II SA/Gl 150/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda (spr.), Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant Agnieszka Jurczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2016 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o rozgraniczenie nieruchomości 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącej kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z dnia [...] r. S. W. wystąpiła o przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego pomiędzy działkami o nr: 1 i 2. Postanowieniem z dnia [...]r. organ I instancji wszczął postępowanie rozgraniczeniowe odnośnie nieruchomości składającej się z działek oznaczonych numerami: 1 i 3 położonych w C. gm. P. stanowiących własność S. W. z nieruchomością oznaczoną działką nr 2 stanowiącą współwłasność: S. W., J. W. i B. W. W dniu [...]r. do organu wpłynęło pismo od wyznaczonego geodety, że granica pomiędzy działkami 1 i 4 a działką 2 została już jednoznacznie ustalona w postępowaniu rozgraniczeniowym oraz zatwierdzona wyrokiem Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...]r. sygn. akt [...]. Decyzją z dnia [...]r. Wójt Gminy P. umorzył postępowanie rozgraniczeniowe, wskazując na bezprzedmiotowość postępowania w związku z uprzednim rozgraniczeniem działek objętych wnioskiem, w toku postępowania przed sądem powszechnym. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła S. W. podnosząc, że stan na spornych parcelach nie urzeczywistnia faktu rozgraniczenia, ponieważ brak jest jakichkolwiek znaków geodezyjnych. Decyzją z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję wskazując, że rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu granic, natomiast w sytuacji gdy granice te zostały już ustalone, postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Kolegium zwróciło również uwagę, że do odtworzenia znaków granicznych, które zostały zniszczone lub przesunięte nie jest potrzebne postępowanie rozgraniczeniowe, jeżeli istnieją dokumenty pozwalające na określenie ich pierwotnego położenia. Natomiast wszelkie spory w tym zakresie rozstrzyga sąd powszechny. Pismem z dnia [...]r. S. W. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zarzucając zaskarżonej decyzji nieważność z uwagi na rażące naruszenie prawa i skierowanie decyzji do osoby nie będącej stroną postępowania. Zarzuciła również naruszenie przepisów postępowania, poprzez przyjęcie bezprzedmiotowości postępowania w sytuacji, gdy sporne granice między wskazanymi we wniosku działkami nigdy nie zostały oznaczone w sposób trwały. W uzasadnieniu skarżąca wyjaśniła, że zarówno decyzja organu odwoławczego jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, zostały skierowane do nieżyjącego S. W. jednocześnie pomijając w toczącym się postępowaniu jego następców prawnych. Zdaniem skarżącej organy nie wyjaśniły również podnoszonej przez nią okoliczności, że granice działek nie zostały nigdy prawidłowo oznaczone, zatem nie jest możliwe ich odtworzenie, a tym samym niezbędne stało się ponowne wyznaczenie granic spornych działek. W odpowiedzi na skargę SKO w B. wniosło o jej oddalenie wskazując, że zwrotne potwierdzenia odbioru pism kierowanych do S. W. nie zawierały informacji o śmierci adresata, stąd skuteczność doręczenia decyzji nie budził wątpliwości organu. W pozostałym zakresie Kolegium podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia [...] r, skarżąca wniosła o dołączenie do akt pisma oraz zdjęć, mających potwierdzić istnienie sporu w zakresie przebiegu granic pomiędzy działkami wskazanymi we wniosku o rozgraniczenie. W dniu [...]r. do sądu wpłynął odpis skrócony aktu zgonu S. W. Pismem z dnia [...]r. J. W. poinformowała, że następcami prawnymi po zmarłym S. W. są: J. W., B. N. oraz J. W. Pismem z dnia [...]r. uczestnicy postępowania wnieśli o oddalenie skargi podnosząc, że przebieg granic został ustalony w wyroku sądu powszechnego, na podstawie którego wyznaczono punkty graniczne. Zakwestionowali również twierdzenia skarżącej, co do usytuowania słupa energetycznego i wskazali, że znana była im treść zaskarżonej decyzji. W kolejnymi piśmie z dnia [...]r. skarżąc ponownie wskazała na brak oznaczenia punktów granicznych działek w terenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Na wstępie stwierdzić należy, że niezasadny jest zarzut skargi dotyczący skierowania decyzji do osoby niebędącej stroną postępowania, a więc wystąpienia sytuacji określonej w art. 156 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jedn. Dz. U z 2016r. poz. 23 z późn. zm. dalej; "k.p.a."), bowiem przepis ten dotyczy sytuacji gdzie osoba, do której skierowana została decyzja istnieje (żyje), jednakże nie może wykazać się przymiotem strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Tymczasem w niniejszej sprawie decyzje obu instancji zostały skierowane do S. W., który zmarł. Tym samym postępowanie w sprawie rozgraniczenia działek, toczyło się w stosunku do osoby zmarłej, mimo że istnieli spadkobiercy i postępowanie powinno toczyć się z ich udziałem, a wydana decyzja powinna być skierowana pod ich adresem. Faktem jest, że postępowanie toczyło się z udziałem części spadkobierców tj. J. W. i B. W. (N.), jednakże pominięty został J.W. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że doszło do rażącego naruszenia prawa osoby, która miała przymiot strony postępowania tj. sytuacji określonej w art.156 § 1 pkt 2 k.p.a. W doktrynie i orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd, zgodnie z którym prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie w stosunku do niej decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jest to bowiem uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Ażeby można było mówić o postępowaniu musi istnieć organ administracyjny mający zdolność prawną do jego prowadzenia oraz strona, o prawach której organ orzeka w danym postępowaniu. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność prawną. Zgodnie z art. 8 Kodeksu cywilnego każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną. Zdolność ta kończy się z chwilą jego śmierci. Oznacza to, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć postępowania i wydać decyzji. Gdyby zaś doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności i nie wywołuje skutków prawnych. Jednocześnie na ocenę zaistnienia wad o których mowa w art.156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie ma wpływu to czy organ wiedział o śmierci strony postępowania oraz czy jego niewiedza była zawiniona, czy też nie, bowiem powołany przepis nie nawiązuje do wiedzy organu o okolicznościach skutkujących nieważnością decyzji (por. wyrok NSA z dnia 22 grudnia 2015r. sygn. akt I OSK 857/14, LEX nr 1999942, wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2015r. sygn. akt I OSK 626/14, LEX nr 1988141, wyrok NSA z dnia 14 listopada 2001r. sygn. akt I SA 2462/99, LEX nr 82653; wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 maja 2016r. sygn. akt IV SA/Wa 3071/15, LEX nr 2090123 wyrok WSA z dnia 12 lipca 2005r. sygn. akt I SA 2422/03, LEX nr 190564; wyrok NSA z dnia 20 września 2002r. sygn. akt I SA 428/01, OSP 2004, z. 3, poz. 33). Powyższe oznacza, że zmarły w dniu [...]r. S. W. nie mógł być adresatem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...]r. jak i poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy P. z dnia [...]r. Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę powyższe ustalenia, których treść ma istotne znaczenie dla przedmiotowej sprawy i określi w sposób właściwy osoby będące stronami postępowania, do których należy skierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcia. Mając na uwadze, że zaskarżone decyzje podlegają wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze wskazanej wyżej przyczyny, odniesienie się do pozostałych zarzutów skargi uznać należało za przedwczesne. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz. U. z 2016r. poz. 718 z późn. zm. dalej: "p.p.s.a.") orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 p.p.s.a.