II SA/Gl 1815/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant specjalista Marta Zemlińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2024 r. sprawy ze skargi P.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 4 września 2023 r. nr SKO.IV/424/2271/2023r w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Burmistrz Miasta Z. decyzją z 20 lipca 2023 r. wydaną na podstawie art. 17 ustawy z dnia 29 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił P. K. (dalej jako strona lub skarżąca) przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad babcią. W uzasadnieniu decyzji organ przywołał przepisy normujące zasady przyznawania przedmiotowego świadczenia, a następnie podkreślił, że strona dla osoby wymagającej opieki jest wnukiem. Równocześnie organ ten wskazał, że osoba wymagająca opieki ma męża legitymującego się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności oraz posiada dwoje dzieci, które są osobami pracującymi zawodowo. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego strona nie spełnia wymogów formalnych do otrzymania wnioskowanego świadczenia. Z decyzją tą nie zgodziła się strona, która wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku - Białej. W odwołaniu tym wyrażono niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia i wystąpiono o przyznanie wnioskowanego świadczenia. W odwołaniu tym przedstawiono stan zdrowia osoby wymagającej opieki i podkreślono, że osoba ta nie może samodzielnie funkcjonować. Ponadto do odwołania tego dołączono odpis aktu zgonu męża osoby wymagającej opieki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku - Białej decyzją z 4 września 2023 r. Nr SKO.IV/424/2271/2023 wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania organ ten przytoczył przepisy dotyczące przyznawania wnioskowanego świadczenia i zamieścił stwierdzenie, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa i brak jest podstaw dla jej uchylenia. Organ odwoławczy odniósł się do przesłanki, do której nawiązywał organ pierwszej instancji, a dotyczącej okresu powstania niepełnosprawności i podkreślił, że nie może ona stanowić o podstawie odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. W dalszej części uzasadnienia organ ten odniósł się do kwestii związanej z treścią uchwały NSA z dnia 14 listopada 2022 r. w sprawie o sygn.. akt I OPS 2/22, w której podkreślono, że osoba będąca w drugiej kolejności spokrewniona z osobą wymagającą opieki może otrzymać takie świadczenie jedynie wówczas, gdy osoby w pierwszym stopniu spokrewnione legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W ocenie organu odwoławczego w rozpoznawanej sprawie występuje tego typu sytuacja, ponieważ córki osoby wymagającej opieki są osobami zawodowo czynnymi, a tym samym strona nie spełnia wymogów do otrzymania wnioskowanego świadczenia. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję wniosła strona. W skardze tej wystąpiono o uchylenie kwestionowanej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W skardze tej skarżący podkreślił, że od kwietnia 2023 r., czyli od momentu pobytu dziadka w szpitalu sprawuje opiekę nad babcią. Opiekę tę sprawuje osobiście i wyłącznie i w celu jej sprawowania zrezygnował z zatrudnienia. Równocześnie strona podniosła, że córki osoby wymagającej opieki z uwagi na aktywność zawodową nie są w stanie sprawować przedmiotowej opieki. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje; Skarga nie zasługuje na uwzględnienie Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 poz. 2492) wykazała, że decyzja ta nie narusza wymogów prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. Nr 1634 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Oznacza to, że nie każde uchybienie ze strony organu administracji uzasadnia uwzględnienie skargi, a jedynie takie, które miało lub mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie stan faktyczny jest czytelny i w tym zakresie nie występują wątpliwości. Sytuacja odmiennie przedstawia się w kontekście interpretacji norm prawnych mających zastosowanie w sprawie. Mając na uwadze powyższe stwierdzenie niezbędnym jest przybliżenie stanu normatywnego w rozpoznawanej sprawie. W tym miejscu zasadnym jest wskazanie, że sąd administracyjny ocenia prawidłowość zaskarżonej decyzji na dzień jej wydania. Powyższa uwaga jest niezbędna, ponieważ z dniem 1 stycznia 2024 r. stan normatywny w omawianym zakresie uległ zmianie w następstwie wejścia w życie ustawy z 7 lipca 2024 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023, pos. 1429) i wpływa on na ewentualne następne działania zarówno tutejszego Sądu jak również organów administracji publicznej. Na dzień wydania kwestionowanej decyzji stan normatywny przedstawiła się w sposób następujący. Stosownie do postanowień art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Po myśli ust. 1a przywołanego przepisu świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; nie ma osób będących opiekunem faktycznym dziecka lub osobą będącą rodziną zastępczą spokrewnioną, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zgodnie z treścią ust. 1b przywołanego przepisu świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Stosownie do postanowień ust. 5 wskazanego powyżej przepisu świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli: osoba sprawująca opiekę: ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego albo ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna. Przedmiotowe świadczenie nie przysługuje jeżeli osoba wymagająca opieki: pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, względnie została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu. Przywoływane świadczenie nie przysługuje jeżeli na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury; albo też członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, jak również na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, albo też na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Po przedstawieniu stanu normatywnego przyjdzie odnieść się do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy i zestawienia go z treścią przywołanych przepisów prawa. Jak wynika z akt sprawy skarżący jest wnukiem osoby wymagającej stałej opieki. Osoba wymagająca opieki legitymuje się stosownym orzeczeniem i stan jej zdrowia nie budzi najmniejszych wątpliwości, a zatem jest osobą uprawnioną do tego, aby osoba sprawująca opiekę nad nią mogła ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne. Równocześnie osoba ubiegająca się o przyznanie wnioskowanego świadczenia jak zostało to zaznaczone jest wnukiem. Powyższa okoliczność posiada w rozpoznawanej sprawie kluczowe znaczenie, albowiem dwie córki osoby wymagającej opieki są zawodowo czynne i z tego powodu nie wyrażają woli sprawowania opieki. Na marginesie można zauważyć, że z kolejki osób poprzedzających skarżącego wypadł mąż osoby wymagającej opieki, albowiem zmarł. Aktualnie jedynie dwie córki osoby wymagającej opieki poprzedzają skarżącego w kolejce osób uprawnionych do otrzymania wnioskowanego świadczenia. Zatem do chwili, kiedy osoby poprzedzające skarżącego w kolejce osób mogących skutecznie ubiegać się o wnioskowane świadczenie, nie wypadną z tej kolejki z uwagi na legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności lub z innego powodu, skarżący nie będzie spełniał wymogów formalnych do otrzymania świadczenia, o przyznanie którego się ubiega. Na marginesie należy zauważyć, że przywoływana przez organ odwoławczy uchwała NSA z 14 listopada 2022 r. w tym zakresie wprowadza czytelne i jednoznaczne rygory. Podnoszone przez skarżącego argumenty i odwoływanie się do stanu zdrowia osoby wymagającej opieki wyroku nie są trafne. Dostrzec należy, że organ odwoławczy w swoim rozstrzygnięciu wypowiedział się co do tego orzeczenia i faktu że okres powstania niepełnosprawności po stronie osoby wymagającej opieki nie ma żadnego znaczenia. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.