II SA/Gl 192/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski,, Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi S.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie oddala skargę. Prezydent Miasta C. decyzją z dnia [...] roku nr [...] na podstawie art. 29 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 roku Prawo wodne (t.j. Dz. U. nr 239, poz. 2019 z 2005 roku ze zm., dalej powoływana jako "Prawo wodne") – po rozpatrzeniu wniosku S. W., M. T., B. W. (współwłaścicielek działki przy ul. [...]) w sprawie zmiany stanu wody na gruncie poprzez podwyższenie terenu działki przy ul. [...] w C. – odmówił wydania nakazu współwłaścicielkom nieruchomości położonej przy ul. [...] to jest: H. W. – Z., B. M., E. W.; przywrócenia stosunków wodnych na gruncie do stanu poprzedniego oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Organ orzekający podał, że postępowanie poprzedzające wydanie decyzji prowadzone było z ustnego wniosku złożonego w dniu 20 kwietnia 2010 roku do protokołu i dotyczyło podwyższania i utwardzania gruntu na terenie nieruchomości przy ul. [...], w pasie od strony nieruchomości przy ul. [...]. Żądanie to zostało powtórzone w piśmie z dnia 22 kwietnia 2010 roku. Wniesiono – z przywołaniem art. 29 Prawa wodnego o zobowiązanie współwłaścicielki działki przy ul. [...] do przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Przeprowadzono oględziny nieruchomości, rozprawę administracyjną oraz dokonano analizy zdjęć wykonanych w trakcie oględzin w dniu 30 sierpnia 2010 roku, dołączonych do wniosku i załączonych przez S. W. w trakcie oględzin. Powyższe postępowanie doprowadziło organ do wniosku, że działka przy ul. [...] w pasie wschodnim została podwyższona o parę centymetrów (wyrównano teren wg H. W.), przy czym nie został podwyższony teren wzdłuż granicy wnioskodawczyń (ul. [...]). Jednakże skoro naturalny spływ wód w rejonie spornych nieruchomości, przed rozplantowaniem ziemi na działce przy ul. [...], następuje z kierunku północno-zachodniego na południowo-wschodni, a różnica poziomów między tymi działkami wynosi około 3 metrów, a kierunek spływu wód nie został zmieniony to rozplantowanie przywiezionej ziemi kierunku tego spływu nie zmieniło. W części południowej działka przy ul. [...] stanowi zieleń urządzoną (za wyjątkiem dojazdu), a wykonanie krawężnika na końcu wjazdu we wschodniej części działki, opóźnia spływ wód w kierunku południowym (działka przy ul. [...]), co sprzyja retencji wód, spowalnia ich spływ w kierunku południowym. Zdaniem organu orzekającego nie doszło do zmiany stanu wody na gruncie w rozumieniu art. 29 ust. 1 Prawa wodnego, a więc brak jest okoliczności uzasadniających zastosowanie nakazów wynikających z art. 29 ust. 3 tej ustawy. Organ ustalił także, że działka przy ul. [...] jest zabudowana w granicy z działką przy ul. [...]: budynkiem gospodarczym, murem, ogrodzeniem na betonowej podmurówce, a działka przy ul. [...] (także w granicy) trejażem drewnianym. Odwołanie od decyzji złożyły współwłaścicielki nieruchomości przy ul. [...] (podpisy pod odwołaniem z 6 grudnia 2010 roku). W ocenie odwołujących się decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem art. 29 Prawa wodnego poprzez przyjęcie, że podwyższenie terenu przy ul. [...] nie zmieniło stanu wody na gruncie oraz kierunku spływu wód. Ponadto w wyniku tych działań pozostawiono zagłębienie o szerokości około 1,50 metra (wzdłuż granicy z działką przy ul. [...]) w którym gromadzi się woda podtapiając budynek gospodarczy na działce odwołujących się. Nadto niedopuszczalne jest wprowadzenie do gruntu zanieczyszczeń z garażowania samochodów. Stwierdziły także odwołujące się, że podwyższeniu i utwardzeniu działki przy ul. [...] nie towarzyszyło zgłoszenie o którym mowa w art. 29 ust. 2 pkt 5 ustawy Prawo budowlane. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. zaskarżoną decyzją z dnia [...] roku – i na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 29 ust. 1 i ust. 3 Prawa wodnego – utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W motywach organ odwoławczy stwierdził, że wysypanie wjazdu piaskiem i kamieniami, ułożenie pasa o szerokości 0,5 m kostki brukowej wzdłuż budynku (oględziny 30 sierpnia 2010 r.) może prowadzić do zmiany stanu wody na gruncie. Podobnie należy ocenić rozplanowanie ziemi na działce, co spowodowało złagodzenie dużego spadku. Te okoliczności nie miały jednak wpływu na zmianę istniejącego kierunku spływu wód. Pomiędzy działkami przy ul. [...] i [...] występuje duża różnica poziomów – około 3 metrów. Działka przy ul. [...] ze wszystkich stron otoczona jest przeszkodami dla