II SA/Gl 188/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie : Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska - Banacka po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S.N. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia na budowę w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego z urzędu p o s t a n a w i a : odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi S.N. wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Uzasadniając wniosek podał, że wraz z żoną zamieszkuje w lokalu o pow. 114,7 m2. Wnioskodawca nie posiada żadnego innego majątku, w tym oszczędności, papierów wartościowych jak również przedmiotów, których wartość przekraczałaby 3.000 euro. Źródłem utrzymania się skarżącego jest emerytura w wysokości 3.755,32 zł netto miesięcznie, natomiast jego małżonka otrzymuje świadczenie rentowe w wysokości 985 zł netto miesięcznie. Na wezwanie referendarza sądowego wnioskodawca nadesłał dokumenty obrazujące wysokość dochodów oraz poziom i strukturę stałych wydatków. Postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2015 r. referendarz Sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Postanowienie to skarżący zaskarżył sprzeciwem z dnia 27 kwietnia 2015 r. w sprzeciwie zarzucił, że pominięto część ponoszonych przez niego wydatków, oraz że nie jest w stanie udokumentować części wydatków gdyż nie zbiera wszystkich paragonów. Zaznaczył, że jest osoba niepełnosprawną i dlatego jest mu niezbędna pomoc fachowego pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: W pierwszej kolejności zauważyć przyjdzie, że zgodnie z art. 260 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. W związku z wniesieniem w dniu 27 kwietnia 2015 r. sprzeciwu od postanowienia z dnia 16 kwietnia 2015 r., który nie został przez Sąd odrzucony, utraciło ono moc. W świetle art. 199 p.p.s.a. zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy - jako wyjątek od powyższej zasady - winna być stosowana tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Zgodnie z art. 245 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika, przy czym częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie skarżący wniósł zarówno o zwolnienie z kosztów sądowych jak i ustanowienie pełnomocnika z urzędu czyli o prawo pomocy w zakresie całkowitym, zatem do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie konieczne jest uznanie, że skarżący nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów postępowania. W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe, a zatem sąd bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy (vide: postanowienie NSA z dnia 28 maja 2013 r., sygn. akt II OZ 400/13). Tymczasem w niniejszej sprawie skarżący nie przedstawił w sposób dostateczny swojej sytuacji majątkowej. Skarżący skoncentrował się na udokumentowaniu stanu zdrowia swojego oraz żony, jednak nie wykazał jakie ponosi z tego tytułu koszty. Okoliczność, że osoba jest schorowana nie przesądza tego, że znajduje się ona w trudnej sytuacji majątkowej. Skarżący podniósł w sprzeciwie, że nie zbiera paragonów tym samym nie jest w stanie udokumentować kosztów związanych z zakupem leków, zwłaszcza w krótkim terminie 7 dni. Odnosząc się do tego argumentu przyjdzie zauważyć, że skarżący nawet nie wskazał kwoty jaką ponosi w związku z leczeniem swoim oraz małżonki. Ponadto paragony to nie jedyna metoda udokumentowania wysokości kwot wydawanych na lekarstwa, możliwe jest nadesłanie recept, a nawet orientacyjnego kosztorysu z apteki. Skarżący nadesłał jedynie jeden paragon z apteki na kwotę 113 zł dlatego kwota ta została doliczona do co miesięcznych, koniecznych wydatków. W sprzeciwie skarżący zarzucił także błąd przy obliczeniach dotyczących jego dochodów i wydatków jednak nie wskazał na czym ten błąd polega. Tymczasem z nadesłanych dokumentów wynika, iż łączny dochód netto w jego rodzinie wynosi 4740 zł. Stałe wydatki kształtują się zaś na poziomie około 1200 zł i zaliczają się do nich: czynsz za lokal mieszkalny, opłaty za usługi telekomunikacyjne, rachunek za energię elektryczną, zakup gazu, ubezpieczenia oraz wykup niezbędnych lekarstw. Z zestawienia wskazanych wyżej kwot wynika więc, że do dyspozycji wnioskodawcy i jego małżonki pozostaje co miesiąc około 3500 zł. Oceniając przesłanki dotyczące przyznanie prawa pomocy z realiami niniejszej sprawy brak jest zdaniem Sądu podstaw do przyjęcia, że skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego i kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Oceny tej nie zmienia zaś fakt, że jest on osobą zaliczoną do znacznego stopnia niepełnosprawności, a jego małżonka cierpi na poważne schorzenia o przewlekłym charakterze. Istotnie skarżącemu, ze względu na stan zdrowia, może być potrzebna pomoc fachowego pełnomocnika, jednak skarżący nie wykazał by jego sytuacja majątkowa nie pozwalała na opłacenie pełnomocnika z wyboru. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 1, w zw. z art. 245 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.