II SA/Gl 1540/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 marca 2026 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 2 października 2025 r. nr SKO.PSŚ/41.5/945/2025/13952 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 2 października 2025 r. nr SKO.PSŚ/41.5/945/2025/13952, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (SKO), po rozpatrzeniu zażalenia A. W. (strona, skarżąca) na postanowienie Prezydenta Miasta J. (organ I instancji) z dnia 18 sierpnia 2025 r. nr [...], który postanowił odmówić wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej przez wydanie ostatecznej decyzji zmieniającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną córką J. W. z dnia 7 lipca 2022 r., utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. Postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z dnia 18 sierpnia 2025 r. skarżąca zwróciła się do organu I instancji o wznowienie postępowania do sprawy zakończonej ostateczną decyzją zmieniającą prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dnia 7 lipca 2022 r., którą wydłużono stronie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od 1 lipca 2022 r. do upływu 60. dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W dniu 13 września 2022 r. do organu I instancji wpłynęło orzeczenie o niepełnosprawności dziecka J. W. z dnia [...] r. wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R., W związku z powyższym organ I instancji stwierdził, że decyzja z dnia 7 lipca 2022 r. wygasła z mocy prawa, gdyż wydane zostało nowe orzeczenie o niepełnosprawności. Dalej zauważył, że zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w I instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Wyrokiem z dnia 9 maja 2025 r. sygn. akt II SA/Gl 179/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 29 listopada 2024 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta J. z dnia 9 września 2024 r. nr [...]. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że organ I instancji winien pochylić się nad charakterem wniosku strony z dnia 5 lipca 2024 r. Przyczyną wyroku kasatoryjnego była jedynie potrzeba zrealizowania przez organy zasady wyrażonej w art. 7 k.p.a. Wskazał, że konieczne jest choćby rozważenie, czy w sprawie nie zaistniała jedna z przesłanek wznowienia postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 145 k.p.a. Strona oświadczyła w dniu 19 sierpnia 2025 r., że nieprawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 maja 2025 r. sygn. akt II SA/GI 179/25 odebrała dnia 3 czerwca 2025 r., natomiast prawomocny wyrok został odebrany między 4 a 7 sierpnia 2025 r. Wobec powyższego organ I instancji stwierdził, że strona dowiedziała się o możliwości złożenia wniosku o wznowienie postępowania już z chwilą odebrania nieprawomocnego wyroku sądu, dlatego też żądanie strony zawarte w piśmie z dnia 18 sierpnia 2025 r. zostało złożone po terminie wymaganym w art. 148 § 1 k.p.a. Wobec czego organ I instancji odmówił wznowienia postępowania na wniosek strony w sprawie zakończonej przez wydanie ostatecznej decyzji z dnia 7 lipca 2022 r. zmieniającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną córką W zażaleniu na postanowienie organu I instancji strona wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wznowienie postępowania, a następnie wydanie decyzji ustalającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od dnia 25 sierpnia 2022 r., uchylenie decyzji organu I instancji z dnia 26 września 2022 r., wypłatę przysługującego świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia 25 sierpnia 2022 r., ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu strona przedstawiła przebieg postępowania według chronologii zdarzeń stwierdzając, że organ I instancji błędnie rozważył kwestię wznowienia postępowania. Zdaniem strony termin określony w art. 148 § 1 k.p.a. został zachowany, a okolicznością stanowiącą podstawę do wznowienia postępowania jest wydanie prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w R. z dnia [...] r., a nie wydanie nieprawomocnego wyroku WSA w Gliwicach z dnia 9 maja 2025 r. Wyrok Sądu Rejonowego w R. doprowadził do zmiany treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] r., na którym uprzednio opierał się organ I instancji. Stwierdziła, że jeżeli wniosek strony z dnia 5 lipca 2024 r. rozważyć jako wniosek o wznowienie