II SA/Gl 1591/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Aleksandra Gumuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2015 r. sprawy ze skargi T. S. na postanowienie [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia oddziaływania na zdrowie emisji pyłów z czyszczenia zboża 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz orzeka, że nie podlega ono wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 2. zasądza od [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. na rzecz skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia [...] r. T. S. zwróciła się do Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w K. wnosząc o spowodowanie wydania decyzji mającej na celu przeciwdziałanie zanieczyszczeniom nieruchomości (środowiska) przez sąsiada S. D. - właściciela sąsiedniej nieruchomości i gospodarstwa rolnego- powodowaną w czasie czyszczenia zboża i w czasie jego omłotów, nawiązując do przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, a także o nałożenie decyzją obowiązku sporządzenia i przedstawienia organowi przeglądu ekologicznego prowadzonej instalacji PEKTUS do czyszczenia zboża o wydajności 6Mg/h. Pismem z dnia [...] r. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w K. zwrócił się do Powiatowej Stacji Sanitarno- Epidemiologicznej w Z., w związku z powyższym pismem T. S., o przeprowadzenie postępowania administracyjnego w kierunku ustalenia oddziaływania na zdrowie emisji pyłów z czyszczenia zboża, wskazując na brak swej właściwości do załatwienia tej sprawy. Po wymianie korespondencji pomiędzy wymienionymi powyżej organami postanowieniem z dnia [...] r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, w oparciu o art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, odmówił wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia oddziaływania pyłów z czyszczenia zboża na zdrowie. W uzasadnieniu wskazano na przekazanie sprawy przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w K., a także na osobiste pismo złożone przez T. S. w dniu [...] r. Następnie odwołując się art. 61a Kodeksu postępowania administracyjnego podkreślono, że w niniejszej sprawie przyczyną odmowy wszczęcia postępowania we wnioskowanym zakresie jest brak podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia sprawy przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Z. i brak podstawy do rozpatrzenia wniosku przez inny organ administracji publicznej. Odwołując się do art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej organ wskazał, iż do zakresu działania Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie bieżącego nadzoru sanitarnego należy m.in. kontrola przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne, a w szczególności dotyczące higieny środowiska (zwłaszcza wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, powietrza w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi, gleby, wód i innych elementów środowiska w zakresie ustalonym w odrębnych przepisach. Oznacza to, że byłby on właściwy do rozpoznania sprawy, gdyby istniały przepisy prawne określające jego kompetencje do prowadzenia postępowania administracyjnego w kierunku ustalania oddziaływania na zdrowie emisji pyłów z czyszczenia zboża. Z uwagi na brak takich przepisów wydana decyzja byłaby nieważna (art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu). Zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie złożyła w piśmie z dnia [...] r. T. S.. Podkreśliła, że sprawa przekazana została Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w Z. przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w K. w trybie art. 65 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, a nadto wskazano jako podstawę materialną art. 27 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Stąd wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zobowiązania Powiatowego Inspektora Sanitarnego do przeprowadzenia postępowania i wydania stosownej decyzji - mającej na celu przeciwdziałanie możliwym zanieczyszczeniom jej nieruchomości (i środowiska). W jej ocenie organ te jest umocowany do przeprowadzenia postępowania celem ustalenia czy miało miejsce naruszenie higieny środowiska oraz nieruchomości, na której zamieszkuje wraz z rodziną przez S. D. poprzez olbrzymią emisję pyłów uwolnionych podczas czyszczenia zagrzybionego zboża i rozstrzygnięcia, czy nie zostały naruszone wymagania zdrowotne. Podkreśliła, że w wyniku działań sąsiada jej mieszkanie zostało zanieczyszczone brązowym i kakaowym pyłem wciskającym się wszędzie, duszącym i utrudniającym oddychanie. Zaskarżonym postanowieniem [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego uchylił zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji i umorzył w całości prowadzone przed tym organem postępowanie. W uzasadnieniu organ stwierdził, że z załączonych dokumentów wynika, że T. S. żądała od Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w K. wydania "decyzji mającej na celu przeciwdziałanie możliwym zanieczyszczeniom nieruchomości (środowiska) oraz nałożenie w drodze z decyzji na sąsiada – S. D. obowiązków związanych z eksploatacją instalacji do czyszczenia zboża". Interwencja nie dotyczyła wszczęcia postępowania w kierunku ustalenia oddziaływania na zdrowie emocji pyłów z czyszczenia zboża. Z treści pisma Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska można było wywnioskować, że organy inspekcji sanitarnej nie mają podstaw do rozstrzygania w drodze decyzji o oddziaływaniu na zdrowie emisji pyłów z czyszczenia zboża. Zbędnym więc było kierowanie dodatkowego pisma o wyjaśnienia do tego organu. Zdaniem organu odwoławczego Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska winien był poinformować stronę o złożenie odrębnego wniosku lub w oparciu o art. 65 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego przekazać podanie do właściwego organu. W aktach sprawy brak było dokumentu potwierdzającego zawiadomienie T. S. o przekazaniu jej interwencji do załatwienia przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Z.. Z kolei pismo zainteresowanej z dnia [...] r. nie może być uznane za wniosek o wszczęcie postępowania. Po otrzymaniu pisma z dnia [...] r. i z dnia [...] r. Inspektor Sanitarny w Z. winien jedynie udzielić Wojewódzkiemu Inspektorowi Ochrony Środowiska pisemnej odpowiedzi o