II SA/Gl 170/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.), Protokolant Referendarz Łukasz Strzępek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2014 r. sprawy ze skargi Wspólnoty "A" w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania w sprawie zezwolenia na usunięcie drzewa 1) uchyla zaskarżone postanowienie orzeka, że nie podlega ono wykonaniu, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącej Wspólnoty kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] r. nr [...], Prezydent Miasta M. po rozpatrzeniu wniosku Zarządu Wspólnoty "A" przy ul. [...] w K. odmówił udzielenia zezwolenia na usunięcie drzewa z terenu nieruchomości oznaczonej jako działka nr 1 znajdującej się w użytkowaniu wieczystym tej Wspólnoty "A" a stanowiącej własność Skarbu Państwa. Wnioskowane do usunięcie drzewo było bukiem pospolitym o obwodzie pnia mierzonym na wysokości 130 cm wynoszącym 335 cm. Przedmiotowe drzewo rośnie między budynkiem przy ul. [...] w K. a ciągiem pieszym. Odległość korony tego drzewa do budynku wynosi 100 cm, a jego pień znajduje się w odległości 380 cm od tego budynku i 150 cm od ciągu pieszego. Zdaniem wnioskującej o jego usunięcie Zarządu "A" zagraża ono życiu i bezpieczeństwu przechodniów. Odmawiając udzielenia zgody na usunięcie przedmiotowego drzewa Prezydent Miasta M. podał, że w świetle zgromadzonych w sprawie dowodów, w tym opinii dendrologicznej należało uznać, iż stan zdrowotny drzewa jest dobry i wymaga ono jedynie drobnych zabiegów pielęgnacyjnych, których obowiązek wykonania spoczywa na Wspólnocie "A". W ocenie organu drzewo stanowiące przedmiot postępowania stanowi szczególnie cenną wartość przyrodniczą i kulturową. Ze względu na swoje wymiary i stan zdrowotny oraz wiek ok. 200 lat spełnia ono warunki niezbędne do objęcia go ochroną prawną jako pomnika przyrody w trybie art. 40 i art. 44 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (j.t. Dz. U. z 2009r., Nr 151, poz. 1220 ze zm.). z tych przyczyn powołując się na przepis art. 83 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody organ odmówił wnioskowanej zgody. Odwołanie od tej decyzji pismem z dnia 15 lutego 2013 r. wniosła Wspólnota "A" przy ul. [...] w K. reprezentowana przez jednoosobowy Zarząd w osobie G. C. – M. będącej jednocześnie zarządcą tej Wspólnoty "A". W odwołaniu Wspólnota domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy organowi I instancji do jej ponownego rozpatrzenia zarzucając jej wydanie z naruszeniem art. 83 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. działając na podstawie art. 134 k.p.a., stwierdziło niedopuszczalność wniesionego odwołania. W uzasadnieniu wskazało, że pismem z dnia 17 lipca 2013 r. wezwało G. C.-M. o nadesłanie pełnomocnictwa, z którego wynikałoby jej umocowanie do reprezentowania w przedmiotowej sprawie Wspólnoty "A" przy u. [...] w K. W odpowiedzi udzielonej przez D S działającą w oparciu o upoważnienie udzielone jej przez G C.-M. nadesłana została uchwała nr [...] z dnia [...] r. stanowiąca załącznik do protokołu zebrania Wspólnoty Mieszkaniowej właścicieli lokali położonych w K. przy ul. [...] w sprawie wyboru nowego Zarządcy i zlecenie mu Zarządu nieruchomością wspólną wraz z podpisami właścicieli lokali, a także uchwała właścicieli lokali nieruchomości przy ul. [...] w K. z dnia [...] roku sprawie wycięcia drzewa z gatunku buk rosnącego na nieruchomości o numerze 1, oraz inne dokumenty. Po zapoznaniu się z tymi dokumentami oraz aktami sprawy SKO w K. uznało, że wyniesione odwołanie jest niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych. Stanowisko to organ odwoławczy oparł na analizie przepisów ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (j.t. Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 ze zm.). Wskazał, że świetle tych przepisów wspólnoty mieszkaniowe jako ułomne osoby prawne mogą być stroną w postępowaniu administracyjnym, jednakowoż muszą być w nich reprezentowane przez osoby umocowane do tego w odpowiedni sposób. W dużych wspólnotach mieszkaniowych do jakich zaliczyć należy Wspólnotę "A" przy ul. [...] zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy właściciele lokali są zobowiązani do wyboru jednoosobowego lub kilkuosobowego zarządu. Zarząd wspólnoty mieszkaniowej jest jednak upoważniony do sprawowania zwykłego zarządu nieruchomością wspólną inne zaś uprawnienia i obowiązki mogą zostać mu powierzone w umowie lub uchwale właścicieli albo są określone przepisami. W razie zaś braku odpowiednich uregulowań umownych osoba, której powierzono wykonywanie zarządu jest stosownie do art. 22 ust. 2 ustawy upoważniona do samodzielnego podejmowania tylko czynności zwykłego zarządu, do podjęcia zaś czynności przekraczających zwykły zarząd musi uzyskać zgodę właścicieli lokali wyrażoną w uchwale podjętej przez większość właścicieli lokali. W relacjach z organami administracji publicznej poszczególnych właścicieli lokali reprezentują uprawnione ustawowo organy wspólnoty mieszkaniowej. Zdaniem SKO zatem z odwołaniem od decyzji organu I instancji może wystąpić osoba upoważniona przez wspólnotę mieszkaniową na podstawie odrębnej uchwały tzw. "pełnomocnictwa rodzajowego" Sporządzenie takiego pełnomocnictwa wymaga zachowania formy pisemnej albo formy właściwej dla danej czynności. Dokument ten powinien także precyzyjnie określać, do jakiego rodzaju czynności upoważniony jest pełnomocnik. W przekonaniu Kolegium czynność wniesienia odwołania należy niewątpliwie do czynności przekraczającej w zakres zwykłego zarządu, nie jest to bowiem czynność zachowawcza, którą może wykonywać każdy ze współwłaścicieli. Innymi słowy zdaniem SKO zarząd wspólnoty składając odwołanie od decyzji winien przedłożyć na w/w okoliczność upoważnienie wspólnoty mieszkaniowej. W przedmiotowej sprawie w ocenie SKO wnosząca odwołanie G. C.- M. jako zarządca Wspólnoty "A" przy ul. [...] nie posiadała pełnomocnictwa rodzajowego do jej reprezentowania w postępowaniu odwoławczym, nie dysponowała też jako Zarząd tej Wspólnoty uchwalą wyrażającą zgodę na podjęcie tej czynności oraz wynikającym z tej uchwały pełnomocnictwem do zawierania umów stanowiących czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu. Tymczasem nie ulega wątpliwości, że usunięcie drzewa stanowi czynność przekraczającą zwykły zarząd nieruchomością, koniecznym zatem przy dokonywaniu tej czynności jest uzyskanie zgody wszystkich współwłaścicieli danej nieruchomości (tak wyrok WSA w Gliwicach z dnia 9 stycznia 2008 r., II SA/Gl 824/07). W konsekwencji Kolegium uznało, że nadesłane na wezwanie Kolegium dokumenty nie były wystarczające do wykazania przez G. C.-M. posiadanej przez nią legitymacji do wniesienia odwołalnia od decyzji Prezydenta Miasta M., co musiało skutkować wydaniem postanowienia o niedopuszczalności odwołania. W skardze wniesionej do sądu administracyjnego Wspólnota "A" przy ul. [...] w K., reprezentowana przez radcę prawnego Ł. W., domagała się uchylenia postanowienia organu odwoławczego i zasądzenia kosztów postępowania. Zarzuciła wydanie tego orzeczenia z naruszeniem art. 20 ust. 2 i art. 21 ust. 3 ustawy o własności lokali w zw. z art. 38 k.c. poprzez przyjęcie, że do podjęcia czynności przekraczającej zwykły zarząd, nie stanowiącej zawarcia umowy, zarząd wspólnoty potrzebuje uchwały wyrażającej zgodę na dokonanie tej czynności i udzielającej pełnomocnictwa, a nie tylko uchwały wyrażającej zgodę na dokonanie wskazanej w niej czynności. Zdaniem skarżącej Kolegium naruszyło także art. 22 ust. 2 ustawy o własności lokali przez przyjęcie, że zarząd wspólnoty potrzebuje rodzajowego pełnomocnictwa do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie usunięcia drzewa w sytuacji gdy właściciele lokali podjęli uchwałę wyrażającą zgodę na usunięcie tego drzewa. W uzasadnieniu skarżąca Wspólnota "A" wskazała na błędną wykładnię art. 22 ust. 2 ustawy o własności lokali przeprowadzoną przez SKO w K. W szczególności stwierdziła, że w przepisie tym nie ma mowy o udzielaniu szczególnego pełnomocnictwa do składania oświadczeń woli we wszystkich sprawach stanowiących czynności przekraczające zwykły zarząd, bowiem "składanie oświadczeń woli" rożni się od "zawierania umów" gdyż pierwsze z tych pojęć jest szersze zakresowo. Zdaniem skarżącej w przypadku składania oświadczeń woli w sprawach stanowiących czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu innych niż zawarcie umowy zastosowanie mają przepisy dotyczące osób prawnych, a zatem do skutecznej reprezentacji wspólnoty mieszkaniowej przez jej organ zarządczy wystarczająca jest sama uchwała właścicieli lokali wyrażająca zgodę na dokonanie czynności przekraczającej zwykły zarząd. Za takim rozumieniem art. 22 ust. 2 ustawy przemawia także redakcja jej art. 21 ust. 3. W ocenie skarżącej Wspólnoty SKO w K. naruszyło także art. 22 ust. 2 ustawy o własności lokali poprzez stwierdzenie konieczności dysponowania przez zarząd wspólnoty mieszkaniowej rodzajowym pełnomocnictwem do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie usunięcia drzewa w sytuacji gdy działa on w oparciu o uchwałę podjętą w tej sprawie przez właścicieli lokali. Wniesienie odwołania jest czynnością zachowawczą, natomiast czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu jest wycięcie drzewa. Zdaniem strony skarżącej błędne przeświadczenie organu wynikało z niezrozumienia wyroku WSA w Gliwicach wydanego w sprawie II SA/Gl 824/07, który dotyczył stosowanie przepisów kodeksu cywilnego w odniesieniu do współwłasności nieruchomości, a nie stosowania przepisów ustawy o własności lokali. Wspólnota zwróciła także uwagę, że w orzecznictwie sądów powszechnych , jak i administracyjnych ugruntowany jest pogląd zgodnie z którym udzielenie pełnomocnictwa procesowego, wniesienie odwołania bądź skargi do sądu administracyjnego nie stanowi czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu (tak: wyrok NSA z dnia 30 października 2009 r. , II OSK 1733/08 oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 5 grudnia 2012 r., I ACa 1117/12). W odpowiedzi na skargę SKO w K. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie zapadło z naruszeniem przepisów ustawy o własności lokali, a w konsekwencji także z naruszeniem art. 134 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W kontrolowanej sprawie podstawowa kwestia rzutująca na wynik postępowania sprowadzała się do ustalenia czy osoba fizyczna pełniąca funkcję jednoosobowego Zarządu Wspólnoty "A" przy ul. [...] w K. mogła skutecznie wnieść odwołanie od decyzji organu I instancji wydanej w wyniku rozpatrzenia wniosku tej Wspólnoty. Z akt sprawy administracyjnej wynika, że właściciele wyodrębnionych lokali w przedmiotowej Wspólnocie, ze względu na wymagania zawarte w art. 20 ust. 1 ustawy o własności lokali, powierzyli prowadzenie spraw dotyczących nieruchomości wspólnej zarządowi tej wspólnoty. Uchwałą nr [...] z dnia [...] r. wybrali oni Zarządcę i jednoosobowy Zarząd Wspólnoty "A" przy ul. [...] w K. w osobie G. C.-M. Zgodnie art. 21 ust. 1 ustawy zarząd kieruje sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentuje ją na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą a poszczególnym właścicielami lokali. Zarząd w sprawach zwykłego zarządu składa zatem oświadczenia woli za wspólnotę. Za wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2009 r., II OSK 1733/08, Lex Nr 571936, stwierdzić należy jednocześnie, że działanie zarządu jest działaniem samej wspólnoty. Dla czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu, zgodnie z art. 22 ust. 2 ustawy o własności lokali, wymagane jest jednak podjęcie uchwały przez właścicieli lokali, wyrażającej zgodę na jej dokonanie oraz udzielającej zarządowi wspólnoty mieszkaniowej pełnomocnictwa do zawierania umów stanowiących czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu w formie prawem przewidzianej. Zgodzić się należy ze stanowiskiem SKO, że czynność usunięcia drzewa rosnącego na nieruchomości znajdującej się w użytkowaniu wieczystym skarżącej Wspólnoty należało zaliczyć do czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu. Stanowisko to należy wywieść z art. 48 k.c. , zgodnie z którym drzewa od chwili ich zasadzenia stanowią część składową gruntu. Zarząd Wspólnoty "A" ubiegający się o usunięcie drzewa rosnącego na nieruchomości znajdującej się w użytkowaniu wieczystym przedmiotowej Wspólnoty winien zatem dysponować stosowną uchwałą właścicieli lokali wyrażającą zgodę na wykonanie tej czynności. Bezsporne jest, że uchwała taka została podjęta w niniejszej sprawie przez właścicieli w trybie indywidualnego zbierania głosów w dniu 30 maja 2011 r. W oparciu o tę uchwałę Zarząd Wspólnoty "A" przy ul. [...] w K. był zatem uprawniony do wystąpienia do Prezydenta Miasta M., wyznaczonego przez SKO w K. do załatwienia przedmiotowej sprawy, z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na usunięcie przedmiotowego drzewa. Zarząd ten w osobie G. C.-M. działającej w imieniu reprezentowanej Wspólnoty "A" był także uprawniony do wniesienia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. odwołania od decyzji odmawiającej wydania żądanego zezwolenia. W sprawie brak było zatem podstaw do wydania w oparciu o art. 134 k.p.a. postanowienia o niedopuszczalności wniesionego odwołania z uwagi na brak legitymacji osoby go wnoszącej do reprezentowania Wspólnoty. Odnosząc się do argumentacji jaką posłużyło się Kolegium odmawiając uznania legitymacji jednoosobowego Zarządu Wspólnoty "A" do wniesienia odwołania w kontrolowanej sprawie podzielić należy w całej rozciągłości stanowisko strony skarżącej. W szczególności w sprawie brak było podstaw do domagania się od Zarządu Wspólnoty "A" aby obok uchwały podjętej większością głosów właścicieli lokali, którą wyrazili oni zgodę na usunięcie drzewa z terenu nieruchomości będącej w użytkowaniu wieczystym Wspólnoty Zarząd ten dodatkowo dysponował jeszcze pełnomocnictwem udzielonym przez tych właścicieli na przeprowadzenie tych czynności. W powołanym przez SKO przepisie art. 22 ust. 2 in fine ustawy o własności lokalu jest bowiem mowa o pełnomocnictwie do zawierania umów stanowiących czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu udzielanym w formie prawem przewidzianej, a nie ma w nim mowy o pełnomocnictwie do dokonania każdego rodzaju czynności prawnej przekraczającej zakres zwykłego zarządu, w tym do występowania w imieniu wspólnoty mieszkaniowej do organów administracji publicznej. Niczym nie uzasadnione było także domaganie się od Zarządu Wspólnoty uchwały zezwalającej na wniesienie odwołania od decyzji organu I instancji w sprawie, której dotyczyła wcześniej podjęta uchwała przez większość właścicieli tworzących tę Wspólnotę "A". Dodać należy, że także wniesienie rozpatrywanej skargi do WSA w Gliwicach nie wymagało podjęcia odrębnej uchwały przez właścicieli lokali tworzących przedmiotową Wspólnotę "A". Ponownie rozpatrując sprawę SKO w K. rozpatrzy zatem odwołanie wniesione przez skarżącą Wspólnotę i odniesie się do podniesionych w nim zarzutów. W tym stanie rzeczy Sąd na mocy art.145 § 1 pkt 1 lit a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a) uchylił zaskarżone postanowienie O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu o przepisy art. 200, art. 205 § 5 oraz art. 209 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. 2002, Nr 163, poz. 1349 ze zm.).