II SA/Gl 164/11

WyrokWSA w Gliwicach2012-06-22

Skład orzekający: Włodzimierz Kubik, Elżbieta Kaznowska, Edyta Żarkiewicz-Kunicka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. dotycząca scalenia nieruchomości, która uchyla częściowo decyzję Starosty i orzeka o wydzieleniu działek oraz ustaleniu przebiegu granicy, została wydana z poszanowaniem celu scalenia gruntów określonego w art. 1 ustawy o scaleniu i wymianie gruntów oraz czy uwzględnia wcześniejsze wskazania sądów administracyjnych?
Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. została wydana z naruszeniem prawa materialnego i procesowego, ponieważ organ nie zbadał, czy objęcie scaleniem działek zabudowanych służyło celom określonym w art. 1 ustawy o scaleniu i wymianie gruntów, a także nie uwzględnił w pełni wcześniejszych wskazań sądów administracyjnych dotyczących konieczności globalnego traktowania decyzji scaleniowej i analizy kwestii związanych z zabudowaniami oraz infrastrukturą techniczną.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C., która uchyliła częściowo decyzję Starosty dotyczącą scalenia gruntów wsi N. i R., orzekając o wydzieleniu działek i ustaleniu przebiegu granicy między nieruchomościami H. i P. K. oraz H. Z. i spadkobierców W. Z. Skarżący H. Z. i A. Z. domagali się uchylenia decyzji SKO, kwestionując ustalony przebieg granicy i zarzucając organowi brak obiektywizmu oraz naruszenie warunków technicznych zabudowy. Wcześniejsze postępowania administracyjne i sądowe wielokrotnie dotyczyły tej samej sprawy scalenia, z różnymi rozstrzygnięciami organów i wyrokami uchylającymi decyzje.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. i orzekł, że nie podlega ona wykonaniu w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska,, Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz-Kunicka, Protokolant st. sekretarz sądowy Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi H. Z. i A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie scalenia nieruchomości uchyla zaskarżoną decyzję i orzeka, że nie podlega ona wykonaniu w całości. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Starosta [...] zatwierdził projekt scalenia gruntów wsi N. i R. położonych w gminie K., który obejmował łączną powierzchnię 1.097,9557 ha. Decyzją tą zatwierdzono jednocześnie opisane w jej załączniku warunki objęcia gruntów posiadanie, zniesiono współwłasność 7 nieruchomości oraz zatwierdzono przebieg ok. 30 m odcinka granicy oddzielającej posesję H. i P. małżonków K. od posesji W. i H. małżonków Z. W wyniku wniesionych odwołań przez część uczestników scalenia ( A. R., W. Z., J. i I. W., J. S. oraz H. Z.) Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r., nr [...], uchylił tę decyzję w części dotyczącej ekwiwalentu gruntowego wydzielonego dla A. R. i przyznał jej w zamian za działkę nr [...] ekwiwalent pieniężny. Ponadto organ ten uchylił decyzję w części dotyczącej orzeczenia o przebiegu granicy między nieruchomościami H. Z. oraz następców prawnych zmarłej W. Z., a nieruchomością należącą do H. i P. K. precyzując punkty przez które granica ta powinna przebiegać. W pozostałej części organ ten utrzymał zaś w mocy decyzję organu I instancji. Decyzja ta została uchylona wyrokiem WSA w Gliwicach z dnia 22 marca 2007 r., sygn. akt II SA/GL 18/06. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd stwierdził m.in., że w świetle art. