią obowiązek przedłożenia planów budowy budynku, którego nie zamierza budować. Nadto, odwołująca się zarzuciła przedwczesność wydania decyzji, mimo braku prawomocnego rozpoznania wniosku o zawieszenie postępowania w sprawie oraz wskazała na konieczność zawieszenia postępowania do czasu ustalenia stron. Następnie, uzupełniając odwołanie, R. K. domagała się zgromadzenia materiału z rejestru gruntów i ksiąg wieczystych dotyczących spadku po M. G., podnosząc że W. G. i A. G. nie posiadają samoistnego prawa do tej działki, stąd też ich roszczenia w zakresie rozbiórki są bezpodstawne z braku legitymacji procesowej. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił wyłączenia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zaś kolejnym postanowieniem z dnia [...] r. organ ten orzekł o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tego postanowienia. Z kolei [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] r. odmówił zawieszenia postępowania odwoławczego. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez GINB, zaś uprzednio postanowieniem z dnia [...] r. organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji o odmowie zawieszenia postępowania. Skargę R. K. oddalono na mocy prawomocnego wyroku WSA w Gliwicach z dnia 11 sierpnia 2011 r. sygn. akt II SA/GL 725/10. Następnie zaskarżoną decyzją, podjętą w dniu [...] r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji z dnia [...] r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ II instancji powołał przepisy art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 49b ust. 1 w zw. z art. 49b ust. 3 ustawy – Prawo budowlane. W uzasadnieniu organ odwoławczy po zrelacjonowaniu przebiegu dotychczasowego postępowania wskazał, że oświadczenie R. K. złożone w toku oględzin z dnia 18 listopada 2009 r. zostało odnotowane w protokole, podpisanym przez osoby uczestniczące w tej czynności, tj. W. G., Z. G. i R. K. Protokół z oględzin jest zaś zgodnie z art. 76 § 1 kpa, dokumentem urzędowym i stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Zeznanie o wykonaniu fundamentów pod budowę budynku gospodarczego zostało zaś złożone przez odwołującą się pod odpowiedzialnością karną za fałszywe zeznania. Stąd też za chybione organ uznał sugestie skarżącej, podniesione w odwołaniu oraz w skardze do GINB, przekazanej w toku niniejszego postępowania, że organ I instancji wymyślił budowę budynku gospodarczego, a fundamenty wykonano pod kompostownię ewentualnie rozsadnik. Nadto, organ II instancji wskazał, że budowa kompostowni, gnojownika, czy szklarni, wymaga pozwolenia na budowę, bądź zgłoszenia. W ocenie organu, w niniejszej sprawie prawidłowo wdrożono tryb z art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego, gdyż budowa budynku gospodarczego o powierzchni zabudowy poniżej 25 m2, wymagała zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej, a konsekwencją niewykonania obowiązku nałożonego postanowieniem organu I instancji z dnia [...] r., winien być nakaz rozbiórki przedmiotowych fundamentów. Stąd też odwołania nie uwzględniono. W skardze do sądu administracyjnego R. K. zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na uznaniu, że postanowieniem z dnia 31 marca 2009 r. sygn. akt I Ns 178/09 zakazano jej wykonywania prac, bowiem postanowienie to nie jest prawomocne, a także podtrzymała argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji, iż nie zamierzała budować budynku gospodarczego, zaś na budowę przenośnego kompostownia i rozsadnika, wykonanego z odlewu w zagłębieniach, nie jest wymagane żadne zgłoszenie, czy pozwolenie na budowę. Skarżąca zarzuciła, że nie została uprzedzona o jakiejkolwiek odpowiedzialności za składanie fałszywych zeznań, czego dowodem jest protokół oględzin z dnia 18 listopada 2009 r. Nadto, w protokole tym nie odnotowano obecności wszystkich uczestników wizji oraz ich wypowiedzi, zaś następnie organ I instancji nie wydał postanowienia o sprostowaniu tego protokołu, mimo jej wielokrotnych wniosków. Stąd też skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do uprzedniego wydania postanowienia w zakresie sprostowania protokołu, do podpisania którego została zmuszona oraz domagała się przesłuchania świadków A. K. i J. O. na okoliczność przebiegu oględzin. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, gdyż przywołane postanowienie SR w Z. z dnia [...] r., nie stanowiło podstawy rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, zaś zarzuty skarżącej co do zmuszenia do podpisania protokołu, podlegają rozpatrzeniu przez organy ścigania. W związku z treścią odpowiedzi na skargę w kolejnym piśmie z dnia 24 marca 2011 r. skarżąca podniosła, że organ odwoławczy nie ustosunkował się do podniesionych przez nią kwestii, akcentując że przenośne elementy do montażu kompostownika i rozsadnika, nie podlegają żadnemu zgłoszeniu, zaś protokół z oględzin podpisała pod przymusem i bez możliwości przeczytania, gdyż nie miała okularów, nie zdając sobie sprawy ze skutków. W toku rozprawy sądowej skarżąca podała, że sprawa o dział spadku, nie została jeszcze zakończona, zaś od wyroku sądu karnego, warunkowo umarzającego postępowanie karne w sprawie robót budowlanych, wniosła apelację, która nie została rozpoznana. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie mogła odnieść skutku, bowiem zaskarżona decyzja o nakazie rozbiórki części samowolnie zrealizowanego obiektu budowlanego w ostatecznym wyniku nie narusza prawa. Z mocy art. 49b ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.), sankcją niewykonania obowiązków, o których mowa w ust. 2 tego przepisu, jest nakaz rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie lub wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ – zgodnie z ust. 1 art. 49b. Spór w niniejszej sprawie dotyczył w pierwszym rzędzie prawidłowości zakwalifikowania robót budowlanych do kategorii budowy budynku gospodarczego. W tym względzie organy nadzoru budowlanego oparły się bowiem na treści zeznania skarżącej złożonego w toku oględzin z dnia 18 listopada 2009 r. i zawartego w protokole utrwalającym przebieg tej czynności, opatrzonego jej podpisem. Tymczasem skarżąca kwestionując w toku postępowania treść protokołu, nie zaoferowała w tym względzie żadnych wniosków podważających walor dowodowy tego dokumentu zgodnie z treścią art. 76 § 3 kpa. Dopiero w skardze domagała się przesłuchania świadków, którzy wg jej twierdzeń, byli obecni w toku oględzin, czego jednak nie podano w treści protokołu. Skarżąca zaprzeczyła też, aby została pouczona o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywych zeznań i podała, że protokół podpisała bez czytania, gdyż nie miała okularów. Odnosząc się zaś do żądania skarżącej przesłuchania świadków wymienionych w skardze na okoliczność przebiegu oględzin z dnia 18 listopada 2009 r. wyjaśnić przyjdzie, że z mocy art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dowód taki jest niedopuszczalny w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Sąd nie jest władny nakazać organowi administracji sprostowania protokołu, gdyż tryb podważania treści dokumentu urzędowego reguluje przepis art. 76 § 3 kpa. Zdaniem sądu administracyjnego, w niniejszej sprawie brak też podstaw do negowania ustaleń organów obydwu instancji w zakresie charakteru wykonanych przez skarżącą robót budowlanych. Niezależnie bowiem od oświadczenia skarżącej i faktu, czy została w toku oględzin pouczona