braku kompetencji w sprawie ustalenia oddziaływania na zdrowie emisji pyłów z czyszczenia zboża. W tych okolicznościach wydanie postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie było przedwczesne, a w związku z tym należało orzec jak w sentencji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca T. S. wniosła o uchylenie wydanych w sprawie postanowień celem wyjaśnienia istoty sprawy. Zarzuciła naruszenie przepisu art. 65 § 1 w związku z art. 7, art. 124 § 2, art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego z racji niewyjaśnienia pomiędzy organami trybu przekazania przedmiotowej sprawy oraz braku uzasadnienia przyczyn umorzenia tego postępowania. W krótkim uzasadnieniu podniosła, że organy nie wyjaśniły trybu przekazania przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska jej wniosku do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego. Dodała, że jej wniosek dotyczył przeciwdziałania zanieczyszczeniom środowiska oraz przeciwdziałania szkodliwemu oddziaływaniu emisji na zdrowie ludzi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zaprezentowane w odpowiedzi na skargę. Na rozprawie w dniu 14 maja 2015 r. skarżąca potrzymała skargę. Zakwestionowała wyniki kontroli, tj. tezę, że w przypadku sąsiedniej działki nie ma zapylenia. Wyjaśniła, że badania te przeprowadził Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w [...] r., gdyż po jej wniosku, który zapoczątkował niniejsze postępowanie, organy nie przeprowadziły żadnych czynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpatrując sprawę zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.jedn. Dz.U. z 2014 r. Poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oceniając prawidłowość zaskarżonego postanowienia w pierwszym rzędzie należało uwzględnić fakt, że wniosek skierowany przez T. S. do Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w K. został przez ten organ w trybie art. 65 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego przekazany do załatwienia zgodnie z właściwością przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Z.. W myśl przywołanego przepisu, jeżeli organ administracji publicznej, do którego wniesiono podanie jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Podkreślenia wymaga fakt, że powołany przepis zmienił swoją treść w wyniku nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego wprowadzonej ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r., która weszła w życie z dniem 11 kwietnia 2011 r. Obecnie organ administracji przekazuje sprawę innemu organowi bez konieczności wydania postanowienia. Przekazanie sprawy następuje więc zwykłym pismem, a obowiązkiem organu jest jedynie zawiadomienie strony postępowania o przekazaniu sprawy innemu organowi, które powinno posiadać uzasadnienie. Jak wskazano powyżej pismo T. S. z dnia [...] r. do Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w K. o spowodowanie wydania decyzji mającej na celu przeciwdziałanie możliwym zanieczyszczeniom, które może być szkodliwe dla zdrowia, organ ten pismem z dnia [...] r. przekazał do załatwienia, uznając się organem niewłaściwym, Powiatowej Stacji Sanitarno- Epidemiologicznej w Z., o czym powiadomił zainteresowaną odrębnym pismem, dołączonym przez skarżącą do skargi. Uwzględniając zatem powyższe organ, któremu pismo skarżącej przekazano do załatwienia, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny zobowiązany był do merytorycznego zbadania sprawy, względnie, gdy stwierdzi, że nie jest właściwy do jej załatwienia wystąpić z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2007r., sygn. akt II GW 3/07). Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Z. natomiast, przywołując art. 61a Kodeksu postępowania administracyjnego od mówił wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia oddziaływania pyłów z czyszczenia zboża na zdrowie. Z kolei organ odwoławczy [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny uciekając od merytorycznego rozpatrzenia sprawy - oceny zasadności odmowy wszczęcia postępowania w sprawie, odniósł się jedynie do zasadności i prawidłowości przekazania sprawy, dokonując analizy art. 66 § 1 i art. 65 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Skoro organ przekazujący wskazał podstawy działania organu sanitarnego, odwołując się przy tym do art. 27 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, to organ ten w tym kierunku winien podjąć postępowanie W przedstawionych zatem okolicznościach faktycznych sprawy, należy uznać, że postanowienie organu odwoławczego narusza obowiązujące przepisy i nie może pozostać w obrocie prawnym. Mając na uwadze art. 7 "w toku postępowania organy administracji publicznej stają na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli", art. 8 – "organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej" oraz art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego – "organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają niezbędnych wyjaśnień i wskazówek" Sąd w składzie orzekającym stwierdził, że organ odwoławczy uchybił przedstawionym powyżej obowiązkom, a naruszenia te, w ocenie Sądu, miały wpływ na wynik sprawy. To z kolei powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W przedmiocie wykonalności zaskarżonego postanowienia Sąd orzekł zgodnie z art. 152 cytowanej ustawy, a o kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy. W przypadku ponownego postępowania, organ odwoławczy powinien uwzględnić wyrażone powyżej stanowisko, przeprowadzić postępowanie w zakresie oceny dopuszczalności postępowania uwzględniając przy tym przepisy ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, w szczególności art. 1, gdzie wskazano, że powołana jest ona do realizacji zadań z zakresu zdrowia publicznego poprzez sprawowanie nadzoru na warunkami m.in. higieny środowiska w celu ochrony życia ludzkiego przed niekorzystnym wpływem szkodliwości i uciążliwości środowiskowych czy art. 27 – w razie stwierdzenia naruszenie wymagań higienicznych i zdrowotnych, (...) nakazuje w drodze decyzji, usunięcie w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień. W tym zakresie należało przeprowadzić dokładne rozpoznanie wskazywanego przez stronę skarżącą zapylenia związanego z oczyszczeniem zboża, czyli działalnością prowadzoną na sąsiedniej, względem skarżącej, nieruchomości.