II SA/Gl 156/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Taniewska - Banacka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K.C. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania części obiektu budowlanego w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: 1. zwolnić skarżącego od wpisu od skargi; 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 5 lutego 2013 r. K.C. został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 (pięćset) złotych w związku ze złożoną przez niego skargą na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r., nr [...]. W odpowiedzi na powyższe zarządzenie skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych podnosząc, że nie jest w stanie wygospodarować wymaganej kwoty bez uszczerbku "na zdrowiu czy też życiu". Uzasadniając wniosek podał, że jest rencistą, któremu przyznano drugą grupę inwalidztwa (niepełnosprawność stopnia umiarkowanego), a stan jego zdrowia pogarsza się. Wskazał również, że w celu wyremontowania domu, w którym zamieszkuje wspólnie z małżonką, zaciągnęli oni kredyt [...] lat, a dodatkowym stałym wydatkiem są alimenty płacone na rzecz [...]. W związku z powyższym na podstawie art. 252 § 2 oraz art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm. – zwanej dalej p.p.s.a.) skarżący został wezwany do wypełnienia i nadesłania do tutejszego Sądu wniosku o przyznanie prawa pomocy sporządzonego na urzędowym formularzu PPF w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W nadesłanym w terminie formularzu wskazano, że dochód prowadzonego przez skarżącego wraz z małżonką gospodarstwa domowego jest stały i wynosi około 3 000 (trzy tysiące) złotych miesięcznie, wymieniono również wydatki związane z utrzymaniem tego gospodarstwa. Dalej skarżący podał wysokość kwot przeznaczanych miesięcznie na spłatę zobowiązań z tytułu zaciągniętych zobowiązań w instytucjach bankowych. Ponadto oświadczył, że jest współwłaścicielem nieruchomości składającej się z domu o powierzchni 168 m2 oraz działki o powierzchni 1449 m2 oraz że nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych, jak również przedmiotów, których wartość przekraczałaby trzy tysiące euro. W odpowiedzi na wezwanie Referendarza sądowego K.C. nadesłał dokumenty poświadczające wysokość uzyskiwanych przez niego i małżonkę dochodów, harmonogram spłat rat dotyczących kredytu i pożyczki, w tym kredytu [...], a także kopie dokumentów dotyczących opłat za gaz, energię elektryczną, wodę, wywóz szamba, składek na ubezpieczenie oraz podatku od nieruchomości. Dodatkowo przedstawiono rachunki za zakupione leki oraz za leczenie stomatologiczne. Postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2013 r. Referendarz sądowy zwolnił skarżącego z części wpisu od skargi przekraczającej kwotę 200 (dwieście) złotych, w pozostałym zaś zakresie oddalił wniosek. W uzasadnieniu podniesiono, że sytuacja majątkowa skarżącego może wskazywać na problemy ze zdobyciem środków na opłacenie wpisu. Jednocześnie Referendarz podkreślił, że koszty sądowe jako danina o charakterze publicznym winny mieć pierwszeństwo przez innymi zobowiązaniami, a biorąc pod uwagę strukturę wydatków skarżącego, szczególnie znaczne obciążenia związane ze spłatą zaciągniętych zobowiązań kredytowych, nie ma dostatecznego uzasadnienia do zwolnienia go od kosztów sądowych w całości. W piśmie z dnia [...] r. K.C. wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia zwracając się z prośbą o całkowite zwolnienie od wpisu od skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. W dniu [...] r. strona wniosła sprzeciw od postanowienia Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 kwietnia 2013 r., który nie został przez Sąd odrzucony, a zatem powyższe postanowienie utraciło moc. Przechodząc do merytorycznego rozpatrzenia wniosku K.C. wskazać należy, że intencją wprowadzenia przepisów dotyczących prawa pomocy było stworzenie możliwości dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które znajdując się w trudnej sytuacji finansowej nie mogą uiścić kosztów sądowych. Ubiegający się o taką pomoc winien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach, zabezpieczając konieczne koszty utrzymania siebie i rodziny. Dopiero, gdyby to okazało się niewystarczające może zwrócić się o pomoc, która jako forma dofinansowania z budżetu państwa powinna sprowadzać się do przypadków, kiedy zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, o co wnosi strona skarżąca we wniosku z dnia [...] r., może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim oraz swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zaznaczyć również trzeba, że ocena wniosku o przyznanie prawa pomocy jest dokonywana zarówno pod względem wysokości uzyskiwanych dochodów i stałych wydatków, jak i ich struktury biorąc jednocześnie pod uwagę okres, w jakim wydatki te są konieczne do poniesienia. Mając na względzie wspomniane wyżej kryteria uznano, że wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie jedynie w części dotyczącej zwolnienia od wpisu od skargi. Skarżący wraz z małżonką uzyskuje dochód w stałej wysokości około 2 900 (dwa tysiące dziewięćset) złotych, wykazane wydatki natomiast, związane z utrzymaniem się i przeliczone na okres jednego miesiąca, wynoszą około 2 100 (dwa tysiące sto złotych) miesięcznie, przy czym Sąd zaliczył do nich również ratę kredytu hipotecznego, który został przeznaczony zgodnie z przedstawioną kopią umowy kredytu na modernizację domu mieszkalnego, co w przypadku budynku z lat [...] jest uzasadnione. Podzielając częściowo zdanie Referendarza sądowego, do zestawienia niezbędnych wydatków Sąd nie zaliczył natomiast kwot związanych ze spłatą zobowiązania wynikającego z umowy pożyczki. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 26 maja 2011 r., sygn. akt I FZ 130/11 (dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl) podkreślił, że wyjątkowość instytucji prawa pomocy, powodującej, że koszty wszczętego postępowania pokrywa Skarb Państwa a zatem ogół obywateli, nie pozwala na zaakceptowanie dawania priorytetu regulowaniu przez osobę zainteresowaną tym postępowaniem zobowiązań prywatnoprawnych ponad daniny publiczne. Z przeprowadzonej analizy nie wynika zatem - zdaniem Sądu - żeby skarżący nie był w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu swoim i swojej rodziny, a spełnienie tej przesłanki jest niezbędne dla uzyskania prawa pomocy w zakresie przez niego wnioskowanym. Oceniając wniosek Sąd wziął jednak pod uwagę fakt, że zapłata jednorazowo w miesiącu styczniu i lutym 2013 r. kwot związanych z ratą ubezpieczenia budynku mieszkalnego i kosztami leczenia stomatologicznego, które to wydatki Sąd uznaje za konieczne, mogła wpłynąć negatywnie na obecną sytuację finansową skarżącego, a w konsekwencji uiszczenie wpisu w takim okresie stanowiłoby nadmierne obciążenie dla gospodarstwa domowego K.C.. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 16 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.