postępowania to termin określony w art. 148 § 1 k.p.a. został zachowany. Zdaniem strony organ I instancji wydając zaskarżone postanowienie błędnie uznał, że wniosek o wznowienie postępowania dotyczył postępowania zakończonego decyzją z dnia 7 lipca 2022 r., gdyż winien rozważyć wznowienie postępowania, które zakończyło się decyzją z dnia 26 września 2022 r. SKO nie podzieliło stanowiska strony zawartego w zażaleniu. W uzasadnieniu przedstawiło stanowisko skarżącej. Przytoczyło w szczególności treść art. 145 k.p.a. Podkreśliło, że przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji bada wyłącznie, czy wniosek o wznowienie postępowania oparty jest o ustawowe przesłanki wznowienia, enumeratywnie wymienione w art. 145 § 1 k.p.a. oraz czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 k.p.a. Tylko w przypadku ujawnienia, iż podanie o wznowienie nie wskazuje przesłanek przewidzianych w art. 145 § 1 k.p.a. bądź nie zachowany został termin do jego złożenia przewidziany w art. 148 k.p.a. - organ administracji może na podstawie art. 149 § 3 k.p.a, wydać postanowienie odmawiające wznowienia postępowania. SKO stwierdziło, że organ i instancji prawidłowo zweryfikował wniosek strony pod względem formalnym i merytorycznym, a zatem jego stanowisko jest prawidłowe, Po przeanalizowaniu akt sprawy i oświadczenia skarżącej z dnia 19 sierpnia 2025 r. SKO ustaliło, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o sygn. akt II SA/Gl 179/25 z dnia 9 maja 2025 r. jest prawomocny od dnia 4 lipca 2025 r. tym samym termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego upłynął po upływie 30 dni od dnia jego uprawomocnienia się. Tym samym wniosek z dnia 18 sierpnia 2025 r. o wznowienie postępowania administracyjnego został złożony po terminie. Zauważył, że w przypadku uchylenia decyzji wyrokiem sądu administracyjnego, przesłanka z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. wchodzi w grę po uprawomocnieniu się tego wyroku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniesionej przez skarżącą reprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika na postanowienie SKO zaskarżyła je w całości zarzucając naruszenie art. 145 § 1 pkt 8 w związku z art. 148 § k.p.a. polegające na niewłaściwym zastosowaniu tych przepisów, art. 153 p.p.s.a. polegające na niezastosowaniu się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w pisemnym uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 maja 2025 r. wydanego w sprawie SA/Gl 179/25, art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 140 k.p.a. i art. 144 k.p.a. polegające na braku rozważenia i ustosunkowania się do wszystkich zarzutów podniesionych w zażaleniu. Wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia SKO oraz poprzedzającego go postanowienia organu i instancji w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania, zasądzenie od SKO na rzecz skarżącej kwoty 1 400,00 zł tytułem zwrotu faktycznie poniesionych kosztów zastępstwa adwokackiego. W uzasadnieniu skarżąca nie zgodziła się z twierdzeniem organów, że termin do złożenia wniosku o wznowienie postepowania winien biec od dnia uprawomocnienia się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 maja 2025 r. Stwierdziła, że w piśmie z dnia 18 sierpnia 2025 r. oświadczyła jednoznacznie, iż to złożony przez nią w dniu 5 lipca 2024 r. wniosek należy rozpoznać jako wniosek o wznowienie postępowania. Termin do złożenia tego wniosku został zachowany, ponieważ zaczął biec w dniu 28 czerwca 2024 r., gdy skarżąca skontaktowała się z Biurem Obsługi Interesantów Sądu Rejonowego w R. i dowiedziała się o prawomocnym wydaniu wyroku Sądu Rejonowego w R. z dnia [...]r. Dalej skarżąca wyraziła opinię, że oba organy rozpoznające niniejszą sprawę nie zastosowały się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w pisemnym uzasadnieniu z dnia 9 maja 2025 r., który nakazał organom rozważyć czy wniosek skarżącej z dnia 5 lipca 2024 r. stanowił wniosek o wznowienie postępowania. Na żadnym etapie postępowań prowadzonych przez oba organy kwestia ta nie była rozpatrywana i to pomimo również wyraźnego oświadczenia skarżącej zawartego w piśmie z dnia 18 sierpnia 2025 r. Zauważyła, że organ nie odniósł się do wszystkich zarzutów zawartych w zażaleniu SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Podtrzymało dotychczas sprezentowane stanowisko