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scaleniu i wymianie gruntów postępowanie zakończone decyzją zatwierdzającą projekt scalenia uznać można "za poprawne jedynie wówczas, gdy jego celem, a w konsekwencji także i skutkiem była poprawa warunków gospodarowania". W ocenie WSA w razie niezgodności ocen dotyczących uwzględnienia interesów i wniosków wszystkich uczestników scalenia organ orzekający winien zaś zbadać sytuację i argumenty stron, a w razie uznania, że cel ustawy, wbrew stanowisku uczestników scalenia został osiągnięty winien umotywować to stanowisko. Z obowiązku tego zdaniem Sądu Wojewoda się nie wywiązał. Odnosząc się do skargi H. Z. WSA stwierdził natomiast, że postępowanie scaleniowe ma określony cel i tylko jemu winno służyć oraz w żadnej mierze nie powinno ono zastępować innych postępowań. Na skutek tego wyroku Wojewoda [...] wydał częściową decyzję z dnia [...] r., nr [...], mocą której uchylił część decyzji Starosty [...] dotyczącą rozgraniczenia nieruchomości małżonków Z. i małżonków K. i ustalił jej przebieg w linii prostej od znajdującego się przy ul. [...] punktu 12134 do naroża budynku mieszkalnego nr [...] ( pkt 16319) , a następnie wzdłuż ściany tego budynku do naroża budynku gospodarczego ( pkt 16322) i dalej do słupka ogrodzenia (punkt 12026). Także i ta decyzja nie utrzymała się w obrocie prawnym, gdyż w wyniku skargi wniesionej przez H. i P. K. WSA w Gliwicach wyrokiem z dnia 16 października 2008 r., II SA/GL 513/08, stwierdził jej nieważność. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wskazał, że ostatnio wymieniona decyzja Wojewody została wydana z rażącym naruszeniem art. 10, art. 62, art. 138 § 1 i 2 k.p.a. oraz art. 27 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów. Decyzja starosty zatwierdzająca projekt scalenia bowiem ujmuje cały obszar scalenia regulując sytuację wszystkich jego uczestników. Nie występuje zatem w tego rodzaju sprawie współuczestnictwo formalne pozwalające na połączenie do wspólnego rozpoznania wielu spraw administracyjnych lecz mamy do czynienia z jedną sprawą administracyjną. Tym samym niedopuszczalne było wydanie przez Wojewodę odrębnych decyzji finalizujących proces scalenia na rzecz jego poszczególnych jego uczestników. Kierując się wskazaniami zawartymi w tym wyroku Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r., nr [...], rozpoznał łącznie wszystkie odwołania wniesione przez uczestników przedmiotowego scalenia. Orzeczenie to zostało następnie częściowo wyrugowane z obrotu prawnego wyrokiem WSA w Gliwicach z dnia 22 stycznia 2010 r., sygn. akt II SA/Gl557/09. Wyrokiem tym uchylone zostały punkty II i III zaskarżonej decyzji. Uchylonymi przez Sąd punktami decyzji Wojewoda jednocześnie orzekł o wydzieleniu z gruntu Skarbu Państwa na rzecz J. S. działki nr [...] - w zamian za działkę nr [...] oraz przydzielił Skarbowi Państwa działkę nr [...] wraz z działką [...], a także ustalił przebieg spornej granicy między posesją H. Z. i spadkobierców W. Z., a posesją małżonków K. Przebieg tej granicy ustalono w sposób analogiczny, jak w decyzji tego organu z dnia [...] r. Uzasadniając ten wyrok WSA wskazał, że w pierwszej części uchylonej decyzji Wojewody pominięta została uczestniczka scalenia I. S. – P., która była wraz J. S. współwłaścicielką gruntów objętych scaleniem i nie otrzymała w zamian za przekazane grunty żadnego ekwiwalentu (przydzielono go bowiem wyłącznie tej ostatniej). Zdaniem Sądu na uwzględnienie zasługiwała także skarga H. i P. K. kwestionująca stanowisko organu dotyczące rozgraniczenia działek nr [...] i nr [...]. WSA nie zgodził się ze stanowiskiem organu, że działki te nie zostały faktycznie objęte scaleniem, bowiem poddano je procedurze scaleniowej, a uczestnicy otrzymali działki oznaczone nowymi numerami oraz o innej powierzchni. Zdaniem Sądu ustalając przebieg spornej granicy między działkami organ winien także odnieść się do kwestii realizacji celu scalenia, a tymczasem orzekające w sprawie organy miały w istocie na celu odtworzenie granicy dotychczas istniejącej między działkami posiadanymi przez uczestników, co nie znajduje uzasadnienia w art. 1 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów. Sąd przypomniał także stanowisko zajęte przez WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 