II SA/Gl 1723/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda (spr.), Sędzia NSA Łucja Franiczek, Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2014 r. sprawy ze skargi M.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] r. nr [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...] r. Prokuratura Rejonowa w P. wydała postanowienie o zatrzymaniu prawa jazdy nr [...], wydanego w dniu [...] r. na nazwisko M. W. w zakresie kat. A,B,C,D, C+E,T. Prawo jazdy to zostało przesłane Staroście [...] przy zawiadomieniu z dnia [...]r. Wyrokiem z dnia [...] r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w P., na podstawie art. 42 § 2 Kodeksu karnego, orzekł wobec M. W. środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, do kierowania którymi uprawnia posiadanie prawa jazdy kategorii B, na okres dwóch lat, z zaliczeniem na poczet orzeczonego środka karnego okresu zatrzymania prawa jazdy, tj. od dnia [...] r. Wobec powyższego Starosta [...] w dniu [...] r. wszczął postępowanie w sprawie cofnięcia M. W. uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi w zakresie orzeczonym w/w wyrokiem. W dniu [...] r. M. W. wystąpił do Starosty [...] z wnioskiem o wydanie prawa jazdy kategorii A,C,D,E,T, powołując się na wyrok Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] r., sygn. akt [...]. Starosta [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...], działając na podstawie art. 182 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz.U. Nr 90, poz. 557 ze zm.) oraz art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. Nr 30, poz.151 ze zm.), orzekł o cofnięciu M. W. uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii B na okres od dnia [...] r. do dnia [...] r. Następnie rozpoznając wniosek M. W. decyzją z dnia [...] r., nr [...] Starosta [...] odmówił wydania prawa jazdy kategorii A,C,D,E. Orzekł zaś o wydaniu prawa jazdy kategorii T, po dostarczeniu orzeczenia lekarskiego i psychologicznego o braku przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do kierowania pojazdami. W podstawie prawnej tej decyzji wskazano m.in. art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Zdaniem organu pierwszej instancji wniosek M. W. w zakresie prawa jazdy kategorii A,C,D,E nie może być pozytywnie rozpatrzony z uwagi na orzeczony wobec niego zakaz prowadzenia pojazdów w zakresie kategorii B. Organ pierwszej instancji wskazał, że z dniem [...]r. zaczęły obowiązywać przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, zgodnie z którymi prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych – w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu (art. 12 ust. 1 pkt 2 tej ustawy), a także osobie ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii: AM,A1,A2,A,C1,C,D1 lub D – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B (art. 12 ust. 2 pkt 2 tej ustawy) oraz prawa jazdy kategorii B+E,C1+E, C+E, D1+E lub D+E – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1,C, D1 lub D (art. 12 ust. 2 pkt 3). W odwołaniu od tej decyzji M. W. wniósł o jej uchylenie i wydanie prawa jazdy kategorii A,C,D,E,T po dostarczeniu orzeczenia lekarskiego i psychologicznego o braku przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do kierowania pojazdami, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Wnoszący odwołanie podniósł zarzuty naruszenia: art. 12 ust. 1 pkt 2, art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w zw. z art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami w zw. z art. 182 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego, poprzez bezzasadną odmowę wydania prawa jazdy kategorii A,C,D i E. Jego zdaniem, decyzja Starosty pozbawiła go praw nabytych w postaci uprawnień do kierowania pojazdami A,C,D, E i T, niezgodnie z treścią wyroku Sądu Rejonowego w P. z dnia [...]r., sygn. akt [...]. W wyroku tym orzeczono bowiem jedynie zakaz prowadzenia pojazdów kategorii B. M. W. zwrócił uwagę, że nie może być traktowany jako osoba ubiegająca się o wydanie prawa jazdy, gdyż uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii A,C,D,E,T nabył przed datą, w której odebrano mu uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B, a także przed wejściem w życie ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olszynie z dnia 12 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Ol 337/13, wskazał m.in., że nie można obarczać kierowcy negatywnymi konsekwencjami tego, że wszystkie nabyte przez niego uprawnienia do kierowania pojazdami różnych kategorii zostały stwierdzone w jedynym dokumencie i przez utratę uprawnień w zakresie kategorii B, staje się automatycznie niemożliwe wydanie uprawnień w pozostałych kategoriach, które zostały nabyte jeszcze przed utratą uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B. To właśnie sąd karny wydając orzeczenie decyduje, o tym jaki będzie zakres stosowania środka karnego, a organ wykonujący orzeczenie, stosownie do art. 182 § 2 k..k.w. zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do prowadzenia pojazdów w orzeczonym zakresie i jednocześnie nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu. Decyzją z dnia [...] r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławczego w B. uchyliło decyzję Starosty [...] z dnia [...] r., nr [...] i odmówiło M. W. wydania prawa jazdy kategorii A,C,D,C+E i T. W podstawie prawnej tej decyzji wskazano art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 267) oraz art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 pkt 1 i 2 w zw. z art. 139 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że sprawa nie dotyczy samych uprawnień do kierowania pojazdami, lecz wydania nowego prawa jazdy. Odrębną decyzją z dnia [...]r. nr [...] Starosta [...] cofnął bowiem M. W. uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B. Przedmiotem rozpatrywanej sprawy jest zatem wydanie dokumentu prawa jazdy mającego potwierdzać aktualne uprawnienia do kierowania pojazdami. Należy przy tym spełnić wszelkie warunki dodatkowe, zwłaszcza z art. 11 ustawy o kierujących pojazdami, przy braku przesłanek negatywnych z art. 12 tej ustawy. Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z art. 139 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, w sprawie tej zastosowanie znalazł art. 11 i art. 12 tej ustawy. Wskazał, że przepis art. 12 ust. 1 pkt 1 powyższej ustawy zakazuje zaś wydania prawa jazdy w zakresie kategorii, o której orzekał sąd karny, czyli w niniejszej sprawie kategorii B. Zdaniem Kolegium regulacja ust. 2 pkt 2 i 3 tego przepisu nakazuje ex lege rozszerzenie powyższego zakazu na inne kategorie, tj. w przypadku M. W. na kategorie C i D (rozszerzenie z art. 12 ust. 2 pkt 2) i kategorie C+E i D+E (rozszerzenie z art. 12 ust. 2 pkt 3). Kolegium zwróciło jednocześnie uwagę na brak w ustawie o kierujących pojazdami kategorii E, wobec tego wniosek strony należało interpretować jako o wydanie prawa jazdy w zakresie kat. C+E i D+E. Tym samym decyzja organu pierwszej instancji w części odmawiającej wydania prawa jazdy kategorii E została sformułowana literalnie błędnie. Odnosząc się natomiast do kwestii wydania prawa jazdy kategorii T organ odwoławczy podniósł, że blankiety praw jazdy obejmują swą treścią wszystkie kategorie jednocześnie, zatem przedmiotem rozpoznania nie było wydanie prawa jazdy odrębnie w tej kategorii. Rozpatrywany wniosek stanowi całość i należało odmówić uprawnień we wszystkich wskazanych w nim kategoriach. Organ odwoławczy zwrócił także uwagę, że decyzja Starosty [...] nie rozstrzyga w istocie w sposób definitywny o zgodzie na wydanie prawa jazdy w zakresie kategorii T, lecz jest swoistą promesą tej czynności. Tymczasem na podstawie akt sprawy nie można ustalić kto i kiedy nakazał M. W. wskazane przez organ pierwszej instancji badania lekarskie i psychologiczne. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, M. W. wnosząc o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W skardze tej powtórzył zarzuty zawarte w odwołaniu oraz zaprezentowaną tam argumentację. W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Starosty [...] wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. Bezsporny w sprawie pozostaje fakt, że wyrokiem z dnia [...] r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w P. orzekł w pkt 4 w stosunku do M. W., na podstawie art. 42 § 2 Kodeksu karnego, zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, do kierowania których uprawnia posiadanie prawa jazdy kategorii B, na okres dwóch lat . Wobec powyższego Starosta [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...] orzekł o cofnięciu M. W. uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii B na okres od dnia [...]r. do dnia [...]r. Następnie wydaną w tym samym dniu decyzją nr [...] organ ten odmówił M. W. wydania prawa jazdy kategorii A,C,D,E. Orzekł zaś o wydaniu prawa jazdy kategorii T, po dostarczeniu orzeczenia lekarskiego i psychologicznego o braku przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do kierowania pojazdami. Zaś na skutek odwołania M. W. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. uchyliło te ostatnią decyzję Starosty i odmówiło skarżącemu wydania prawa jazdy kategorii A,C,D,C+E i T. W podstawie prawnej decyzji organu pierwszej instancji przywołano art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. Nr 30, poz. 151 ze zm.), zaś w zaskarżonej decyzji także art. 12 ust. 3 pkt 1 i 2 tej ustawy, choć organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wskazał jedynie na regulację art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 powyższej ustawy. Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych – w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 2 przepis art. 12 ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii AM,A1,A2,A,C1.C.D1 lub D – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Zaś na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 3 także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii B+E,C1+E,C+E,D1+E lub D+E – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1,C, D1 lub D. Z kolei z treści pkt 3 ust. 1 tego artykułu ustawy wynika, że prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której wydano decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami lub zatrzymaniu prawa jazdy – w okresie i zakresie obowiązywania tej decyzji. Stosowanie do art. 12 ust. 3 pkt 1 powołanej ustawy przepis ust. 1 pkt 3 stosuje się wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii C1, C, D1 lub D – w okresie obowiązywania decyzji o cofnięciu lub zatrzymaniu prawa jazdy obejmującej uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Zaś zgodnie z art. 12 ust. 3 pkt 1 przepis ust. 1 pkt 3 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E – w okresie obowiązywania decyzji o cofnięciu lub zatrzymaniu prawa jazdy obejmującej uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio C1,C,D1 lub D. Organy orzekające w niniejszej sprawie uznały, że przywołane przepisy znajdują zastosowanie zarówno w odniesieniu do osób ubiegających się o prawo jazdy po raz pierwszy, jak i osób już takie uprawnienia posiadających. Dokonując interpretacji powołanych przepisów należy jednak mieć na względzie całość regulacji, a nie tylko poszczególne przepisy. Z faktu, że ustawodawca nie określił wprost, że przepisu art. 12 ustawy o kierujących pojazdami nie stosuje się do osób już posiadających uprawnienia do kierowania pojazdami, nie można wywodzić, że ustawodawca nie przyjmuje rozróżnienia odnośnie wymogów, jakie musi spełniać osoba ubiegająca się o prawo jazdy, którego wcześniej nie posiadała lub które utraciła, od wymogów określonych dla osób uprawnienia takie posiadających. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 103 ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami, starosta wydaje decyzję administracyjną o przywróceniu uprawnień do kierowania pojazdami po ustaniu przyczyn, które spowodowały jego cofnięcie oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. W myśl art. 103 ust. 4 tej ustawy - powyższego przepisu nie stosuje się w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i pkt 3. Ponadto z art. 104 ustawy o kierujących pojazdami, wynika a contrario, że wymogi określone dla osób po raz pierwszy ubiegających się o uprawnienie do kierowania pojazdami nie mają zastosowania do osób, którym uprawnienia do kierowania pojazdami zostały cofnięte w związku z orzeczeniem zakazu ich prowadzenia przez sąd karny, to tym bardziej nie mają zastosowania do osób – w zakresie uprawnień, które nie zostały im cofnięte. Należy mieć na względzie, że w świetle art. 42 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny, orzeczony przez sąd karny zakaz prowadzenia pojazdów może obejmować zakaz prowadzenia pojazdów określonego rodzaju lub wszelkich pojazdów mechanicznych. Zatem to sąd, zależnie od okoliczności konkretnej sprawy, decyduje o zakresie orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów, a organ administracji zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do prowadzenia pojazdów w orzeczonym zakresie, nie mogąc wydać takich uprawnień w okresie obowiązywania zakazu (art. 182 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego). Potwierdza to brzemiennie art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami, z którego wynika, że starosta wydaje decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów. W konsekwencji z przywołanych przepisów wynika, że to sąd karny, a nie organ administracji – orzeka o zakazie prowadzenia pojazdów, ustalając jakiego rodzaju pojazdów zakaz ten dotyczy. To orzeczenie sądu karnego stanowi podstawę do cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami w orzeczonym zakresie. Nie może więc organ administracji samodzielnie rozszerzać zakazu orzeczonego przez sąd karny na uprawnienia do kierowania pojazdami nie objęte tym zakazem. W rozpoznawanej sprawie Sąd Rejonowy w P. orzekł o zakazie prowadzenia pojazdów mechanicznych, do kierowania których uprawnia posiadanie prawa jazdy kategorii B. Zakaz nie dotyczy zatem prowadzenia pojazdów mechanicznych, do których wymagane jest uprawnienie w pozostałych (poza kategorią B) kategoriach pojazdów. Kierowca ma wobec tego prawo posiadać prawo jazdy w tych kategoriach pojazdów, w stosunku do których nie orzeczono zakazu prowadzenia pojazdów. Tymczasem organy orzekające w niniejszej sprawie dokonały wykładni rozszerzającej art. 12 ust. 1 pkt 2 w związku ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami. Zdaniem Sądu uregulowania zawarte w art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy winny być stosowane jedynie do osób, które ubiegają się o wydanie prawa jazdy określonych kategorii nigdy ich nie posiadając, a nie wobec tych, w stosunku do których orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów obejmujący uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Intencją ustawodawcy było niewątpliwie to, by wydanie prawa jazdy w zakresie kategorii wskazanych w powyższym przepisie, nie prowadziło do sytuacji, w której orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów objętych kategorią B miałby charakter jedynie iluzoryczny. Należy jednakże odróżnić sytuacje, w których to sąd karny wprost wskaże, że zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych dotyczy jedynie określonej kategorii. Decyzja odmowna organów administracji w przedmiocie wydania prawa jazdy w takim przypadku, pozbawiałyby uprawnienia do prowadzenia pojazdów nie objętych zakazem orzeczonym przez sąd karny. Dodatkowo podkreślić wymaga, że skarżący wykonując wyrok sądu karnego z dnia [...] r., sygn. akt [...] musiał zwrócić posiadany dokument prawa jazdy nr [...], wydany w dniu [...] r. w zakresie kat. A,B,C,D,C+E,T, choć zgodnie z w/w wyrokiem nie został zobligowany do zwrotu tego dokumentu w zakresie kategorii A,C,D, C+E, T. Nie może on jednak ponosić ujemnych konsekwencji faktu, że dokument prawa jazdy zbiorczo stwierdza uprawnienia do kierowania pojazdami różnych kategorii. Bez wpływu na rozstrzygnięcie organu powinny zatem pozostawać czynności materialno - techniczne w postaci wydania druku prawa jazdy z wyłączeniem kategorii objętej zakazem z art. 42 § 2 Kodeksu karnego. W rozpatrywanej sprawie Sąd Rejonowy w P. orzekł zakaz prowadzenia przez skarżącego pojazdów w zakresie kategorii B, a Starosta [...] decyzją z dnia [...] r. cofnął skarżącemu uprawnienia w zakresie tej kategorii, zatem dalsza odmowa wydania prawa jazdy w zakresie kategorii A,C,D, C+E, T nie znajduje żadnego uzasadnienia prawnego i stanowi niedopuszczalne rozszerzenie decyzją administracyjną wyroku karnego, co narusza art. 42 § 2 Kodeksu karnego w związku z art. 182 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego. Wobec powyższego, stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają przepisy prawa materialnego, co miało wpływ na wynik sprawy administracyjnej. Sąd obowiązany był zatem, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) uchylić obie decyzje. Wobec uwzględnienia skargi należało orzec o niewykonalności zaskarżonej decyzji, po myśli art. 152 cyt. ustawy. O kosztach postępowania, obejmujących wpis sądowy w kwocie 200 zł, rozstrzygnięto na wniosek skarżącego, zgodnie z art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 tej ustawy. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ orzekający, wydając rozstrzygnięcie, będzie miał na uwadze poczynione powyżej ustalenia.