o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywych zeznań, należy wziąć pod uwagę rozmiar i wygląd robót budowlanych, udokumentowanych materiałem fotograficznym, dołączonym do protokołu oględzin. Skarżąca nie neguje zaś faktu, że zrealizowała fundament (obramowanie) z gruzobetonu o wysokości 60 cm i szerokości 20 cm o wymiarach 7,8 x 3,2 m, zaś w narożnikach osadzono cztery słupki drewniane. Aczkolwiek w protokole oględzin nie podano wysokości tychże słupków, które w toku dalszego postępowania skarżąca usunęła, to jednak zdjęcia pozwalają na obiektywną ocenę, że są one masywne i stosunkowo wysokie, przewyższające przeciętny wzrost człowieka. Zasady logiki i doświadczenie życiowe podważają zatem twierdzenia skarżącej, że chodzi o przenośne elementy do montażu kompostownika bądź rozsadnika. Charakterystyczne jest też, że jeden z betonowych elementów na pewnym fragmencie jest niższy, co sugeruje zamiar wykonania w tym miejscu wejścia, co byłoby zupełnie zbędne, gdyby chodziło jedynie o przenośne elementy. Oczywiście, w każdym wypadku zrealizowane fundamenty pod obiekt budowlany w praktyce można wykorzystać do posadzenia w nim roślin. Nie zmienia to jednak postaci rzeczy, że chodzi o część obiektu budowlanego w rozumieniu art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego, podlegającego rygorom ustawy. Co więcej, należy stwierdzić, że skarżąca była odpowiednio wcześnie powiadomiona o terminie oględzin (powiadomienie o tej czynności doręczono jej w dniu 5 listopada 2009 r.) a zatem miała możliwość przygotowania stanowiska. Zwrócić też należy uwagę, że po odbyciu oględzin pismem z dnia 21 stycznia 2010 r. skarżąca zwróciła się o przesłanie jej "ostatecznego" protokołu i zaleceń. Jednocześnie w piśmie tym skarżąca wystąpiła o wyrażenie zgody na "postawienie" rozsadnika z okien na podmurówce. Zdaniem sądu administracyjnego, treść tego pisma dobitnie potwierdza fakt, że skarżąca zrezygnowała z zamiaru realizacji dalszych robót budowlanych, zamierzając pozostawić wykonane już fundamenty i na nich osadzić okna, bądź to przy wykorzystaniu drewnianych słupków, bądź też po ich usunięciu, przykryć oknami przestrzeń celem prowadzenia upraw. Jednakże treść tego pisma nie pozwala na podważenie treści protokołu z dnia 18 listopada 2009 r., a w szczególności zawartego w nim stwierdzenia o braku świadomości prawnej w zakresie wymogu zgłoszenia robót budowlanych przed ich realizacją. Tymczasem zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, takiemu reżimowi prawnemu podlega budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, wiat i altan oraz przydomowych oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 25 m2. W niniejszej sprawie przedmiotowe fundamenty tworzą powierzchnię 24,96 m2 (7,80 x 3,20 m). Regulacja ta oznacza zaś, że niezależnie od faktu, czy chodzi o budynek gospodarczy, czy też jedynie o szklarnię, to realizacja tego rodzaju obiektu wymagała uprzedniego zgłoszenia zamiaru realizacji organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Skutkiem niedopełnienia tego wymogu jest zaś wdrożenie postępowania przed organami nadzoru budowlanego w trybie art. 49b Prawa budowlanego. Wreszcie, wskazać przyjdzie, że wymiary zrealizowanych robót w żadnym wypadku nie pozwalały na zakwalifikowanie ich do kategorii małego obiektu budowlanego w rozumieniu art. 3 pkt 4 ustawy, przez które należy rozumieć niewielkie obiekty, przykładowo tam wymienione. W tym stanie rzeczy mając na uwadze obiektywne okoliczności w postaci rozmiaru zrealizowanych robót budowlanych, niezależnie od faktu, czy chodziło o realizację budynku gospodarczego, czy też jedynie szklarni, organ nadzoru budowlanego I instancji zobligowany był do zastosowania