22 marca 2007r., II SA/Gl 18/06, że postępowanie scaleniowe co do zasady nie służy ustalaniu granic prawa własności i usuwaniu sporów granicznych. Sąd ten zwrócił także uwagę, że poza granicami działki siedliskowej małżonków K. pozostał zbiornik na nieczystości ciekłe służący obsłudze budynku mieszkalnego. Kwestia ta powinna wobec tego zostać wnikliwie zbadana poprzez ustalenie, czy zbiornik ten służy obsłudze budynku mieszkalnego. W przypadku gdyby tak było wówczas ze względu na cel, jakiemu służy scalenie nie można uznać za prawidłowe wydzielenie działek z pominięciem istniejącego sposobu ich zagospodarowania. Zaskarżoną w aktualnym postępowaniu decyzją z dnia [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławczego C. uchyliło decyzję Starosty [...] w częściach dotyczących: ekwiwalentu gruntowego wydzielonego dla J. S. i I. S.-P. uwidocznionego pod poz. nr 692 w rejestrze szacunku porównawczego gruntów po scaleniu, ekwiwalentu gruntowego wydzielonego dla Skarbu Państwa uwidocznionego pod poz. nr 5 w rejestrze szacunku porównawczego gruntów po scaleniu oraz orzeczenia o przebiegu granicy pomiędzy posesją H. i P. małż. K. oraz H. Z. i spadkobierców po W. Z. W miejsce uchylonych części decyzji Starosty organ odwoławczy orzekł o wydzieleniu z gruntu Skarbu Państwa na rzecz J. S. oraz I. S. – P. działki nr [...] w zamian za działkę nr [...] oraz przydzielił Skarbowi Państwa działkę nr [...] wraz z działką [...]. SKO ustaliło także przebieg granicy pomiędzy nieruchomościami H. Z. oraz spadkobierców W. Z. i małżonków K. zgodnie z wariantem III projektu scalenia wchodzącego w skład opracowania [...], tj. od punktu 16316 ( metalowy słupek) poprzez punkty 16324 (granicznik) i 16578 ( róg betonowego szamba) do punktu 16577 (pal) naroża budynku mieszkalnego nr [...] (pkt 16319) , a następnie wzdłuż ściany tego budynku do naroża budynku gospodarczego ( pkt 16322) i dalej do słupka ogrodzenia (punkt 12026). Kolegium zobowiązało ponadto Starostę [...] do wypłacenia z środków Powiatu [...] dopłaty pieniężnej na rzecz H. Z. i spadkobierców W. Z. w kwocie 16, 56 zł za otrzymany grunt o mniejszej wartości. Skargę na tę decyzję wnieśli H. Z. i A. Z. domagając się uchylenia decyzji SKO w C. oraz wnosząc o ustalenie przebiegu granicy między działkami nr [...] i nr [...] według II wariantu projektu, czyli jak to wynikało z rozgraniczenia działek. Uzasadniając te żądania skarżący podali, że Kolegium nie było obiektywne i wydało decyzję na zamówienie Urzędu Gminy w K. Wskazali, że od strony działki sąsiadów znajduje się ściana wybudowanego w 1968 r. budynku mieszkalnego, w której znajdują się otwory okienne i drzwiowe. Przesunięcie granicy działki zgodnie z zatwierdzonym projektem scalenia spowoduje, że ściana z tymi otworami znajdzie się w odległości 2 m od granicy działki, co będzie naruszać warunki techniczne. Skarżący powołali się też na wyrok WSA w Gliwicach z dnia 22 marca 2007 r. II SA/Gl 18/06, w którym ich zdaniem Sąd zakwestionował przebieg granicy brzegiem rowu melioracyjnego. W ich ocenie taki przebieg granicy spowoduje w związku z budową ogrodzenia osuwanie się gruntu do rowu melioracyjnego. Wskazali, że budynek gospodarczy znajdujący się na działce małżonków K. został posadowiony przez ich dziadka w granicy działki i wystaje okapem na ich działkę, a ponadto narusza przepisy przeciwpożarowe. Nowy budynek mieszkalny znajdujący się na sąsiedniej działce także jest posadowiony w granicy, jednak nie narusza warunków technicznych. Dalej skarżący stwierdzili, że Kolegium nie zanalizowało usytuowania włazu do szamba wybudowanego przez sąsiadów oraz nie dostrzegło, że szambo to zostało wybudowane samowolnie na gruncie, do którego nie posiadali oni tytułu prawnego, a także z naruszeniem warunków technicznych. Błędne – w ocenie skarżących - było także stanowisko Gminy K. dotyczące spokojnego stanu posiadania i użytkowana terenu. Powołali się oni w tej kwestii na toczące się w latach 90 tych ub. wieku postępowanie rozgraniczeniowe. W podsumowaniu skargi podali, że w zakończonym postępowaniu scaleniowym wszystkie pozostałe działki zabudowane pozostawiono niezmienione. W ich ocenie najbardziej sprawiedliwe byłoby zatem ustanowienie granicy działki zgodnie z wariantem II projektu scalenia, który nie pogarsza sytuacji żadnej ze stron. W ocenie skarżących nie jest także zasadne powoływanie się małżonków K. na konieczność powiększenia swojej działki w związku z koniecznością wybudowania przyłącza kanalizacyjnego, bowiem nie ma przeszkód poprowadzenia go po terenie ich działki. W odpowiedzi na skargę SKO w C. wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu odpowiedzi Kolegium szczegółowo zreferowało dotychczasowy przebieg postępowania. Odnosząc się do stanowiska skarżących stwierdziło, że ustalenie spornej granicy według wariantu II projektu scalenia oznaczałoby odtworzenie stanu własności i linii granicznych sprzed scalenia oraz pogorszyło warunki gospodarowania przez małżonków K. Naruszyłoby to w efekcie przepis art. 1 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów. W związku z tym należało ustalić przebieg granicy z uwzględnieniem okapu dachu budynku gospodarczego małżonków K. skierowanego w stronę rowu melioracyjnego, usytuowania szamba obsługującego ich budynek mieszkalny oraz usytuowania rowu melioracyjnego i konieczności uregulowania stanu prawnego użytkowania działki, przez którą ten rów przebiega, a zatem właściwy był wybór wariantu III projektu scalenia. Uczestnicy postępowania P. i H. małż. K. w piśmie procesowym z dnia 26 maja 2011 r. wnieśli o oddalenie skargi. Wskazali, że H. Z. uzyskał pozwolenie na budowę domu mieszkalnego zrealizowanego w 1968 r. dopiero w 1996 r. i w dodatku było ono antydatowane. Wskazali, że w 2000 r. toczyło się postępowanie przed organami nadzoru budowlanego dotyczące otworów okiennych i drzwiowych w ścianie tego budynku (według relacji uczestników w sprawie wydana została decyzja PINB w C. nakazująca zamurowanie okna, jednak została ona uchylona wyrokiem sądu). Uczestnicy stwierdzili ponadto, że błędne są twierdzenia dotyczące zagrożeń związanych z wybudowaniem ogrodzenia na skarpie rowu melioracyjnego, bowiem rów ten jest zabezpieczony płytkami uniemożliwiającymi osuwanie się gruntu. Wskazali, że skarżący H. Z. nie dopuściłby do budowy przez nich szamba, gdyby wcześniej nie było płotu rozgraniczającego ich nieruchomości. Uczestnicy stwierdzili wreszcie, że nie jest im wiadome, dlaczego dla dwóch tych samych posesji zostały sporządzone mapy wskazujące na różny przebieg przedmiotowej granicy. W piśmie z dnia 21 czerwca 2011 r. H. Z. i A. Z. poinformowali Sąd, że sąsiedzi wybudowali przyłącze kanalizacyjne przez wjazd na swoją działkę. Odnosząc się do pisma uczestników z dnia 26 maja 2011 r. wskazali, że w 1996 r. uzyskali pozwolenie na nadbudowę budynku mieszkalnego, a nie na jego budowę. Postępowanie dotyczące zamurowania okna dotyczyło zaś otworu usytuowanego w ścianie zachodniej budynku, a nie w ścianie południowej zwróconej w stronę granicy. Pismem z dnia 3 stycznia 2012 r. skarżący H. i A. Z. wnieśli o uzupełnienie akt sprawy o stwierdzenie, że samowolnie wybudowany przez sąsiadów zbiornik na nieczystości styka się jedną ze ścian z rowem melioracyjnym. Wreszcie w piśmie z dnia 8 czerwca 2012 r. skarżący podtrzymali wcześniej podniesione argumenty przemawiające w ich ocenie za uchyleniem decyzji. Podali, że sprawa przebiegu granicy między działkami nr [...] i nr [...] była rozpatrywana przez "komisje w gminie i powiecie", o posiedzeniach których nie byli oni zawiadamiani. Na rozprawie w dniu 22 czerwca 2012 r. uczestnicy postępowania H. i P. K. oświadczyli, że granica między