II SA/Gl 1493/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędzia WSA Rafał Wolnik, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi A.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Wójt Gminy J. decyzją z [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 17, art. 24 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił A.J. (dalej strona lub skarżąca) przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na opiekę nad córką D. W uzasadnieniu decyzji organ ten stwierdził, że strona pozostaje w stosunku pracy w Sądzie Rejonowym w R. i korzysta obecnie z urlopu wychowawczego w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. W ocenie organu przedmiotowe świadczenie przysługuje wyłącznie w sytuacji rozwiązania stosunku prawnego lub zaprzestania pracy dotychczas świadczonej na podstawie jednej z form prawnych przewidzianych treścią art. 3 pkt. 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z powyższą decyzją nie zgodziła się strona, która wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. W odwołaniu tym wyraziła swoje niezadowolenie z otrzymanej decyzji i wystąpiła o jej uchylenie oraz o przyznanie świadczenia wraz z odsetkami od miesiąca złożenia wniosku. W motywach odwołania strona podniosła, że córka wymaga stałej opieki drugiej osoby, a ona przebywa na bezpłatnym urlopie wychowawczym. W rozbudowanym uzasadnieniu odwołania strona przedstawiła argumentację przemawiająca za trafnością jej żądania i w tym zakresie odwołała się do orzecznictwa sądów administracyjnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ ten przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przywołał treść przepisów mających zastosowanie w sprawie. W dalszej części uzasadnienia organ ten przedstawił przesłanki, które muszą kumulatywnie wystąpić, aby móc otrzymać wnioskowane świadczenie. W konkluzji swojego stanowiska podkreślił, że strona nie spełnia wymogów wynikających z obowiązujących regulacji prawnych, ponieważ pozostaje w stosunku pracy, który ma charakter stosunku służbowego, to jest powołania na stanowisko sędziego. W świetle akt brak jest dowodu na rozwiązanie stosunku służbowego przewidzianego art. 68 ustawy z 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 365). Odnosząc się do odwołania organ ten wskazał, że uzyskanie uprawnienia do urlopu wychowawczego implikuje jedynie utratę dochodu, a nie utratę zatrudnienia. Z powyższą decyzją nie zgodziła się strona, która wniosła skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej zarzuciła powyższej decyzji naruszenie postanowień art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną jego wykładnię, która miała istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy w postaci obrazy art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 77 § 1 tego Kodeksu poprzez niepodjęcie wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy mając na względzie słuszny interes strony, a także art. 107 przywoływanego Kodeksu poprzez brak wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz brak odniesienia się do zarzutów natury prawnej. W motywach skargi przedstawiono argumentację przemawiającą za jej uwzględnieniem z odwołaniem się do orzecznictwa sądów administracyjnych oraz poglądów prezentowanych w doktrynie prawa administracyjnego. W ocenie skarżącej na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować niepodejmowanie pracy (czynności pracowniczych). W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu swojej decyzji. Odnosząc się do treści skargi organ ten stwierdził, że w uzasadnieniu swojej decyzji wyczerpująco przedstawił swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) wykazała, że decyzja ta nie narusza prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Oznacza to, że nie każde uchybienie ze strony organu administracji uzasadnia uwzględnienie skargi, a jedynie takie, które miało lub mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie stan faktyczny jest czytelny i nie budzi wątpliwości. W tym zakresie tutejszy Sąd nie podziela stanowiska skarżącej zawartego w skardze, że organy administracji nie przeprowadziły postępowania wyjaśniającego w sposób wyczerpujący. Jak wynika z akt sprawy skarżąca jest sędzią w sądzie rejonowym i obecnie przebywa na urlopie wychowawczym z uwagi na konieczność opieki nad niepełnosprawną córką urodzoną [...] r., legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności z [...] r. obowiązującym do [...]r. Przywołany stan faktyczny legł u podstaw wydania decyzji przez organy administracji publicznej obu instancji. Stąd też rozstrzygnięcie sprawy wymaga rozważenia dwóch zagadnień, a mianowicie czy korzystanie z urlopu wychowawczego oznacza rezygnację z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności z określonymi wskazaniami i czy dziecko legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności uprawniającym skarżącą do skutecznego ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. Warto zauważyć, że organy obu instancji jako przesłankę odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia uczyniły kwestię pozostawania przez skarżącą w zatrudnieniu, ponieważ jest ona sędzią sądu rejonowego przebywającą na urlopie wychowawczym. W kontekście tej okoliczności przyjdzie stwierdzić, że skład orzekający tutejszego Sądu nie podziela stanowiska prezentowanego przez organy administracji publicznej wyrażonego w uzasadnieniach swoich rozstrzygnięć, ponieważ w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowało się stanowisko, zgodnie z którym po urodzeniu niepełnosprawnego dziecka, matka korzysta z urlopu wychowawczego z powodu konieczności sprawowania nad nim stałej lub długotrwałej opieki w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień w procesie leczenia i rehabilitacji dziecka, taki stan rzeczy jest w skutkach prawnych równoznaczny z niepodjęciem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Gdyby nie choroba dziecka (niepełnosprawność), skarżąca mogłaby powrócić do pracy po wykorzystaniu świadczeń z tytułu urodzenia dziecka. Inny jest bowiem zakres opieki nad zdrowym dzieckiem, które może korzystać z opieki w żłobku lub innej placówce i nie uniemożliwia matce powrotu do pracy. Inaczej przedstawia się zaś sytuacja w przypadku dziecka niepełnosprawnego z określonymi wskazaniami. Konieczność stałej lub długotrwałej opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym uniemożliwia wykonywanie pracy zarobkowej. Korzystając z urlopu wychowawczego, matka dziecka niepełnosprawnego spełnia zatem przesłankę w postaci niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad dzieckiem. Wniosek taki należy wyprowadzić z treści art. 3 pkt. 22 przywoływanej ustawy. Przepis ten definiuje powyższe pojęcia. Zatrudnienie lub inna praca zarobkowa to wykonywanie pracy m.in. na podstawie stosunku pracy. Uzyskanie prawa do urlopu wychowawczego oznacza zaś utratę dochodu (art. 3 pkt 23), analogicznie jak utrata zatrudnienia. Skoro skutki te zrównano, osoba korzystająca z urlopu wychowawczego winna być traktowana jak osoba rezygnująca z zatrudnienia. Sam fakt korzystania z urlopu wychowawczego, nie wyklucza bowiem wykonywania pracy u tego samego, bądź innego pracodawcy (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 10 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/GI 1204/19, czy wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2017 r. sygn. akt I OSK 1867/15, LEX nr 2480584). W świetle powyższego w omawianym zakresie stanowisko organów administracji publicznej wypowiadających się w sprawie nie było trafne, a argumentacja prezentowana przez skarżącą była zasadna. Skarga nie mogła odnieść jednak skutku, ponieważ w rozpoznawanej sprawie nie została spełniona jedna z przesłanek przewidzianych w treści art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, warunkująca przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z tym przepisem, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami; konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Dla rozpoznawanej sprawy kluczowe znaczenie posiada ta treść przywołanego przepisu, która stanowi, że świadczenie przysługuje jeżeli osoba mająca sprawować opiekę nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z przywołanego przepisu wynika, że dziecko wymagające opieki musi legitymować się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W rozpoznawanej sprawie kwestia legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu nie wchodzi w rachubę, ponieważ z uwagi na wiek córki skarżącej może ona legitymować się wyłącznie orzeczeniem o niepełnosprawności. W tego typu przypadku ustawodawca zakłada, że w orzeczeniu tym muszą być zamieszczone łącznie wskazania konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Brak jednego z tych wskazań skutkuje brakiem spełniania wymogów do otrzymania wnioskowanego świadczenia. Analiza orzeczenia o niepełnosprawności przedstawionego przez skarżącą z [...] r. pozwala stwierdzić, że zamieszczono w nim konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Równocześnie w orzeczeniu tym wskazano, że córka skarżącej nie wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W uzasadnieniu tego orzeczenia organ wydający odniósł się do tego jego elementu i wskazał, że "występujące schorzenie narusza sprawność organizmu dziecka i powoduje, że wymaga większego zakresu opieki niż zdrowe dziecko w tym wieku, jednakże nie powoduje niezdolności do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych takich jak samoobsługa, samodzielne poruszanie się, komunikowanie z otoczeniem. Niezdolność do samodzielnej egzystencji wynika z wieku dziecka (dziewiętnastu miesięcy), a nie z niepełnosprawności." W świetle powyższych ustaleń stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki warunkujące możliwość przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. Dostrzec należy, że organy administracji publicznej w sposób wadliwy formułowały argumentację przemawiającą za odmownym rozpoznaniem wniesionego żądania, jednakże samo ich rozstrzygnięcie było prawidłowe, ponieważ z orzeczenia przedstawionego przez skarżącą wynika, że brak jest łącznego występowania przesłanek warunkujących przyznanie przedmiotowego świadczenia. Stosownie do postanowień at. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Oznacza to, że nie każde uchybienie ze strony organu administracji uzasadnia uwzględnienie skargi, a jedynie takie, które miało lub mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie organy administracji publicznej obu instancji dopuściły się naruszenia przepisów prawa, jednakże nie w stopniu uzasadniającym uwzględnienie wniesionej skargi, ponieważ gdyby Sąd uwzględnił wniesioną skargę obowiązany byłby wskazać organom administracji na konieczność wydania analogicznego rozstrzygnięcia jak to, które jest w osnowie zaskarżonej decyzji. Zatem zbędne jest uwzględnienie wniesionej skargi tylko w tym celu, aby organy te wydały analogiczne rozstrzygnięcie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę. mr