trybu likwidacji samowoli. Jest też poza sporem, że skarżąca nie wykonała żadnego z obowiązków, nałożonych na nią postanowieniem z dnia [...] r. W tym jednak miejscu działając z urzędu stwierdzić przyjdzie, że postanowienie to zapadło z naruszeniem art. 49 ust. 2 Prawa budowlanego – w brzmieniu obowiązującym w dacie jego wydania. Legalizacja budowy obiektu budowlanego, realizowanego bez wymaganego zgłoszenia, co dotyczy niniejszej sprawy, wymagała bowiem przedłożenia przez inwestora dokumentów wymienionych w art. 30 ust. 2 Prawa budowlanego, a więc określenia rodzaju, zakresu i sposobu wykonywania robót budowlanych oraz przedstawienia ewentualnie odpowiednich szkiców i rysunków oraz pozwoleń, uzgodnień i opinii wymaganych przepisami odrębnymi. Brak było zatem podstawy prawnej do żądania projektu budowlanego. W aktualnym stanie prawnym decyzja o warunkach zabudowy w przypadku braku planu miejscowego, nie musi być też ostateczna w dniu wszczęcia postępowania. Wreszcie, ocena stanu technicznego obiektu budowlanego, przeprowadzona jest w trybie art. 81c Prawa budowlanego. Nie jest zatem dopuszczalne zobligowanie inwestora do jej przedłożenia na podstawie postanowienia z art. 49b ust. 2 ustawy. Jednak zasadnie organ nadzoru budowlanego nałożył na skarżącą obowiązek złożenia oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane (art. 49b ust. 2 w zw. z art. 30 ust. 2 i art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego). Jest też poza sporem, że skarżąca nie wykonała żadnego z obowiązku, nałożonego na nią postanowieniem organu I instancji z dnia [...] r., kwestionując zasadność zastosowania trybu z art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego. Zdaniem sądu administracyjnego, w sytuacji, gdy skarżąca nie przedłożyła wymaganego oświadczenia i jest oczywiste, że nie mogła go złożyć pod rygorem odpowiedzialności karnej wobec braku zgody pozostałych współwłaścicieli działki nr [...] na realizację robót budowlanych, wyrażającymi się w sprzeciwie Z. G., który zainicjował niniejsze postępowanie, jak i fakcie wydania postanowienia zabezpieczającego w toku sprawy o dział spadku, obejmującej m. in. przedmiotową działkę, mimo wadliwego nałożenia pozostałych obowiązków, brak było podstaw do zastosowania przez sąd administracyjny trybu z art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi celem wyeliminowania z urzędu z obrotu prawnego częściowo wadliwego aktu organu I instancji z dnia [...] r. Na postanowienie to nie przysługiwało zażalenie, jednak skarżąca mogła je zaskarżyć łącznie z odwołaniem od decyzji o nakazie rozbiórki (art. 142 kpa). Skarżąca nie skorzystała z tej możliwości prawnej, zaś organ odwoławczy nie był uprawniony do działania z urzędu. Inaczej przedstawiają się jednak kompetencje sądu administracyjnego, który władny jest do objęcia kontrolą i wyeliminowania z obrotu prawnego wszelkich aktów, podjętych w granicach danej sprawy, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Jednak uchylenie przez sąd administracyjny postanowienia PINB w Z. z dnia [...] r. nie mogło doprowadzić do innego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Skarżąca jako współwłaścicielka działki nr [...], co dokumentują niezbicie uzyskane w toku postępowania odwoławczego odpisy księgi wieczystej KW nr [...] oraz wypisy z rejestru gruntów, nie legitymuje się tytułem prawnym, uprawniającym ją do wykonywania robót budowlanych (art. 3 pkt 11 Prawa budowlanego). Budowa obiektu budowlanego stanowi bowiem czynność przekraczającą zwykły zarząd i wymaga zgody wszystkich współwłaścicieli z mocy art. 199 kodeksu cywilnego. Inwestor musi zaś legitymować się uprawnieniem do budowy w dacie realizacji robót budowlanych, a najpóźniej