ich działką a działką skarżących biegła brzegiem rowu melioracyjnego i była wyznaczona ogrodzeniem. W związku z renowacją tego rowu ogrodzenie to zostało jednak rozebrane. Potwierdzili, że Gmina K. buduje kanalizację, która ma obsługiwać także ich budynek, jednak nadal używają oni szamba. Szambo to zostało natomiast zalegalizowane pozwoleniem na użytkowanie udzielonym w oparciu o przepisy "starego" prawa budowlanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, bowiem poddana kontroli decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. została wydana z naruszeniem prawa materialnego oraz prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie zauważyć przyjdzie, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, Sąd może dokonywać jedynie kontroli aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych oraz nie może rozstrzygać spraw za organy administracji publicznej. Przystępując do szczegółowych rozważań prawnych w pierwszym rzędzie wskazać należy, że WSA w Gliwicach po raz trzeci kontroluje decyzje zapadłe w sprawie postępowania scaleniowego przeprowadzonego przez Starostę [...] we wsiach N. i R. znajdujących się w Gminie K., aczkolwiek trzy poprzednie decyzje organu II instancji zostały wydane przez Wojewodę [...], natomiast aktualnie kontrolowana przez Sąd decyzja została wydana przez SKO w C. Zmiana ta spowodowana została zmianą właściwości organu wyższego stopnia wprowadzoną ustawą z dnia 23 stycznia 2009 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze zmianami w organizacji i podziale zadań administracji publicznej w województwie ( Dz. U. Nr 92, poz. 753), która weszła w życie w dniu 1 sierpnia 2009 r. Mając na uwadze fakt kilkakrotnego kontrolowania przez WSA w Gliwicach postępowania scaleniowego przeprowadzonego we wsiach N. i R. wskazać należy na treść art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2012 poz. 270 – dalej zwanej p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Mając na uwadze powyższe unormowanie rozważając zatem legalność zaskarżonej decyzji należy mieć na uwadze treść zapadłych poprzednio prawomocnych wyroków, a w szczególności zawarte w nich oceny prawne i wskazania co do dalszego postępowania, które pozostają w związku z wniesioną skargą. W szczególności stwierdzić trzeba, że już w pierwszym zapadłym w sprawie wyroku z dnia 22 marca 2007 r., sygn. akt II SA/Gl 18/06 Sąd stwierdził, iż zakończone decyzją zatwierdzającą projekt scalenia postępowanie uznać należy za poprawne jedynie wówczas, gdy jego celem, a w konsekwencji także skutkiem była poprawa warunków gospodarowania. W wyroku zaś z dnia 22 stycznia 2010 r., sygn. akt II SA/Gl 557/09, WSA uznał za zasadny zarzut skarżących małżonków K., że uzasadniając przyjętą granicę przyznanych im w wyniku scalenia działek organ nie odniósł się do kwestii realizacji celów scalenia. Podkreślił też, że decyzja mająca na celu odtworzenie przebiegu granicy między działkami poprzednio posiadanymi przez uczestników scalenia nie znajduje uzasadnienia w art. 1 ustawy o scaleniu i wymianie gruntów. Zgodnie z powołanym przepisem art. 1 ustawy (w jego brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania kontrolowanej decyzji) celem scalenia gruntów jest tworzenie korzystniejszych warunków gospodarowania w rolnictwie i leśnictwie poprzez poprawę struktury obszarowej gospodarstw rolnych, lasów i gruntów leśnych, racjonalne ukształtowanie rozłogów gruntów, dostosowanie granic nieruchomości do systemu urządzeń melioracji wodnych, dróg oraz rzeźby terenu. Z kolei z art. 2 ust. 3 tej ustawy wynika, że grunty zabudowane mogą być scalane tylko na wniosek właściciela i pod warunkiem rozbiórki lub przeniesienia przez niego zabudowań w oznaczonym terminie, albo wyrażenia zgody na dokonanie rozliczenia wartości zabudowań w gotowce bądź w innej formie. Z brzmienia obu