II SA/Gl 1474/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 marca 2026 r. sprawy ze skargi K. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 9 października 2025 r. nr SKO.PSŚ/41.5/1021/2025/14971 w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę. Uzasadnianie Zaskarżoną decyzją z dnia 9 października 2025 r. nr SKO.PSŚ/41.5/1021/2025/14971 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (SKO), po rozpatrzeniu odwołania K. D. (strona skarżąca) od decyzji Prezydenta Miasta J. (organ I instancji) z dnia 5 września 2025 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia za okres od 1 maja 2023 r. do 31 maja 2025 r. decyzji nr [...] z dnia 14 marca 2023 r. w sprawie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego dla dziecka: L. D., zmienionej decyzją [...] z dnia 14 kwietnia 2025 r. w związku z przedłużeniem okresu ważności orzeczenia o niepełnosprawności, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia 5 września 2025 r. organ I instancji uchylił za okres od 1 maja 2023 r, do 31 maja 2025 r. decyzję własną z dnia 14 marca 2023 r. w sprawie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego dla dziecka zmienioną decyzją z dnia 14 kwietnia 2025 r. w związku z przedłużeniem okresu ważności orzeczenia o niepełnosprawności. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu 22 maja 2025 r. strona skarżąca składając wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla dziecka oświadczyła, że od kwietnia 2023 r. jej mąż podejmuje zatrudnienie na terenie [...]. Wojewoda Śląski poinformował, iż w przedmiotowej sprawie od dnia 1 maja 2023 r. zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, co uzasadniało uchylenie decyzji przyznającej świadczenia rodzinne. W odwołaniu od decyzji organu I instancji strona skarżąca wskazała, że do czerwca 2024 r. prowadziła działalność gospodarczą na terytorium RP. Wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji, ponowne przyznanie prawa w okresie aktywności zawodowej matki oraz przeprowadzenie pełnego postępowania koordynacyjnego z instytucją niemiecką, z uwzględnieniem faktu, że do czerwca 2024 r. podlegała polskiemu systemowi zabezpieczenia społecznego. SKO nie podzieliło stanowiska strony skarżącej i utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Przytoczyło brzmienie z art. 23a ust. 2, ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz U z 2024 r., poz. 323 z późn. zm. – dalej "u.s.r."). Wskazało, że pismem z dnia 29 lipca .2025 r. Wojewoda Śląski poinformował organ I instancji, że w sprawie dotyczącej uprawnień strony skarżącej do zasiłku pielęgnacyjnego dla dziecko przyznanym w okresie od 1 marca 2023 r. do co najmniej 30 września 2025 r. przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie od 1 maja 2023 r. Wojewoda wskazał, że ojciec dziecka od 24 kwietnia 2023 r. wykonuje działalność zawodową na terenie [...]. W zakresie świadczeń podlega ustawodawstwu innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej. Na mocy przepisów wspólnotowych we wskazanym okresie jest uprawniony na terenie [...] do ubiegania się o świadczenia w odniesieniu do członków swojej rodziny, którzy zamieszkują w innym Państwie Członkowskim tak, jak gdyby zamieszkiwali oni na terytorium tego państwa. W związku z powyższym pismem z dnia 12 sierpnia 2025 r. organ I instancji zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie uchylenia od 1 maja 2023 r. decyzji z dnia 14 marca 2023 r. w sprawie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego dla dziecka Nawiązując do argumentów odwołania SKO wyjaśniło, że ustawodawca wyraźnie wskazał w art. 23a ust. 3 u.s.r., że to wojewoda samodzielnie ustala, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W przedmiotowej sprawie wojewoda ustalił, że w sytuacji strony przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie od dnia 1 maja 2023 r. Dokonanie przez wojewodę pozytywnego ustalenia w tym zakresie ma ten skutek, że dotychczasowy organ właściwy w sprawie świadczeń rodzinnych na podstawie art. 23a ust. 5 u.s.r. jest zobowiązany do uchylenia decyzji o ich przyznaniu, co powinno nastąpić od dnia podlegania osoby ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a jednocześnie wojewoda staje się organem właściwym w zakresie przyznania owych świadczeń rodzinnych. W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gliwicach strona skarżąca zaskarżyła decyzję SKO zarzucając jej naruszenie art. 23a ust. 2 u.s.r. przez błędne uznanie, że w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, podczas gdy skarżąca wykonywała działalność zawodową na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do czerwca 2024 r., a dziecko stale zamieszkuje w Polsce, art. 11 ust. 3 rozporządzenia WE nr 883/2004 Parlamentu Europejskiego Ii Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r., poprzez błędne przyjęcie, że właściwym państwem do wypłaty świadczenia rodzimego są [...], mimo iż strona skarżąca wykonywała działalność zawodową w Polsce i podlegała polskiemu ustawodawstwu, art. 7 k.p.a. i art 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności nieuwzględnienie, że aktywność zawodowa strony skarżącej w Polsce trwała do czerwca 2024 r., art. 8 k.p.a poprzez arbitralne cofnięcie świadczenia należnego w okresie, gdy była ona objęta polskim systemem ubezpieczeń społecznych i spełniała przesłanki ustawowe. Wniosła o uchylenie decyzji SKO z dnia 9 października 2025 r. oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji oraz przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na dziecko za okres od 1 maja 2023 r. do 31 maja 2025 r. W ocenie strony skarżącej, skoro prowadziła ona działalność zawodową w Polsce i odprowadzała składki w ZUS do czerwca 2024 r., to właściwym ustawodawstwem w tym okresie jest ustawodawstwo polskie. Podkreśliła, że jej córka stale zamieszkuje w Polsce i jest objęta polskim systemem oświaty i opieki zdrowotnej. Zdaniem strony skarżącej w jej sprawie organy błędnie zastosowały przepisy o koordynacji, a decyzja o cofnięciu świadczenia została wydana z naruszeniem prawa materialnego oraz zasad postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Podtrzymało dotychczas prezentowane stanowisko oraz argumentację prawną. Wojewódzki Sad Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Przystępując do rozpoznania sprawy, Sąd miał na uwadze, iż zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 z późn. zm. – dalej "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przypomnieć należy, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja SKO z dnia 9 października 2025 r. utrzymująca decyzję organu I instancji w przedmiocie uchylenia za okres od 1 maja 2023 r. do 31 maja 2025 r. decyzji własnej z dnia 14 marca 2023 r. w sprawie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego dla dziecka L. D. w związku z przedłużeniem okresu ważności orzeczenia o niepełnosprawności dziecka. Podstawę rozstrzygnięcia organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 1208 z późn. zm. – dalej "u.s.r."). Stosownie do art. 23a ust. 1 u.s.r., w przypadku gdy osoba uprawniona do świadczeń rodzinnych lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami wojewodzie. Zgodnie z ustępem 2, w przypadku przebywania osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych lub członka rodziny tej osoby w dniu wydania decyzji przyznającej świadczenia rodzinne lub po dniu jej wydania poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, o którym mowa w ust. 1, organ właściwy występuje do wojewody o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W myśl ustępu 3, w przypadkach, o których mowa w ustępie 1 i 2, wojewoda ustala, czy w przekazanej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Natomiast art. 23a ust. 5 u.s.r. stanowi, że w przypadku gdy wojewoda, w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Ze wskazanych przepisów jednoznacznie wynika, że to wojewoda jest organem właściwym do ustalenia czy w sprawie przekazanej przez organ właściwy (burmistrza) mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Ustalenie przez wojewodę, że w danej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji przesądza o jego właściwości rzeczowej w sprawach świadczeń objętych tymi przepisami. Natomiast organ właściwy do załatwienia danej sprawy administracyjnej, zanim nastąpiło ustalenie, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczeń społecznych, z tą chwilą posiada kompetencję wyłącznie do uchylenia swojej wcześniejszej decyzji przyznającej świadczenie rodzinne, jednocześnie tracąc swoją właściwość rzeczową w pozostałym zakresie (zob. wyrok NSA z 18 października 2018 r., sygn. I OSK 949/18). W stanie faktycznym sprawy Wojewoda, mając na uwadze oświadczenie strony skarżącej dotyczące wykonywania przez małżonka działalności zawodowej na terenie Niemiec od 24 kwietnia 2023 r. wskazał, że w zakresie świadczeń podlega ustawodawstwu innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej. Ustawodawca wyraźnie wskazał w art. 23a ust. 3 u.s.r. że to wojewoda samodzielnie ustala, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W przedmiotowej sprawie wojewoda ustalił, że w sytuacji strony przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie od dnia 1 maja 2023 r. Dokonanie przez wojewodę pozytywnego ustalenia w tym zakresie wywołuje ten skutek, że dotychczasowy organ właściwy w sprawie świadczeń rodzinnych tj. Prezydent Miasta J. na podstawie art. 23a ust. 5 u.s.r. jest zobowiązany do uchylenia decyzji o ich przyznaniu, co powinno nastąpić od dnia podlegania osoby ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a jednocześnie wojewoda staje się organem właściwym w zakresie przyznania owych świadczeń rodzinnych. Prezydent Miasta jest związany ustaleniem Wojewody dokonanym na podstawie art. 23a ust. 3 u.s.r. o zastosowaniu przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W świetle powyższego niezasadne są zarzuty skargi wskazujące na naruszenie przepisów postępowania administracyjnego. Czynienie w ramach kontrolowanego postępowania dodatkowych ustaleń sygnalizowanych skargą było nie tylko zbędne, ale niedopuszczalne. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.