II SA/Gl 149/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski ( spr.) Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik Sędzia WSA Rafał Wolnik Protokolant sekr. sąd. Elwira Massel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2006 r. sprawy ze skargi G. J. i R. J. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji w sprawie wywłaszczenia nieruchomości i odszkodowania oddala skargę We wniosku z dnia [...] skierowanym do Prezydenta Miasta T. G. i R. J. domagali się stwierdzenia wygaśnięcia na podstawie art. 162 § 1 pkt 2 i § 2 kpa decyzji tego Prezydenta z dnia [...] nr [...] o wywłaszczeniu i odszkodowaniu. Nadto domagali się wykreślenia z księgi wieczystej [...] nr [...] wpisu o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego w stosunku do ich działki nr [...] o pow. [...] ha oraz wykupienia przez Miasto T. w oparciu o umowę cywilno-prawną części tej działki o pow. [...] m2 w celu realizacji celu publicznego – budowy cmentarza. Uzasadniając to żądanie stwierdzili, że decyzja wywłaszczeniowa została wydana zgodnie z ostateczną decyzją z dnia [...] o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla budowy cmentarza, której okres ważności upłynął [...] W tym czasie Miasto T. powinno wystąpić o wydanie pozwolenia dla inwestycji objętej decyzją o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, czego nie uczyniło. Po rozpoznaniu tego żądania Prezydent Miasta T. decyzją z dnia [...] nr [...] (znak [...]) wydaną na podstawie art. 104 i art. 107 kpa odmówił stwierdzenia wygaśnięcia objętej w/w wnioskiem decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu. W uzasadnieniu decyzji opisał przebieg dotychczasowego postępowania w sprawie akcentując, że w następstwie wniesienia skargi na decyzję wywłaszczeniową Wojewody Ś. z dnia [...] została ona uchylona, wraz z poprzedzającą ją decyzją Prezydenta Miasta T. z dnia [...] nieprawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 sierpnia 2005 r. sygn. akt II SA/Ka 2642/03. W odwołaniu od tej decyzji G. i R. J. zarzucili, iż została ona wydana z naruszeniem ich prawa własności, chronionego art. 21 Konstytucji RP, oraz z naruszeniem zasady swobody prowadzenia działalności gospodarczej i jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. W dalszej części odwołania omówili treść wniosku o wygaśnięcie decyzji o wywłaszczeniu i odszkodowaniu oraz zgłosili zastrzeżenia co do prawidłowości postępowania w sprawie o pozwolenie na budowę cmentarza, prowadzonej z wniosku Gminy T. Po rozpoznaniu tego odwołania Wojewoda Ś. zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną z powołaniem się na treść art. 138 § 1 pkt 2 i art. 105 § 1 kpa uchylił w całości w/w decyzję Prezydenta Miasta T. i orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie wygaszenia decyzji tego Prezydenta z dnia [...]. Uzasadniając to rozstrzygnięcie opisał dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie oraz stwierdził, że w następstwie prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 sierpnia 2005 r. sygn. akt II SA/Ka 2642/03 decyzja Prezydenta Miasta T. objęta wnioskiem o stwierdzenie wygaśnięcia, została wyeliminowana z obrotu prawnego. Postępowanie objęte wnioskiem skarżących z dnia [...] stało się zatem bezprzedmiotowe. W trybie art. 162 § 1 kpa orzeka się bowiem jedynie o wygaśnięciu decyzji pozostającej w obrocie prawnym i wywołującej skutki prawne nią określone. W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję Wojewody Ś. G. i R. J. wnieśli o jej uchylenie oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu skargi opisali również przebieg postępowania w sprawie o wywłaszczenie oraz w sprawie o pozwolenie na budowę cmentarza ( wszczętej na wniosek Prezydenta Miasta T.), wskazując na liczne nieprawidłowości jakich dopuścił się w tych postępowaniach ten organ. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ś. wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych wcześniej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia [...] skarżący wnieśli o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania. Uzasadniając to żądanie zgłosili liczne zastrzeżenia co do przebiegu postępowania w sprawie o wywłaszczenie ich działki, w sprawie o pozwolenie na budowę cmentarza komunalnego przez Gminę T., oraz w sprawie o ustalenie na ich rzecz warunków zabudowy terenu dla budowy na ich działce krematorium. Zdaniem skarżących Wojewoda uchylił decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia [...] ale z innych powodów niż tego żądali w odwołaniu. Nie orzeczono też o wygaszeniu decyzji wywłaszczeniowej. Na rozprawie sądowej w dniu [...] skarżący stwierdzili, że w następstwie rozpoznania ich odwołania Wojewoda Ś. powinien nie tylko uchylić decyzję organu I instancji ale i orzec, iż została ona wydana niezgodnie z prawem i z istniejącym w sprawie stanem faktycznym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem wbrew jej zarzutom zaskarżona decyzja odpowiada zdaniem Sądu obowiązującemu prawu, a tylko w tym zakresie podlega ona kontroli w postępowaniu sądowym zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 sierpnia 2020 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ). Zaskarżona decyzja została wydana w następstwie rozpoznania odwołania skarżących. Rodzaj decyzji jaką mógł podjąć w takiej sytuacji organ odwoławczy określony został w art. 138 § 1 i 2 kpa. Przepisy te nie przewidują możliwości wydania przez organ II instancji decyzji stwierdzającej, że decyzja organu I instancji została wydana niezgodnie z prawem, czyli jak to swoje żądanie sprecyzował skarżący na rozprawie sądowej. Stwierdzenie przez organ odwoławczy takiego stanu skutkuje bowiem uchyleniem decyzji objętej odwołaniem. Bezpodstawne jest też w okolicznościach niniejszej sprawy stanowisko skarżących, że po uchyleniu decyzji organu I instancji Wojewoda powinien przekazać sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia celem wydania zgodnie z ich wnioskiem decyzji o stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji wywłaszczeniowej, na podstawie art. 162 § 1 pkt 2 i § 2 kpa. Jest bowiem oczywiste, że w trybie tego przepisu można stwierdzić wygaśnięcie jedynie decyzji istniejącej, tj. pozostającej w obiegu prawnym i wywołującej określone skutki prawne jako orzeczenia stanowiącego załatwienie sprawy administracyjnej ( art. 104 § 1 kpa ). Za bezprzedmiotowy należy zatem uznać wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji nieistniejącej w dacie orzekania przez organy administracji publicznej. W takiej bowiem sytuacji nie ma przedmiotu postępowania w sprawie o wygaśnięcie. Postępowanie prowadzone w takiej sprawie jako bezprzedmiotowe podlega umorzeniu zgodnie z treścią art. 105 § 1 kpa. Skoro właśnie taka sytuacja zachodziła w dacie orzekania przez Wojewodę to uchylenie przez ten organ decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania w sprawie, znajduje pełne uzasadnienie w treści art. 138 § 1 pkt 2 kpa. W tej sytuacji Wojewoda Ś. nie miał też obowiązku odnoszenia się do zarzutów odwołania, które nie mogły mieć żadnego wpływu na treść jego decyzji. Należy bowiem zwrócić uwagę, że zgodnie z treścią art. 15 kpa również organ odwoławczy rozpoznaje sprawę co do meritum a nie tylko w granicach odwołania. Skarga jako nieuzasadniona podlegała zatem oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. zwanej dalej ustawą p.p.s.a.). W takiej sytuacji w świetle treści art. 209 i art. 200 tej ustawy brak było też podstaw do orzekania w przedmiocie wniosku skarżących o zwrot kosztów postępowania sądowego. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy. Z tego też względu Sąd nie był zobowiązany a nawet uprawniony badać i odnosić się do zarzutów skarżących, których przedmiotem były postępowania w innych sprawach tj. w sprawie o wywłaszczenie nieruchomości skarżących, w sprawie o wydanie pozwolenia na budowę przez Gminę T. cmentarza komunalnego oraz w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla budowy przez skarżących krematorium. Rozstrzygnięcie tych zarzutów nie mogło mieć zresztą żadnego wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji. su.