II SA/Gl 179/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan, Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędzia NSA Łucja Franiczek, Protokolant specjalista Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2018 r. sprawy ze skargi A.M. i S.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia w wyniku wznowienia postępowania decyzji w sprawie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta S. ustalił na wniosek H. S. warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na rozbudowie garażu z częścią gospodarczą (w ramach postępowania legalizacyjnego) na działce nr 1 ob. [...] przy ul. [...] w S. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że inwestycja spełnia warunki określone w art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz. U z 2017 r., poz. 1073 ze zm.). Po rozpatrzeniu odwołania A. M. i S. M. od wskazanej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej też jako SKO) decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało ją w mocy. W dniu [...] r. (data wpływu do organu) A. M. i S. M. zwrócili się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego, zakończonego powyższą decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r., którą otrzymali [...]r. W uzasadnieniu żądania podnieśli, że są niezadowoleni z treści decyzji, która w ich ocenie została wydana w wyniku przestępstwa i została skierowana do osoby nieżyjącej, niebędącej stroną postępowania, to jest I. K., która ponadto nigdy nie mieszkała pod adresem wskazanym w treści decyzji, w latach 80-tych wyjechała do Niemiec i tam zmarła. W tym względzie SKO oparło się ich zdaniem na fałszywych danych podawanych przez organ pierwszej instancji. Oznacza to, że objęta wnioskiem decyzja SKO została wydana w wyniku przestępstwa i z mocy prawa podlega unieważnieniu. Stwierdzili, że H. S. nie spełniał warunków do uzyskania decyzji o warunkach zabudowy ani "na budowę", nie dysponował prawem do nieruchomości, we wniesionym wcześniej do sądu cywilnego wniosku o zasiedzenie zataił, że na objętym nim terenie istnieje samowolnie zrealizowany garaż, mapa z opisem, którą się posługiwał, została sporządzona przez geodetę w wyniku przestępstwa, od garażu nigdy nie płacił podatku, powinien więc zostać rozebrany. Jako podstawę prawną tego żądania wskazali art. 145 § 1 pkt 1 i 2 i § 2 oraz art. 156 § 1 pkt 4 i 7 kpa. W oparciu o ten wniosek SKO postanowieniem z dnia [...] r. powołując się na treść art. 145 § 1 pkt 1 i 2 oraz § 2 kpa wznowiło postępowanie administracyjne. Następnie decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach odmówiło uchylenia objętej postępowaniem wznowieniowym własnej w/w decyzji z dnia [...] r. Jako podstawę prawną tego rozstrzygnięcia wskazało SKO art. 149 § 3 kpa. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że w rozpatrywanej sprawie nie stwierdzono zaistnienia przesłanek określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 oraz § 2 kpa. Organ administracyjny zaakcentował, że wbrew wywodom A. M. i S. M. decyzja nie została wydana w wyniku przestępstwa i nie można stwierdzić, aby jakiekolwiek dowody, na podstawie których orzekał organ, zostały sfałszowane. Fałszerstwa oraz popełnienia przestępstwa nie stwierdził uprawniony podmiot. Nie przedstawiono też dowodu oczywistego fałszerstwa lub popełnienia przestępstwa. Brak jest podstaw do przyjęcia, że wznowienie jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego lub poważnej szkody dla interesu społecznego. Na powyższą decyzję . skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wnieśli A. M. oraz S. M. Skarżący podnieśli, że decyzja SKO została wydana w oparciu o inne wadliwe decyzje, wydane również w wyniku przestępstwa. Ponadto wskazali, że H. S. postawił garaż na działce nr 1 ob. [...] przy ul. [...] w S. nielegalnie. Przy wydawaniu warunków zabudowy organy zadysponowały ich prywatną własnością, gdyż garaż został wybudowany na terenie stanowiącym drogę ewakuacyjną i dojazd do ich działki. H. S. pomimo wybudowania garażu nie płaci za niego podatku. Postawiony garaż uniemożliwia im przejazd na ich działkę. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach w całości podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko oraz argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji i na tej podstawie wniosło o oddalenie skargi. Stwierdziło, że w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy nie ma obowiązku wykazywania się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W toku postępowania sądowego skarżący w piśmie z dnia [...] r. podkreślili, że składając wniosek o ustalenie warunków zabudowy H. S. nie ujawnił ich działki oraz faktu, że garaż został wybudowany na ujawnionym notarialnie dojeździe do ich działki, nie złożył też oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Posługiwał się też niewłaściwą mapą. Na rozprawie w dniu 23 maja 2018 r. A. M. wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez stwierdzenie jej nieważności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja nie mogła się ostać albowiem została wydana z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. dalej ustawa p.p.s.a.), które to naruszenie Sąd nie będąc związany zarzutami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.) wziął pod uwagę z urzędu. