II SA/Gl 1507/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski,, Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Protokolant specjalista Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi F.G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zameldowania oddala skargę. Jak wynika z akt sprawy, [...] r. K. G., działając w oparciu o pełnomocnictwo do spraw meldunkowych udzielone przez F. G., dokonał zgłoszenia pobytu stałego F. G. w lokalu przy ul. [...]w T.. Zgłoszenie zostało przyjęte i na jego podstawie dokonano zameldowania. W aktach znajduje się nadto decyzja PINB w T. z [...]r. nr [...], nakazująca A. S.-G. i K. G., jako ówczesnym właścicielom budynku przy ul. [...][...] w T., wyłączenie z użytkowania tego budynku, grożącego zawaleniem, w trybie natychmiastowym. Decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Prezydent Miasta T. powziął wiadomość, że F. G. nie przebywa w miejscu zameldowania, albowiem odbywa karę pozbawienia wolności, a budynek wyłączony jest z użytkowania. W konsekwencji Prezydent Miasta T. wszczął postępowanie w sprawie anulowania czynności zameldowania. O wszczęciu postępowania i przysługujących stronie prawach pouczono przebywającego w zakładzie karnym F. G., udostępniono mu także materiały sprawy zgromadzone w trakcie postępowania. W wyniku oględzin przeprowadzonych [...]r. potwierdzono, że budynek jest trwale zamknięty, ma zamurowane okna i drzwi, nie jest użytkowany. Przesłuchana aktualna właścicielka budynku podała do protokołu z [...]r., że budynek kupiła w [...]r., nie nadaje się on do użytkowania, nie zna F. G. i nigdy go nie widziała. Decyzją z [...]r. Prezydent Miasta T. orzekł o anulowaniu czynności materialno-technicznej zameldowania F. G. na pobyt stały w przedmiotowym lokalu. W podstawie prawnej podano przepis art. 47 ust. 2 w związku z art. 10 ust. 1 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm.). W uzasadnieniu wyjaśniono, że zgodnie z powołanymi przepisami, badaniu w postępowaniu podlegała okoliczność, czy w dacie zameldowania strona zamieszkiwała w danym lokalu. Zgodnie bowiem z art. 47 ust. 1 ustawy, organ prowadzący ewidencję jest obowiązany do dokonania zameldowania lub wymeldowania przez rejestrację zgłaszanych danych, jedynie gdy budzą one wątpliwości, orzeka w formie decyzji (art. 47 ust. 2) . Gdy zameldowania dokonano mimo braku ustawowych przesłanek, organ zobowiązany jest w drodze decyzji do anulowania czynności. Okoliczności sprawy wykazują, że F. G., zarówno w dacie zameldowania, jak i w okresie późniejszym, nie mieszkał w lokalu. Od [...] r. przebywał w Zakładzie Karnym w C., nie korzystał w [...]r. z przepustek. Organ I instancji przyjął w związku z tym, że strona nie miała możliwości zamieszać w lokalu. Nadto lokal ten nie nadaje się do zamieszkiwania i decyzją PINB z [...]r. jego właściciele zostali zobowiązani do wyłączenia budynku z użytkowania, co uczyniono. Skoro w dacie zameldowania strona nie zamieszkiwała w miejscu zameldowania, to czynność zameldowania na pobyt stały należy anulować, jako niezgodną ze stanem faktycznym. W odwołaniu od decyzji F. G. podał, że w zakładzie karnym przebywa od [...] Przyznał, że budynek, w którym został zameldowany jest wyłączony z użytkowania. Podniósł, że do końca kary pozbawienia wolności pozostało mu kilka miesięcy, brak zameldowania pozbawia go możliwości uzyskiwania przepustek i ubiegania się o przedterminowe zwolnienie. Jest inwalidą, a jego wniosek o przydział lokalu komunalnego nie został do tej pory pozytywnie rozpoznany. W trakcie przepustek mył się i golił w miejscach publicznych, tułał po piwnicach i bunkrach. Po opuszczeniu zakładu nie chce tak żyć. Na posesji jest miejsce na postawienie przyczepy i po wyjściu z zakładu karnego w taki sposób ma zamiar z nieruchomości korzystać. Zaskarżoną decyzją z [...]r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu opisał przebieg postępowania i poczynione ustalenia faktyczne. Stwierdził, że materiał sprawy potwierdza, że w dacie zameldowania zainteresowany nie mieszkał w miejscu zameldowania, nie zamieszkał w nim też po tej dacie. Zainteresowany przyznał w odwołaniu, że w trakcie przerw w karze nie mieszkał w miejscu zameldowania. Dokonane zameldowanie nie było zatem zgodne ze stanem faktycznym i podlega anulowaniu jako wadliwe. To, że zgłaszając pobyt stały K. G. potwierdził zamieszkiwanie strony pod adresem zameldowania, co okazało się niezgodne ze stanem faktycznym, nie uzasadnia utrzymywania wadliwie dokonanej czynności. Ewidencja ludności ma charakter porządkowy i służy rejestracji miejsca pobytu, winna zatem być adekwatna w stosunku do stanu rzeczywistego. Zadaniem organów ewidencyjnych nie jest także zapewnienie obywatelom mieszkania. W skardze do sądu administracyjnego skarżący podał, że stanowisko organów jest dla niego niezrozumiałe, a na przepisach prawa się nie zna. Jest osobą chorą. Wnosi zatem o wyjaśnienie, czy istnieją podstawy prawne do pozbawienia go zameldowania. Podkreślił, że od [...]lat przebywa w zakładach karnych, do końca kary pozostało mu osiem miesięcy. Po opuszczeniu zakładu stanie się osobą bezdomną. Wniósł o niezwłoczne przydzielenie mu lokalu mieszkalnego. Ustanowiony w ramach pomocy prawnej pełnomocnik skarżącego na rozprawie w dniu 10 czerwca 2015 r. podtrzymał skargę. Dodatkowo zarzucił niekompletność ustaleń faktycznych, kwestia przepustek była badana w odniesieniu do [...]r., nie zbadano także, czy wcześniej skarżący był w lokalu zameldowany i w nim przebywał. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje: Przedmiotem kontroli sądu administracyjnego jest legalność działania administracji publicznej, należy zatem wyjaśnić skarżącemu, że w niniejszym postępowaniu weryfikacji podlegało, czy przepisy prawa pozwalają na anulowanie czynności zameldowania i czy w stosunku do skarżącego anulowanie to było uzasadnione. W tym zakresie Sąd ma kompetencję do udzielenia skarżącemu odpowiedzi na zarzuty postawione w skardze. Nie należy natomiast do właściwości sądu administracyjnego rozpoznawania wniosków o przyznanie mieszkania stronie. Trzeba też wyjaśnić, że o stanie bezdomności nie decyduje brak zameldowania, ale brak mieszkania. Zameldowanie nie jest tytułem prawnym do zajmowania lokalu. Skarżący nawet posiadając zameldowania w lokalu, w którym nie mógłby mieszkać, byłby w takim samym położeniu faktycznym. Na ocenę legalności decyzji nie mają także wpływu argumenty odwołujące się do stanu zdrowia skarżącego czy ograniczenia w uzyskaniu przepustek lub przedterminowego zwolnienia. Zasadnie organy obu instancji zwróciły uwagę, że ewidencja ludności ma jedynie charakter służący rejestracji miejsca pobytu osób, stałego lub czasowego, zatem zadaniem organów w tym zakresie jest dbanie o stan aktualności i adekwatności wpisów w ewidencji, których dokonanie zależy od spełnienia określonych ustawowo przesłanek. W przypadku zameldowania taką przesłanką jest wyłącznie faktyczne zamieszkiwanie z zamiarem stałego pobytu w określonym miejscu, nie są nimi zaś stan zdrowia czy możliwość korzystania z instytucji regulowanych prawem karnym. Odnosząc się do zarzutów zgłoszonych przez pełnomocnika skarżącego należy wskazać, że przedmiotem anulowania jest czynność zameldowania dokonana w dniu [...]r., zatem ewentualne wcześniejsze zameldowania skarżącego pod tym samym adresem, nawet gdyby w przeszłości były faktem, nie mają znaczenia. Zadaniem ewidencji, jak wyżej podkreślono, jest rejestrowanie stanu aktualnego i zachodzących zmian w stanie faktycznym. Bezsporne jest, że w dacie dokonywania kwestionowanej czynności strona nie była pod tym adresem zameldowana. Przyznany dwunastoletni pobyt w zakładzie karnym, tudzież