i argumentację prawną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm. - dalej "p.p.s.a."), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Przeprowadzając taką kontrolę stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć w niej zastosowanie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji dokonana na podstawie art. 135 p.p.s.a. wykazała, że zarówno ta decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu i instancji odpowiadają prawu. Nie ulega wątpliwości, że wznowienie postępowania to nadzwyczajny tryb umożliwiający uchylenie ostatecznej decyzji w przypadku, gdy prowadzone przed jej wydaniem postępowanie dotknięte było którąś z wad określonych w art. 145 § 1 k.p.a. lub gdy zaistniała przesłanka wskazana w art. 145a § 1 k.p.a., czy w art. 145b § 1 k.p.a. Przed przystąpieniem do analizy stanu faktycznego występującego w sprawie w pierwszej kolejności przyjdzie przywołać unormowania prawne. Pierwszy etap postępowania o wznowienie polega na zbadaniu, czy złożony wniosek opiera się na ustawowych przyczynach wznowienia postępowania ujętych w art. 145 § 1, art. 145a § 1 i art. 145b § 1 k.p.a., czy został on złożony przez podmiot będący stroną postępowania i czy został zachowany termin z art. 148 k.p.a. Jedynie w przypadku, gdy już z samego wniosku o wznowienie bezspornie wynika, że brak jest ustawowych podstaw do wznowienia, czy też wniosek składa podmiot niebędący stroną albo termin do jego złożenia nie został zachowany, organ odmawia wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.). W przeciwnym wypadku musi wznowić postępowanie (art. 149 § 1 k.p.a.). Złożenie wniosku o wznowienie postępowania nie może być jednak utożsamiane z wszczęciem postępowania. Po wniesieniu podania o wznowienie postępowania, a przed wydaniem postanowienia o wszczęciu postępowania wznowieniowego lub postanowienia o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 1 i 3 k.p.a.), organ podejmuje określone czynności. Przede wszystkim bada, czy zachowane są warunki formalne podania, tj. czy wnioskujący dochował terminu złożenia wniosku, a także ocenia dopuszczalność podmiotową i przedmiotową wznowienia postępowania. Czynności te, jako podejmowane przed wszczęciem postępowania, nie są jednak czynnościami procesowymi postępowania administracyjnego (por. K. Sobieralski, Praktyczne problemy wznowienia postępowania administracyjnego, Wrocław 2005, s. 120; wyrok NSA z dnia 5 października 2007 r. sygn. I OSK 1390/06, ONSAiWSA 2008 r., nr 6, poz. 91). W drugim etapie organ przechodzi do badania przyczyn wznowienia oraz prowadzi postępowanie co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.), a po przeprowadzeniu postępowania w tym zakresie podejmuje jedno z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 151 § 1 i 2 k.p.a. W dalszej kolejności należy wskazać, że jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada trwałości decyzji administracyjnych. Zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a., decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Tryb nadzwyczajny przewidziany w art. 145 - 152 k.p.a. ma zatem charakter wyjątku od zasady. Tym samym, przesłanki wznowienia postępowania podlegają wykładni ścisłej (exceptiones non sunt extendendae). Istotne jest również, że decyzji ostatecznej służy tzw. domniemanie legalności i prawidłowości (por. np. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2018 r. sygn. akt I OSK 1340/16 oraz wyrok NSA z dnia 10 września 2014 r. sygn. akt I OSK 229/13, CBOS). Z domniemania tego wynika między innymi, że ewentualne wątpliwości co do legalności kwestionowanej decyzji ostatecznej powinny przemawiać na rzecz utrzymania tej decyzji w obrocie prawnym. Pewność obrotu wymaga, aby decyzje administracyjne były stabilne i aby można było je wzruszyć tylko w nadzwyczajnych sytuacjach i z ważnych powodów. Brak jednoznacznych dowodów w postępowaniu prowadzonym w trybach nadzwyczajnych, zezwalających na podważenie ustaleń zawartych w decyzjach ostatecznych, którym art. 16 § 1 k.p.a. przyznaje cechy trwałości, stanowi negatywną przesłankę do ich wzruszenia (por. np. wyrok NSA z 7 lutego 2018 r., I OSK 1853/17, CBOSA). Wspomniana wyżej zasada trwałości decyzji administracyjnej oraz wynikające z niej domniemanie legalności decyzji ostatecznej mają silne oparcie w wartościach konstytucyjnych, w tym przede wszystkim w zasadzie pewności prawa i obrotu prawego, stanowiącej istotny komponent zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP). Pogląd taki znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego (por. np. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. sygn. P 46/13, OTK-A 2015/5/62). Orzeczenie to zostało wydane w sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji, ale ustalenia Trybunału co konstytucyjnej ochrony zasady trwałości decyzji administracyjnych mają odpowiednie zastosowanie do innych trybów nadzwyczajnych, w tym do instytucji wznowienia postępowania. Jak wynika z art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że obowiązek udowodnienia, że termin ten został zachowany spoczywa na stronie, która złożyła podanie o wznowienie postępowania. Organ natomiast zobowiązany jest do ocenienia, w świetle tych dowodów, czy strona zachowała powyższy termin (por. M. Jaśkowska, Komentarz do art. 148 Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el., 2018, nr 576040; P. M. Przybysz, Komentarz do art. 148 Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el., 2018, nr 566138; B. Adamiak [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, s. 664). W okolicznościach rozpatrywanej sprawy podkreślić należy, iż sprawa niniejsza była już przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (por. prawomocny wyrok z dnia 9 maja .2025 r. wydanego w sprawie SA/Gl 179/25). W świetle art. 153 p.p.s.a. ocena prawna wyrażona w opisanym powyżej i przytoczonym wyroku, wiąże zarówno organy orzekające ponownie w tym przedmiocie, jak też Sąd rozpatrujący niniejszą skargę. Przedmiotem kontroli legalności dokonanej przez Sąd w niniejszej sprawie było wyłącznie opisane powyżej postanowienie SKO z dnia 2 października 2025, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia 18 sierpnia 2025 r. Organ I instancji zbadał zachowanie terminu miesięcznego, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. i uznał, że o okolicznościach powołanych jako podstawy wznowienia skarżąca wiedziała wcześniej niż miesiąc przed złożeniem wniosku. Uznanie, że skarżąca uchybiła terminowi do złożenia podania o wznowienie postępowania stanowiło wystarczającą przesłankę do odmowy wszczęcia postępowania wznowieniowego Nieprawomocny wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 maja 2025 r. sygn. akt II SA/GI 179/25 skarżąca odebrała dnia 3 czerwca 2025 r., natomiast prawomocny wyrok został odebrany między 4 a 7 sierpnia 2025 r. Skarżąca dowiedziała się o możliwości złożenia wniosku o wznowienie postępowania już z chwilą odebrania nieprawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 maja 2025 r., dlatego też słusznie zdaniem Sadu żądanie strony zawarte w piśmie z dnia 18 sierpnia 2025 r. zostało złożone po terminie wymaganym w art. 148 § 1 k.p.a. Należy zwrócić uwagę i podkreślić, że złożenie takiego wniosku inicjuje w pierwszej kolejności opisany i omówiony powyżej etap badania wstępnego, które kończy się albo wydaniem decyzji o odmowie wznowienia, albo wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania. Przyjdzie zauważyć, że w sprawie tej kluczowe jest kwestia tego, czy skarżąca wniosła do organu I instancji podanie o wznowienie postępowania w terminie. Analiza akt administracyjnych pozwala podzielić w całości stanowisko wypowiadających się w sprawie organów administracji publicznej. Biorąc zatem pod uwagę specyfikę tej sprawy, a także działanie w ramach związania wynikającego z art. 153 p.p.s.a., oraz mając na uwadze treść sformułowanych w skardze zarzutów należy wskazać, iż organy orzekające w sprawie w sposób wyczerpujący przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, w oparciu o które w sposób prawidłowy ustaliły stan faktyczny sprawy, czym w zupełności wypełniły obowiązki wynikające z art. 7 i art. 77 i art. 80 k.p.a. W konsekwencji Sąd nie ma podstaw do odniesienia się do wielu twierdzeń zawartych w skardze, a zmierzających do merytorycznego uzasadnienia żądania, jako że wybiegają one poza zakres rozstrzygnięcia organów, a zatem pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji. W tym stanie rzeczy, skoro podniesione w skardze zarzuty nie znajdują oparcia w przepisach prawa, to nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Sąd z urzędu nie dostrzegł naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.