tych przepisów wynika, że postępowaniem scaleniowym wyjątkowo tylko są obejmowane grunty zabudowane i może mieć ono miejsce tylko wtedy, jeżeli scalenie będzie zmierzać do stworzenia korzystniejszych warunków gospodarowania w rolnictwie i leśnictwie, które powinny zostać osiągnięte poprzez poprawę struktury obszarowej gospodarstw rolnych, lasów i gruntów leśnych czy dostosowania granic nieruchomości do systemu urządzeń melioracji wodnych. Tymczasem z treści pkt 4 decyzji Starosty [...] z dnia [...] r. wynika, że zatwierdzono nią "odcinek granicy o długości ok. 30 m licząc od ul. [...], oddzielający posesję H. i P. małżonków K. od posesji W. I H. małżonków Z., w wyniku zlikwidowania długotrwałego sporu granicznego, według ostatniego spokojnego stanu użytkowania". Z uzasadnienia tej decyzji nie wynika zaś, że postępowanie scaleniowe w części wskazanej w punkcie 4 jej sentencji zmierzało do osiągnięcia któregoś z celów wymienionych w art. 1 ustawy. Nie sposób w szczególności nie zauważyć, że ta część wspomnianej decyzji nie stworzyła korzystniejszych warunków gospodarowania w rolnictwie i leśnictwie, bowiem jak wynika z kart uczestników scalenia z zarówno współwłaściciele działki [...], jak i nr [...] nie posiadali gospodarstw rolnych, a jedynie zabudowane działki odpowiednio o pow. O,17 ha i 0,07 ha. Punktem 4 decyzji Starosty [...] nie dostosowano też w żaden sposób granic nieruchomości do biegnącego między nimi rowu melioracyjnego oznaczonego odrębnym numerem ewidencyjnym. Zarówno bowiem pierwotny projekt scalenia zatwierdzony decyzją z [...] r., jak i II i III wariant poprawionego projektu scalenia z [...] r. pozostawały bez wpływu na usytuowanie przedmiotowego rowu względem przebiegu tej granicy. Okoliczność tę podkreślili w szczególności H. i P. K., którzy w skardze na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. przyznali wprost, że projekt scalenia nie powoduje korzystniejszych warunków gospodarowania dla żadnej z działek, a nawet warunki te pogarsza. Także H. Z. w odpowiedzi na wniesioną wówczas skargę stwierdził, że z decyzji Wojewody nie wynika aby ustalenie granicy między posesjami miało na celu stworzenie korzystniejszych warunków gospodarowania, co winno być celem postępowania scaleniowego. Tym samym - zdaniem składu orzekającego - w sprawie zaistniały podstawy do stwierdzenia, że faktycznie w stosunku do obu zabudowanych działek nie został zrealizowany żaden z ustawowych celów scalenia, a jedynie mocą decyzji scaleniowej regulacji uległa granica obu działek. Rozważając kwestię prawidłowości zastosowania do działek oznaczonych przed scaleniem jako nr [...] oraz nr [...] przepisów ustawy o scaleniu i wymianie gruntów nie sposób pominąć także uregulowań zawartych w ustawie z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne ( Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 ze zm.). Zgodnie z art. 35 ust. 1 tej ustawy organowi prowadzącemu postępowanie scaleniowe nakazano rozstrzyganie spraw spornych związanych z ustaleniem przebiegu granic nieruchomości z odpowiednim stosowaniem przepisów o rozgraniczaniu nieruchomości. Hipoteza tego przepisu odnosi się jednak do obszarów objętych postępowaniem scaleniowym, a jak wyżej wykazano zarówno nieruchomość należąca P. i H. małżonków K., jak i nieruchomość należąca do H. Z. i spadkobierców W. Z. powinny zostać wyłączone z obszaru scalenia z uwagi na niespełnianie przez nie warunków wynikających a art. 1 ustawy o scaleniu i wymianie gruntów. W związku z tym w przypadku umorzenia postępowania scaleniowego w odniesieniu do tych nieruchomości w sprawie ich rozgraniczenia winien znaleźć zastosowanie art. 35 ust. 4 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, zgodnie z którym w wypadku umorzenia postępowania scaleniowego sprawy są prowadzone przy zastosowaniu przepisów o rozgraniczaniu