II SA/Gl 173/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta P. z [...] r., 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego kwotę 728,00 (siedemset dwadzieścia osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Burmistrz Miasta P. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] ustalił obciążającą R. K. opłatę w kwocie [...]zł – z tytułu wzrostu wartości nieruchomości stanowiącej działkę oznaczoną numerem geodezyjnym 1, karta mapy 6 obręb [...]. , o pow. 0,2189 ha, położoną przy ul. [...] w P. , której własność przeniósł on w drodze darowizny aktem notarialnym z dnia [...]r. na rzecz swojej córki E. L. Jako podstawę decyzji wskazał art. 37 ust. 6 w zw. z art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ( Dz. U. Nr 80 poz. 717 ze zm., zwanej dalej ustawą lub ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym). W jej uzasadnieniu podał, że wartość przedmiotowej nieruchomości wzrosła w związku z wejściem w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta "[...]" uchwalonego uchwałą Rady Miejskiej w P. z dnia [...]r. Nr [...] , ogłoszonego w Dz. Urz. Woj. [...] Nr [...] poz. [...] z dnia [...]r. Zgodnie z tym planem działka ta położona jest na terenie przeznaczonym pod budownictwo jednorodzinne. Przed uchwaleniem planu była ona wykorzystywana na cele rolnicze, co wynika z wypisu z rejestru gruntów. Wzrost wartości został ustalony w oparciu o operat szacunkowy z dnia [...] r. sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego mgr P. P. Zgodnie z tym operatem wartość działki przed uchwaleniem planu wynosiła [...] zł zaś po jego wejściu w życie [...]zł. Zgodnie z treścią planu jednorazowa opłata wynosi 15% wzrostu wartości nieruchomości. Stwierdził też organ orzekający, że decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 30 stycznia 2007 r. objęta postępowaniem działka została wyłączona z produkcji rolnej. W odwołaniu od tej decyzji R.K. zarzucił, że została ona wydana z naruszeniem art. 107 kpa oraz art. 36 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Powołana w niej decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi dotyczyła bowiem innej działki położonej w zupełnie innym rejonie Gminy P. Błędnie też przyjęto, że po stronie darczyńcy powstała korzyść majątkowa związana z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Korzyść taka mogłaby wystąpić jedynie w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości. Nieodpłatne zbycie w drodze darowizny nie jest objęte opłatą planistyczną o jakiej mowa w art. 36 ustawy. W tym względzie powołał się R. K. na uchwałę NSA z dnia 30 października 2000 r. sygn. akt OPK 16/00. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. odwołania tego nie uwzględniło i zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. nr [...] wydaną z powołaniem się na treść art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 36 ust. 4 i art. 37 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym utrzymało decyzję organu pierwszej instancji w mocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podzieliło ustalenia organu pierwszej instancji co do faktu oraz wzrostu wartości objętej postępowaniem działki w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta P. uchwałą Rady Miasta P. z dnia [...]r. Dalej stwierdziło, że orzecznictwo sądów administracyjnych co do objęcia darowizny opłatą planistyczną w oparciu o art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie jest jednolite. Stanęło jednak na stanowisku wyrażonym m.in. w wyroku NSA z dnia 20 lipca 2006 r. sygn. akt II OSK 955/05 (LEX nr 275481) oraz w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 lutego 2008 r. sygn. akt II SA/Gd 737/07, zgodnie z którym również przeniesienie własności nieruchomości w drodze darowizny stanowi zbycie nieruchomości w rozumieniu tego przepisu, skutkujące pobraniem stosownej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. W skardze do sądu administracyjnego R. K. wniósł o uchylenie omówionych wyżej decyzji organów obu instancji jako wydanych jego zdaniem z naruszeniem przepisów prawa materialnego - art. 36 ust. 4 i art. 37 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Wniósł nadto o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podtrzymał prezentowane wcześniej stanowisko, że przy darowiźnie nieruchomości nie dochodzi do przysporzenia majątkowego po stronie darczyńcy i tym samym do takiego zbycia nie ma zastosowania art. 36 ust. 1 ustawy. W tym względzie powołał się na stanowiska zawarte w powołanych w skardze orzeczeniach NSA oraz wojewódzkich sądów administracyjnych. Zaakcentował, że zgodnie z treścią art. 37 ust. 1 ustawy opłatę planistyczną ustala się "na dzień jej sprzedaży", która to sprzedaż w jego przypadku nie miała miejsca. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko oraz powtarzając w ogólnym zarysie jego uzasadnienia zawarte w zaskarżonej decyzji. W związku z postępowaniem przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawie o sygnaturze akt P 58/08 postępowanie sądowe zostało zawieszone postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2009 r. Po jego podjęciu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Należy podzielić stanowisko skarżącego, że art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie ma zastosowania w przypadku zbycia nieruchomości w drodze darowizny na rzecz osoby bliskiej, a taka sytuacja zachodzi w rozpoznawanej sprawie. Dokonując takiej wykładni tej normy prawnej Sąd jest związany ( w związku z treścią art. 269 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. zwanej dalej ustawą p.p.s.a) uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2009 r. sygn. II OPS 3/09 (ONSA i WSA 2/2010 poz. 22 ) zgodnie z którą "Pobieranie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, o której mowa w art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ( Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.) nie obejmuje sytuacji, gdy nieruchomość została darowana osobie bliskiej". W konsekwencji Sąd był zobowiązany przyjąć, że decyzje organów obu instancji zapadły z naruszeniem tego przepisu, które miało wpływ na wynik sprawy. Skutkuje to w świetle treści art. 145 § 1 pkt 1 a i art. 135 ustawy p.p.s.a. ich uchyleniem. W konsekwencji w toku ponownego rozpatrzenia sprawy Burmistrz P. powinien umorzyć postępowanie administracyjne jako bezprzedmiotowe ( na podstawie art. 105 § 1 kpa ). Niezależnie od tego należy podnieść, że z mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 lutego 2010 r. sygn. akt P 58/08, przepis art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, stanowiący materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, w zakresie, w jakim wzrost wartości nieruchomości odnosi do kryterium faktycznego jej wykorzystania w sytuacjach, gdy przeznaczenie nieruchomości zostało określone tak samo jak w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego uchwalonym przed dniem [...]r., który utracił moc z powodu upływu terminu wyznaczonego w art. 87 ust. 3 tej ustawy, został uznany za niezgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji RP. Powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego został ogłoszony w Dzienniku Ustaw Nr 24, poz. 124 z 2010 r. i wszedł w życie z dniem 15 lutego 2010 r. Wyrok ten z mocy art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, ma walor powszechnie obowiązujący. Oznacza to związanie nim składu orzekającego i nie ma znaczenia fakt, że utrata mocy przepisu nastąpiła w wyniku orzeczenia, wydanego już po wniesieniu skargi. Orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności z Konstytucją aktu, na podstawie którego wydana została decyzja, stanowi zaś przesłankę wznowieniową z art. 145 a § 1 kpa, a to w sytuacji gdy jak wynika z pisma SKO z dnia [...]r. i dołączonego do niego pisma Burmistrza Miasta P. z dnia [...]r. (karta 18 i 20 akt sądowych ) objęta postępowaniem działka była przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne ( z określonymi w tych pismach ograniczeniami). W konsekwencji decyzje organów obu instancji podlegały uchyleniu również na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" i art. 135 ustawy p.p.s.a. W przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 ustawy p.p.s.a., zaś o kosztach postępowania sądowego stosownie do jego wyniku na podstawie art. 200, art. 205 § 2, art. 209 i art. 211 tej ustawy oraz § 6 pkt 3 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 a i § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ... ( Dz. U. Nr 163 poz. 1349 ze zm.). su.