po nałożeniu obowiązku złożenia oświadczenia w tym przedmiocie, którego wykonanie musi nastąpić w terminie ustawowym, czyli 30 dni od doręczenia postanowienia z art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego. Stąd też nie ma znaczenia wynik sprawy o dział spadku, obejmującej przedmiotową działkę. Zresztą, w toku rozprawy sądowej skarżąca podała, że postępowanie to nie zostało jeszcze zakończone. Co więcej, prawomocnym wyrokiem tut. Sądu z dnia 11 sierpnia 2011 r. sygn. akt II SA/GL 725/10 oddalono skargę R. K. na postanowienie o odmowie zawieszenia niniejszego postępowania do czasu zakończenia sprawy o dział spadku celem prawidłowego ustalenia kręgu stron. Skład orzekający w niniejszej sprawie będąc związany tym wyrokiem, nie był władny do odmiennej oceny przesłanek zawieszenia postępowania. W konsekwencji, niezłożenie przez skarżącą wymaganego oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane i obiektywna przeszkoda w możliwości jego złożenia pod rygorem odpowiedzialności karnej wobec sporu współwłaścicieli działki o nr [...], musiały prowadzić do wniosku, że skarżąca nie jest w stanie dopełnić obowiązków w celu legalizacji robót budowlanych. Nie ma też znaczenia zarzut skarżącej, że postanowienie SR w Z. z dnia [...] r. sygn. akt [...], nie jest prawomocne. Już sam fakt jego wydania dowodzi sporu pomiędzy współwłaścicielami, zaś zabezpieczenie postępowania poprzez zakaz prowadzenia robót, nie jest wymagane w sprawie przed organem nadzoru budowlanego. Współwłaściciel wykonujący czynność przekraczającą zwykły zarząd nieruchomością musi legitymować się zgodą wszystkich współwłaścicieli z mocy art. 199 kodeksu cywilnego. Wydanie przez sąd powszechny zakazu wykonywania takich czynności jest zbędne, bo wynika z mocy prawa. Wreszcie, wyjaśnić przyjdzie, że niewykonanie chociażby jednego z obowiązków, o których mowa w art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego, musi skutkować wydaniem nakazu rozbiórki już zrealizowanych robót budowlanych. Przepis art. 49b ust. 1 ustawy, nie przewiduje bowiem możliwości orzeczenia o nakazie zaniechania dalszych robót budowlanych – w przeciwieństwie do sankcji z art. 51 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Tymczasem pisma skarżącej w toku postępowania przed organem nadzoru budowlanego i fakt usunięcia drewnianych słupków, usytuowanych w narożnikach fundamentów z gruzobetonu, zdają się wskazywać, że zrezygnowała ona z zamiaru kontynuowania budowy i zamierza zachować fundamenty, wykorzystując je jako element kompostownika, czy rozsadnika. Niewątpliwie jednak nie chodzi o przenośne elementy, bowiem bez użycia specjalistycznego sprzętu nie jest możliwe ich podniesienie, a ich usunięcie musi się łączyć ze zniszczeniem z uwagi na znaczne wymiary i trwałe połączenie z gruntem. Z tych też względów Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że decyzja o nakazie rozbiórki części zrealizowanego przez skarżącą obiektu budowlanego w postaci fundamentów nie narusza art. 49b ust. 3 w zw. z ust. 2 i 1 Prawa budowlanego. Nadto, nie stwierdzono naruszenia przez organy administracji reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem postępowania, bowiem w toku postępowania administracyjnego skarżąca nie wnioskowała o przesłuchanie świadków, wskazanych dopiero w skardze, podważając treść protokołu oględzin, zaś wymiary i konstrukcja obiektu, jego wygląd udokumentowany materiałem fotograficznym pozwala na obiektywną ocenę rodzaju zrealizowanych robót i ich kwalifikację do kategorii budowy, wymagającej zgłoszenia właściwemu organowi. Stąd też skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. SW

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło