II SA/Gl 1724/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska, Sędzia WSA Stanisław Nitecki, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 marca 2024 r. sprawy ze skargi M. S. (S.) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 28 września 2023 r. nr SKO.4104.77.2023 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta C. z dnia 11 sierpnia 2023 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie na rzecz skarżącego 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie (dalej – organ odwoławczy, Kolegium) postanowieniem z dnia 28 września 2023 r. nr SKO.4104.772023, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm. - dalej k.p.a.), po rozpoznaniu zażalenia M. S. (dalej – Wnioskodawca, Skarżący), utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta Miasta C. (dalej – Prezydent Miasta, organ I instancji) z dnia 11 sierpnia 2023 r. nr [...] odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Prezydenta Miasta C. z dnia 18 sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego ustanowionego na nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym, położonej w C. przy ul. [...], stanowiącej własność Gminy Miasto C., oznaczonej w obrębie [...] jako działka nr 1 o powierzchni 0,0543 ha, zapisanej w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w C., w prawo własności na rzecz K. S.. Przedmiotowe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia 18 sierpnia 2015 r. Prezydent Miasta przekształcił prawo użytkowania wieczystego działki nr 1 w prawo własności na rzecz K. S.. Rozstrzygnięcie wobec niewniesienia odwołania stało się ostateczne. Pismem z dnia 28 kwietnia 2023 r. (uzupełnionym pismem z dnia 14 czerwca 2023 r.) Skarżący – powołując się na art. 240 § 1 pkt 5 ustawy Ordynacja podatkowa - wniósł o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Prezydenta Miasta z dnia 18 sierpnia 2015 r. nr [...]. Zawarł w nim żądanie zmniejszenia opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności działki nr 1. Uzasadnił to tym, że rzeczywista powierzchnia nieruchomości, która podlegała przekształceniu jest mniejsza o 72 m2, co potwierdza postanowienie Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] r. o sygn. akt [...]. Dlatego też, jego zdaniem, opłata określona w decyzji z dnia 18 sierpnia 2015 r. winna ulec obniżeniu o kwotę 2.829,60 zł. Postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2023 r. organ I instancji odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Prezydenta Miasta z dnia 18 sierpnia 2015 r. nr [...]. Uznał bowiem, że wniosek został złożony z naruszeniem miesięcznego terminu, liczonego od daty, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 148 § 1 k.p.a.). Otóż, jak zaznaczył organ I instancji, postanowienie w sprawie zasiedzenia części działki Skarżącego stało się prawomocne z dniem [...] r., co oznacza, że w tym dniu został formalnie potwierdzony stan prawny własności gruntu istniejący od dnia 2 października 2005 r. Podkreślono, że Wnioskodawca, jako uczestnik postępowania miał wiedzę o datach wydania postanowień i ich skutkach. Tymczasem dopiero w dniu 28 kwietnia 2023 r. (data stempla pocztowego) złożył wniosek o wznowienie postępowania. W zażaleniu z dnia 21 sierpnia 2023 r. (uzupełnionym pismem z dnia 22 sierpnia 2023 r.) Wnioskodawca zanegował postanowienie pierwszoinstancyjne. Podniósł, że o nieprawidłowościach decyzji przekształceniowej informował organ I instancji już w 2020 r. Natomiast pismo z kwietnia 2023 r. jest jego uzupełnieniem. Zatem – w jego opinii – nie doszło do naruszenia terminu wskazywanego w postanowieniu o odmowie wznowienia postępowania. Nadmienił, że postanowienie o zasiedzeniu odebrał dopiero w marcu 2023 r. z uwagi na nieobecność w kraju. W tej sytuacji, zdaniem Wnioskodawcy, działania organu I instancji mają doprowadzić do uchylenia odpowiedzialności organu I instancji. Kolegium nie uwzględniając argumentacji zażalenia, postanowieniem z dnia 28 września 2023 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. W treści zaskarżonego postanowienia – przychylając się do argumentacji zaprezentowanej przez Prezydenta Miasta - stwierdzono, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony z naruszeniem miesięcznego terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a. W skardze z dnia 9 października 2023 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Wnioskodawca zanegował postanowienie Kolegium i wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. W jej uzasadnieniu wyraził pogląd, że dochował miesięcznego terminu na wniesienie podania o wznowienia postępowania. Umotywował to tym, że o błędach w decyzji z dnia 18 sierpnia 2015 r. informował organ I instancji pismem z dnia 12 marca 2020 r. Składając zatem pismo z dnia 28 kwietnia 2023 r. dokonał jedynie jego uzupełnienia. Kolegium, w jego opinii, nie tylko nie uwzględniło tego faktu, ale również nie ustosunkowało się do niego w zaskarżonym postanowieniu. Ponadto podkreślił, że prawomocne postanowienie Sądu Okręgowego w C. z dnia [...] r. odebrał dopiero w dniu 30 marca 2023 r. Na potwierdzenie tego przedstawił kopię koperty, którą miano mu doręczyć owo orzeczenie. Zatem – jak stwierdził Wnioskodawca – składając podanie w dniu 28 kwietnia 2023 r. dochował ustawowego terminu. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Pismem z dnia 13 listopada 2023 r. Wnioskodawca uzupełniając braki formalne skargi dodatkowo rozwinął argumentację, co do tego, że skoro postanowienie Sądu Okręgowego otrzymał w dniu 30 marca 2023 r. to zachował termin do złożenia podania o wznowienie postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest postanowienie Kolegium dotyczące odmowy wznowienia postępowania na żądanie Wnioskodawcy, które oparte zostało na przesłane z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Zatem rozstrzygnięcia wymaga kwestia, czy zaistniały podstawy do wydania postanowienia, o którym mowa w art. 149 § 3 k.p.a. Przystępując do rozważać podnieść przyjdzie, że w przedmiotowym postępowaniu mamy do czynienia z jednym z tzw. nadzwyczajnych trybów postępowania, a mianowicie wznowieniem postępowania (art. 145 i nast. k.p.a.). Pozwala on na wzruszenie ostatecznej decyzji administracyjnej, przy czym może to nastąpić tylko w ściśle określonych przypadkach przewidzianych przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego lub ustaw szczególnych. Przed wznowieniem postępowania, co następuje w formie postanowienia (art. 149 § 1 k.p.a.), organ administracji zobowiązany jest wpierw dokonać sprawdzenia, czy spełnione są łącznie wszystkie elementy natury formalnej, których dopełnienie prowadzi dopiero do wydania wspomnianego postanowienia. W ramach tzw. etapu wstępnego organ winien ustalić przede wszystkim czy: 1) wniosek pochodzi od strony; 2) wnioskodawca wskazał podstawę prawną swego żądania; 3) wniosek dotyczy sprawy zakończonej decyzją ostateczną; 4) wniosek został złożony z zachowaniem terminu określonego w art. 148 k.p.a. Jak zauważono wyżej, organ administracji na etapie wstępnym bada jedynie zagadnienie formalnej dopuszczalności przeprowadzenia postępowania wznowieniowego. Oznacza to, że badanie wystąpienia wad postępowania określonych w art. 145 i nast. k.p.a odbywa się dopiero na kolejnym etapie, po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. Takiej ocenie został poddany również wniosek z dnia 28 kwietnia 2023 r. (uzupełniony pismem z dnia 14 czerwca 2023 r.). Poza sporem jest to, że podanie to wskazuje podstawę prawną żądania. Skarżący powołał art. 240 § 1 pkt 5 ustawy Ordynacja podatkowa. Przepis ten może stanowić podstawę wznowienia, ale postępowania podatkowego. Odpowiednikiem wskazanego przepisu na gruncie postępowania administracyjnego jest art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Stanowi on, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Nie ulega również wątpliwości, że decyzja Prezydenta Miasta C. z dnia 18 sierpnia 2015 r. nr [...] jest ostateczna. Wnioskodawca legitymuje się również prawem do złożenia podania, gdyż jest spadkobiercą adresatki decyzji przekształceniowej. Przyczyną, która zdecydowała natomiast o wydaniu postanowienia odmawiającego wznowienia postępowania było wniesienie wniosku z uchybieniem terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a. Zajmując się tym zagadnieniem stwierdzić przede wszystkim należy, że w myśl tego przepisu, podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Z treści art. 148 § 1 k.p.a. wynika wprost, że termin do wniesienia żądania wznowienia postępowania jest liczony od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Termin ten jest zatem liczony od dnia, w którym strona powzięła informację, że okoliczność ta może stanowić podstawę wznowienia postępowania. Świadomość prawnego znaczenia okoliczności faktycznych, jako podstawy wznowienia, nie ma wpływu dla oceny zachowania terminu przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a. (zob. wyrok NSA z dnia 13 listopada 2020 r. sygn. akt I OSK 1135/20, Lex nr 3082219). Odnosząc to do badanej sprawy stwierdzić należy, że przedwcześnie organy przyjęły, że podanie o wznowienie postępowania zostało złożone z uchybieniem miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. Otóż organy prawidłowo łączą wystąpienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. z prawomocnością orzeczenia o zasiedzeniu części działki, która była przedmiotem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Przyjęły one, że o fakcie tym Skarżący, jako uczestnik postępowania, dowiedział się w dacie wydania przez sąd II instancji – Sąd Okręgowy w C. postanowienia o sygn. akt [...], tj. w dniu [...] r. Nie dostrzeżono jednak, że orzeczenie to zostało wydane na posiedzeniu niejawnym. W takim przypadku - w myśl art. 357 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1550 z późn. zm.) - postanowienie doręcza się stronom z urzędu. Prowadzi to do wniosku, że Skarżący o orzeczeniu tym mógł dowiedzieć się dopiero w chwili podjęcia przesyłki. W toku postępowania sygnalizował on, że nastąpiło to w marcu 2023 r. jednak żaden z organów nie wezwał Skarżącego do sprecyzowania i wykazania faktycznej daty otrzymania wspomnianego orzeczenia Sądu Okręgowego. Dopiero w skardze Wnioskodawca skonkretyzował datę, stwierdzając, że wiedzę o tym facie uzyskał w dniu 30 marca 2023 r. Jako dowód przedstawił kopię koperty z adnotacją o powtórnym awizowaniu przesyłki w dniu 30 marca 2023 r. Na kopercie tej znajduje się jedynie sygnatura akt odpowiadająca tej z postanowienia Sądu Okręgowego. Wobec tego koniecznym jest jednoznaczne ustalenie kiedy doszło do doręczenia postanowienia Sądu Okręgowego w C. z dnia [...] r. o sygn. akt [...]. Organ I instancji dokona tego przy udziale Skarżącego, na którym spoczywa powinność przedstawienia wszystkich informacji niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego sprawy, wskazania dowodów mających, jego zdaniem, znaczenie w sprawie i udostępnienia dowodów znajdujących się w jego posiadaniu (zob. wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2022 r. sygn. akt III OSK 5191/21, Lex nr 368378). Ponadto to na stronie ciąży obowiązek udowodnienia okoliczności, na podstawie których wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne (zob. wyrok NSA z dnia 29 września 2020 r. sygn. akt II OSK 1452/20, Lex nr 3075574). Dopiero po jednoznacznym ustaleniu daty doręczenia wskazanego orzeczenia organ I instancji dokona oceny, czy Skarżący dochował terminu z art. 148 § 1 k.p.a. W dalszej kolejności wyda stosowne postanowienie o wznowieniu lub też odmowie wznowienia postępowania administracyjnego. Stwierdzić w tym miejscu należy, że zachowania terminu z art. 148 § 1 k.p.a. nie można wywodzić z sygnalizacji błędów decyzji przekształceniowej dokonanej w piśmie z dnia 12 marca 2020 r. Przede wszystkim nieprawidłowe ustalenie w decyzji przekształceniowej zakresu prawa własności wymagało potwierdzenia w formie orzeczenia sądu. Niezależnie od tego, w piśmie z dnia 12 marca 2020 r. Wnioskodawca nie precyzuje nieprawidłowości, którymi miałaby być obarczona decyzja przekształceniowa, a ponadto nie sugeruje nawet woli inicjowania postępowania wznowieniowego. Tytułem porządku należy również zauważyć, że odmowa wznowienia postępowania na wniosek (wyłącznie z powodu przekroczenia terminu z art. 148 k.p.a.) nie wyklucza wszczęcia postępowania w przedmiocie wznowienia z urzędu po uprawomocnieniu się rozstrzygnięcia odmownego (z wniosku), jeżeli we wniosku wskazana była taka podstawa wznowienia, co do której istnieje możliwość przeprowadzenia postępowania w przedmiocie wznowienia także z urzędu. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm. - dalej p.p.s.a.) uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. zasądzając na rzecz Skarżącego uiszczony od skargi wpis w kwocie 100 zł.