nieruchomości. W tym miejscu wskazać przyjdzie, że wprawdzie WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 22 stycznia 2010 r. wskazał, że działki nr [...] i nr [...] zostały scalone, a ich poprzednim posiadaczom przyznano działki oznaczone odpowiednio numerami [...] i [...], ale stanowisko to odnieść należy jedynie do niefortunnego stwierdzenia Wojewody zamieszczonego w odpowiedzi na skargę, którym organ ten zakwestionował fakt objęcia obu tych działek wspomnianą decyzją scaleniową. WSA nakazał zresztą organowi odwoławczemu zbadanie w ponownie prowadzonym postępowaniu czy działki przyznane w wyniku scalenia małżonkom K. oraz H. i spadkobiercom W Z służą realizacji celów scalenia. W ocenie Sądu z obowiązków nakazanych zarówno w pierwszym zapadłym w sprawie wyroku z dnia 22 marca 2007 r., sygn. akt II SA/GL 18/06, jak i w wyroku z dnia 22 stycznia 2010 r., sygn. akt II SA/Gl557/09, SKO w C. nie wywiązało się w sposób należyty. Organ ten nie rozważył bowiem czy objęcie scaleniem działek należących do P. i H. małżonków K. oraz H. Z. i spadkobierców W. Z. służyło celom wskazanym w art. 1 ustawy. Na marginesie wskazać tutaj dodatkowo należy także na brak należytych ustaleń dotyczących zbadania nakazanych przez Sąd szczegółowych kwestii związanych z wybudowanym przez małżonków K. zbiornikiem na nieczystości ciekłe. Organ ten nie poczynił bowiem pełnych ustaleń dotyczących funkcjonowania tego zbiornika, a w szczególności nie ustalił czy w dacie wydawania decyzji służył on obsłudze budynku mieszkalnego. W szczególności SKO pominęło fakt wybudowania przez gminę K. kanalizacji ogólnospławnej i związanego z tym ustawowego obowiązku podłączenia się do tej kanalizacji wynikającego art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach ( t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 391). Skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie stosownie do art. 153 p.p.s.a. był co jest oczywiste także związany oceną prawną zawartą w prawomocnym wyroku WSA w Gliwicach z dnia 16 października 2008 r., sygn. akt II SA/GL 513/08. W wyroku tym nakazano zaś traktowanie decyzji scaleniowej w sposób globalny, a nie jako zbiór odrębnych spraw administracyjnych pojedynczych uczestników postępowania. Związanie tym stanowiskiem nie pozwalało Sądowi na rozpatrzenie skargi wniesionej przez H. i A. Z. tylko w odniesieniu do części I pkt 3 i części II pkt 3 i pkt 4 tej decyzji SKO w C. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał za konieczne uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, a zatem także w części odnoszącej się do innych uczestniczek scalenia, a to J. S. oraz I. S.-P. W ponownie prowadzonym postępowaniu SKO kierując się wskazaniami zawartymi w wyroku WSA w Gliwicach z dnia z dnia 16 października 2008 r., II SA/GL 513/08, winien natomiast rozważyć czy w sprawie istnieje możliwość uchylenia jedynie pkt 4 sentencji decyzji Starosty [...] z dnia [...] r., nr [...] i umorzenia w tym zakresie postępowania scaleniowego. W szczególności organ ten weźmie pod uwagę czy tego rodzaju rozstrzygnięcie pozostanie bez wpływu na krzyżujące się interesy innych uczestników scalenia, a także zajmie stanowisko w kwestii zmian wprowadzonych w ewidencji gruntów w odniesieniu do nieruchomości skarżących oraz nieruchomości małżonków K. W decyzji tej organ ten ponownie także rozpatrzy odwołanie wniesione przez J. S. W tym stanie rzeczy Sąd w oparciu o art. 145 ust. 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżona decyzję , a na podstawie art. 152 tej ustawy orzekł, że decyzja ta nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku. W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania Sąd nie orzekał bowiem skarżący korzystający ze zwolnienia od kosztów sądowych nie wystąpili z takim wnioskiem.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło