II SA/Gl 1562/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.), Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Stanisław Nitecki, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 maja 2021 r. sprawy ze skargi H. F. i E. F. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. (dalej: ŚWINB) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu G. (dalej: PINB) z dnia [...] r., nr [...], nakładające na H. F. i E. F. (dalej: skarżący) grzywnę w kwocie 165 325,40 zł z powodu uchylania się przez zobowiązanego od wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym. Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia [...] r., PINB wydał decyzję nr [...], nakazującą skarżącym rozbiórkę samowolnie wybudowanego lokalu gastronomicznego zlokalizowanego w K. przy ul. [...], działka nr 1. W dniu [...] r. Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: ŚWINB) wydał decyzję, znak: [...] utrzymującą w całości zaskarżoną decyzję nr [...] z dnia [...] r. W wyniku złożonej skargi, Wojewódzki Sad Administracyjny w Gliwicach, wyrokiem z dnia 19 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Gl 1063/18 oddalił skargę skarżących na ww. decyzję ŚWINB. Wyrok ten uprawomocnił się 29 sierpnia 2019 r. W dniu [...] r. PINB przeprowadził kontrolę na nieruchomości przy ul. [...] w K., działka nr 1, podczas której stwierdzono, iż wybudowany samowolnie budynek nie został rozebrany. Dołączono dokumentację fotograficzną. Upomnieniem z dnia [...] r. skarżący zostali wezwani do dobrowolnego wykonania obowiązku wynikającego z decyzji nr [...] z dnia [...] r.. W upomnieniu pouczono zobowiązanych o konsekwencjach niezrealizowania w sposób dobrowolny nałożonego na nich obowiązku. W dniu [...] r. organ I instancji przeprowadził kolejną kontrolę na przedmiotowej nieruchomości, podczas której stwierdzono, iż samowolnie wybudowany budynek nadal nie został rozebrany. W związku z tym, że obowiązek wynikający z decyzji nr [...] nie został dobrowolnie wykonany, w dniu [...] r. organ I instancji wystawił tytuły wykonawcze nr [...] oraz nr [...] wraz z wnioskiem o zastosowanie środka egzekucyjnego, tj. grzywny w celu przymuszenia. Następnie, organ I instancji postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. nałożył na skarżących grzywnę w wysokości 165.325,40 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku wskazanego w tytułach wykonawczych nr [...] i nr [...] z dnia [...] r., obejmującego wykonanie rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku. Jednocześnie wezwano zobowiązanych do całkowitego wykonania obowiązku określonego w tytułach wykonawczych nr [...] oraz [...] oraz uiszczenia ww. grzywny. Pismem z dnia 3 sierpnia 2020 r. skarżący, reprezentowani przez radcę prawnego M. Z., złożyli zażalenie na ww. postanowienie nr [...] z dnia [...] r. W wyniku rozpoznania złożonego odwołania, ŚWINB postanowieniem z dnia [...] r., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że podstawą prawną zaskarżonego postanowienia jest art. 119 § 1 oraz art. 121 § 4 i § 5 ustawy z dnia 7 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ streścił dotychczasowy przebieg postępowania, wskazał, że skarżący nie przedłożyli w wyznaczonym terminie wymaganej dokumentacji, w tym zaświadczenia Prezydenta Miasta K. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego, w trakcie prowadzonego postępowania legalizacyjnego, miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Stąd, koniecznym stało się wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę przedmiotowego budynku lokalu gastronomicznego. Następnie WSA w Gliwicach wyrokiem z dnia 19 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Gl 1063/19, oddalił skargę w przedmiocie rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu. Wobec tego postępowanie dotyczące legalizacji przedmiotowego obiektu budowlanego zakończyło się w chwili wydania decyzji nakazującej inwestorom wykonanie rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku lokalu gastronomicznego zlokalizowanego w K. przy ul. [...], działka nr 1. Wskazano, że w przedmiotowej sprawie zaistniała powaga rzeczy osądzonej i ponowne prowadzenie postępowania legalizacyjnego naruszałoby podstawowe zasady prawa. Zakaz naruszania powagi rzeczy osądzonej wynika z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Wskazano, że zgodność samowoli budowlanej z prawem ocenia się na czas prowadzenia postępowania legalizacyjnego, nie zaś po wydaniu decyzji rozbiórkowej, jakby tego chciał pełnomocnik skarżących. W dalszej części uzasadnienia wskazano na podstawę obliczenia wysokości grzywny przy zastosowaniu art. 121 § 5 u.p.e.a. Na powyższe postanowienie skargę złożyli skarżący, zarzucając wskazanemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, a to; a) art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak podjęcia przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. b) art. 119 § 1 u.p.e.a. poprzez błędne przyjęcie, iż postawa skarżących wymaga nałożenia na nich grzywny w celu przymuszenia; c) art. 121 § 4 i 5 u.p.e.a. poprzez nałożenie na skarżących zbyt wygórowanej grzywny, niewspółmiernej do stanu faktycznego sprawy. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm.). Zgodnie z art. 119 § 1 tejże ustawy, grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym (§ 2). Zobowiązanym w rozumieniu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej albo osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym (art. 1 pkt 20a u.p.e.a.). Jednym ze środków egzekucyjnych, mającym doprowadzić do wykonania obowiązku niepieniężnego, przewidzianym w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Rozdział 2 Działu III) jest grzywna w celu przymuszenia. Grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Grzywna w celu przymuszenia może być nakładana zarówno na osoby fizyczne, jak i osoby prawne, a także na jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej (art. 120 § 1 ). Stosownie do treści art. 121 § 2 cyt. ustawy grzywna w celu przymuszenia nie może przekraczać kwoty 10.000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 50.000 zł. Jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa (art. 121 § 4 ). Grzywnę tę nakłada organ egzekucyjny, który doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego oraz postanowienie o nałożeniu grzywny. Zgodnie z § 5 wysokość grzywny, o której mowa w § 4, stanowi, w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części, iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki, i 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych. Odnosząc powyższe do stanu faktycznego niniejszej sprawy należy wskazać, że przedmiotem niniejszego postępowania jest postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu G. z dnia [...] r., nr [...], którym nałożono na skarżących grzywnę w wysokości 165 325, 40 zł celem przymuszenia do wykonania obowiązku określonego w wystawionych przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu G. tytułach wykonawczych nr [...] i [...] (obydwa tytuły z dnia [...] r.). Dokonując kontroli legalności w niniejszej sprawie, w jej granicach, Sąd stwierdza, że zachowana została procedura poprzedzająca wydanie zaskarżonego postanowienia, a postanowienie to prawa nie narusza. Nałożenie grzywny nastąpiło w związku z niewywiązaniem się skarżących z nałożonych na nich w decyzji organu nadzoru budowlanego obowiązków. Należy przy tym wskazać, że organ na bieżąco weryfikował stan samowolnie wybudowanego budynku przy ul. [...] w K. Dowodem tego są protokoły z kontroli ww. nieruchomości z [...] r. i [...] r., znajdujące się w aktach sprawy. Wobec niewykonania obowiązku rozbiórkowego organ skierował do skarżących upomnienie nr [...] z dnia [...] r. Wobec dalszego niewykonywanie obowiązku przez skarżących, organ wystawił tytuły wykonawcze wraz z wnioskiem o zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia, a postanowieniem z dnia [...] nałożył na skarżących grzywnę w celu przymuszenia. W ocenie Sądu materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy wskazuje na to, iż obowiązek nałożony decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu G. z dnia [...] r. nr [...] nie został w całości wykonany, a to uzasadnia fakt wszczęcia postępowania egzekucyjnego oraz wydania postanowienia o nałożeniu grzywny. Brak jest zatem podstaw do uwzględnienia argumentów pełnomocnika skarżących, wskazujących na brak podjęcia przez wszelkich organ czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego. Organ bowiem przeprowadził odpowiednie czynności kontrolne i ustalił stan faktyczny sprawy, a w szczególności brak zastosowania się do obowiązków nałożonych na skarżących. Oceniając kwestię wysokości wymierzonej grzywny Sąd stwierdza, że w tym zakresie zaskarżone postanowienie również nie narusza prawa. W przypadku gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa, a jej wysokość stanowi iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki, i 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych. Stąd niezasadny jest zarzut naruszenia art. 121 § 4 i 5 u.p.e.a., bowiem przepisy te wyraźnie określają sposób obliczenia grzywny. Sąd ma świadomość znacznej dolegliwości grzywny, która jednak ze względu na postanowienia art. 191 § 1 w zw. z art. 121 § 4 i § 5 u.p.e.a. musiała zostać nałożona na zobowiązanych i to w takiej wysokości. Jednocześnie Sąd zwraca uwagę na przepis art. 125 § 1. u.p.e.a., zgodnie z którym razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. Jest zatem możliwe uwolnienie się zobowiązanych od grzywny w sytuacji opisanej w przytoczonym przepisie. Z tych przyczyn Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.