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową, uregulowaną w przepisach art. 145-152 kpa, pozwalającą na ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną w sytuacji, gdy postępowanie prowadzące do jej wydania było dotknięte kwalifikowaną wadą, wyliczoną enumeratywnie w przepisach prawa procesowego. Podkreślenia wymaga, że postępowanie w sprawie wznowienia postępowania jest zarazem samodzielnym postępowaniem administracyjnym i może prowadzić do uchylenia decyzji ostatecznej w trybie art. 151 § 1 pkt 2 kpa, co stanowi jeden z wyjątków od wynikającej z art. 16 § 1 kpa ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznej. Organem właściwym do uchylenia decyzji w wyniku wznowienia jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji. Przystępując do badania przesłanek uchylenia decyzji w trybie art. 151 § 1 pkt 2 kpa organ orzekający musi mieć na uwadze przede wszystkim zdolność do rozpoznania wniosku w tym zakresie, w kontekście przepisów regulujących kwestie wyłączenia pracowników organu. Obowiązek ten wynika wprost z treści art. 24 kpa. W niniejszej sprawie Kolegium nie dochowało należytej staranności w tym zakresie. Objęta wnioskiem i postępowaniem w wznowieniowym decyzja SKO w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. została wydana w składzie, w którym funkcję przewodniczącego i sprawozdawcy pełnił R. S. Jednocześnie ten sam członek Kolegium brał również udział jako przewodniczący składu orzekającego, w wydaniu zaskarżonej decyzji z dnia [...] r. nr [...], którą Kolegium odmówiło uchylenia swojej w/w decyzji ostatecznej z dnia [...] r. . Dlatego też zdaniem Sądu doszło do naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 kpa, bowiem opisana sytuacja procesowa stwarzała podstawy do wyłączenia wymienionego pracownika organu. Członek składu orzekającego Kolegium, który rozpoznawał sprawę w postępowaniu zwykłym w trybie odwoławczym podlega bowiem wyłączeniu z mocy ustawy w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej a jego udziałem i to na każdym etapie postępowania nadzwyczajnego (por. wyrok NSA z dnia 18 lipca 2013 r., sygn. akt II OSK 680/12, dostępny w internetowej bazie orzeczeń pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl, tak samo wyrok NSA z dnia 12 lipca 2016 r., sygn. akt II OSK 2469/15 LEX nr 2102201). Wykładnia art. 24 § 1 pkt 5 kpa w związku z art. 27 § 1 kpa dokonana w zgodzie z art. 7 i art. 8 kpa wymaga, aby pod pojęciem "w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji" rozumieć również sytuację, w której członek organu kolegialnego kontroluje, w trybie wznowienia postępowania, prawidłowość postępowania, które wcześniej prowadził i które zakończyło się wydaniem decyzji z jego udziałem. Wprawdzie kontrola decyzji w trybach nadzwyczajnych ograniczona jest do określonych przesłanek, jednak zasada praworządności wymaga, aby tej oceny dokonał bezstronny organ. W świetle powyższego stwierdzić należy, że członek składu SKO rozpoznający sprawę w postępowaniu w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej w wyniku wznowienia, która wcześniej została wydana z jego udziałem podlega wyłączeniu z mocy ustawy na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 kpa, na każdym etapie tego postępowania. Przy czym przesłanka wyłączenia członka Kolegium ma charakter bezwzględny i nie podlega jakiejkolwiek ocenie, co do jej wpływu na obiektywne rozpatrzenie sprawy. Skutkuje to uchyleniem zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 24 § 1 pkt 5 kpa i w zw. z art. 145 § 1 pkt 3 kpa. Uchylenie zaskarżonej decyzji z powodu ziszczenia się stwierdzonej wyżej podstawy wznowieniowej czyni bezprzedmiotowym ustosunkowanie się do podniesionych w skardze zarzutów jako przedwczesnych. Sąd przyjął przy tym, że wskazana w rozdzielniku objętej postępowaniem nieważnościowym decyzji SKO z dnia [...] r. I. K. nie była uczestnikiem zarówno postępowania administracyjnego jak i postępowania sądowego skoro, jak to ustalił Sąd, zmarła jeszcze przed wszczęciem tych postępowań. Wynika to z treści pisma Urzędu Stanu Cywilnego w S. z dnia [...] r.(karta 62 akt sądowych) oraz zaświadczenia tego urzędu (k. 67 akt sądowych). Należało zatem przyjąć, że odnośnie tej sprawy nie zaistniała podstawa wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 4 kpa.