stan techniczny budynku także dowodzą, że w okresie bezpośrednio poprzedzającym zameldowanie skarżący nie mógł przebywać w miejscu zameldowania z zamiarem stałego w nim pobytu, koncentrować tam swojej aktywności życiowej. Skarżący przyznał w odwołaniu, że przebywając poza zakładem był pozbawiony mieszkania, mył się w miejscach publicznych, spał w piwnicach i bunkrach. W dacie zameldowania nie korzystał z przepustki, zgłoszenia pobytu dokonał upełnomocniony do tego syn, strona nie wskazała, że w jakimkolwiek okresie bezpośrednio poprzedzającym lub następującym po zgłoszeniu pobytu, przebywała w lokalu z zamiarem stałego zamieszkiwania. W towarzyszących zgłoszeniu pobytu stałego okolicznościach, wnioski wyprowadzone przez organy z poczynionych ustaleń nie przekraczają granic swobodnej oceny dowodów, nie stoją w sprzeczności z zasadami doświadczenia życiowego i nie można przyjąć, że stan faktyczny został ustalony wadliwie i arbitralnie. Szereg okoliczności potwierdza, że zameldowanie miało charakter pozorny, skarżący nie mieszkał miejscu zameldowania, albowiem po pierwsze, budynek został wcześniej wyłączony z użytkowania (o czym K. G. wiedział jako adresat decyzji PINB), a meldowany od wielu lat odbywa karę pozbawienia wolności i w dacie zgłoszenia zamieszkać w lokalu nie miał możliwości. Sąd administracyjny bada legalność decyzji wedle stanu prawnego obowiązującego w czasie jej wydania. Rozstrzygnięcie Wojewody zapadło [...] r., zatem zastosowanie w sprawie miały przepisy ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, powołane przez organy obu instancji jako podstawa ich rozstrzygnięć. Nowa ustawa o ewidencji ludności z 24 września 2010 r. (Dz. U. 2015., poz. 388) weszła w życie 1 marca 2015 r., można przy tym wskazać, że przepis art. 74 tej ustawy przewiduje zniesienie z dniem 1 stycznia 2016 r. obowiązku meldunkowego. Zgodnie z art. 47 ust. 1 ustawy z 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest obowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania lub wymeldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu, jak również innych zdarzeń objętych obowiązkiem meldunkowym. Jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy (art. 47 ust. 2 ustawy). Czynność materialno-techniczna, jaką jest zameldowanie, nie ma cech ostateczności ani prawomocności, zaś organ właściwy w sprawach meldunkowych ma obowiązek skorygowania błędnego wpisu ewidencyjnego. Czynności wyeliminowania błędnego wpisu dokonuje organ administracji na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy (zob. m.in. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 31 października 1991 r. sygn. akt III AZP 6/91, OSNC 1992 nr 4 poz. 51, uzasadnienia wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z 23 czerwca 2006 r. sygn. akt II OSK 883/05, z 14 października 2008 r., sygn. akt II OSK 1189/07, WSA we Wrocławiu z 19 sierpnia 2010 r., sygn. akt IV SA/Wr 3/10, WSA w Kielcach z 26 stycznia 2012 r. sygn. akt II SA/Ke 781/11). W wypadku gdy wpis dotyczący zameldowania od początku był błędny, a okoliczności ten fakt potwierdzające ujawnione zostały już po zameldowaniu, to taka czynność powinna być w pierwszej kolejności uchylona w drodze decyzji wydanej na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy. Dokonane zameldowanie dotyczyło pobytu stałego. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy, pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. W sprawie prawidłowo ustalono, że dokonane zgłoszenie nie odpowiadało stanowi faktycznemu, a skarżący nie przebywał w miejscu zameldowania z zamiarem stałego w nim pobytu. W tej sytuacji anulowanie zameldowania poprzez wydanie kwestionowanych decyzji było uprawnione i zgodne z powołanymi przepisami. Mając na uwadze podane argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji o oddaleniu skargi.