wody (podmurówki ogrodzeń, a od ul. [...] budynek gospodarczy, wiata, podmurówka). Taki stan uniemożliwia odpływ wód poza obszar tej działki, a muszą one spłynąć w jej dalszą część, a więc w okolice granicy z działką odwołujących się, wpływa na to różnica poziomów położenia działek i siły grawitacji wody. Nadto organ powołał się na wiedzę posiadaną z urzędu, a dotyczącą ustaleń w postępowaniach zakończonych ostatecznymi decyzjami z [...] roku i z [...] roku. Pierwsza z tych decyzji nie podlegała kontroli sądowoadministracyjnej (decyzją tą odmówiono wydania współwłaścicielkom nieruchomości przy ul. [...] nakazu przywrócenia stosunków wodnych na gruncie i wykonania urządzeń zapobiegających szkodzie), natomiast skargę na drugą decyzję (skarga H. W.) WSA w Gliwicach oddalił wyrokiem z dnia 19 czerwca 2009 roku sygn. akt II SA/GL 1328/08. Aktualnie orzekając w sprawie Sąd ustalił, że skarga kasacyjna na ostatnio wymieniony wyrok została oddalona wyrokiem NSA z dnia 14 czerwca 2011 roku sygn. II OSK 1009/10. Odwołując się do ustaleń w postępowaniach zakończonych decyzjami ostatecznymi organ wskazał, że w związku z zabudową na działce przy ul. [...] w granicy już w 2006 roku stwierdzono powstawanie po ulewnych deszczach zastoin w bezpośrednim sąsiedztwie tych obiektów. Zastoiny te nie powstają więc w następstwie utworzenia rzekomego zagłębienia o szerokości 1,5 m wzdłuż granicy z działką przy ul. [...]. Istnienie zagłębienia nie potwierdza także dokumentacja fotograficzna. Zdaniem organu odwoławczego sytuacja panująca na działce [...] nie odbiega od sytuacji ustalonej w sprawie zakończonej decyzjami ostatecznymi z dnia [...] roku i z dnia [...] roku. Prace (wjazd, bruk, niwelacja terenu) przeprowadzone na działce przy ul. [...] nie wpłynęły negatywnie na działkę odwołujących się. Skargę na decyzję ostateczną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach złożyła S. W. (współwłaścicielka działki przy ul. [...]). Zarzuciła wydanie decyzji z naruszeniem art. 29 ust. 1 Prawa wodnego przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz zasad ogólnych kpa. Skarżąca twierdziła, że na działce przy ul. [...] znacznie podwyższono teren, samowolnie urządzono wjazd i miejsce do parkowania. Wody zostały skierowane na południową część działki gdzie graniczy ona z działką skarżącej. Nadto skarżąca podała, że przed robotami w kwietniu 2010 roku nie dochodziło do zalania jej budynków usytuowanych w granicy. Podała nadto, że w istocie nie została dopuszczona do oględzin w dniu 30 sierpnia 2010 roku, a same oględziny nie zostały przeprowadzone rzetelnie (kontrola południowej granicy działki przy ul. [...], opis zagłębienia w tej części działki) co świadczy o niewyjaśnieniu właściwym stanu faktycznego. Podała także, iż w granicy jej działki z działką przy ul. [...] znajduje się betonowa podmurówka i budynek gospodarczy. Brak jest natomiast wiaty. W konkluzji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę co do zasady powtórzył stanowisko z decyzji ostatecznej i wniósł o oddalenie skargi. W trakcie postępowania sądowego skarżąca złożyła pismo procesowe z dnia 21 czerwca 2011 roku (z załącznikami), a uczestniczka postępowania B. M. pismo z dnia 20 czerwca 2011 roku (z załącznikami). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy stwierdzić, że decyzja z dnia [...] roku nr [...] oraz decyzja z dnia [...] roku nr [...] są decyzjami ostatecznymi, pozostającymi w obiegu prawnym. Obie te decyzje dotyczą stanu wody na gruncie i kierunku spływu wód na działkach przy ul. [...] i [...]. Ustalenia tych decyzji wiążą aktualnie orzekający organ co oznacza, że nie tylko był on uprawniony do wykorzystania tych ustaleń w niniejszej sprawie, ale był do tego zobowiązany. Decyzja z dnia [...] roku została wydana na wniosek współwłaścicielki nieruchomości przy ul. [...], która zarzucała współwłaścicielkom nieruchomości przy ul. [...] dokonanie zmiany stanu wody na gruncie. Decyzją tą na podstawie art. 29 ust. 1 i 3 Prawa wodnego odmówiono wydania współwłaścicielkom nieruchomości przy ul. Huculskiej 61 nakazów objętych art. 29 ust. 3 Prawa wodnego. Oznacza to, że w dacie wydania niniejszej decyzji organ orzekający nie stwierdził zmiany stanu wody na gruncie (działka przy ul. [...]), a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich. W związku z tym w niniejszym postępowaniu – prowadzonym na wniosek S. W. i M. T. z dnia 20 kwietnia 2010 roku – organ był uprawniony do badania okoliczności o których mowa w art. 29 ust. 1 Prawa wodnego zaistniałych po dniu 22 stycznia 2007 roku. Na takie okoliczności zaistniałe w dniu 19 kwietnia 2010 roku wskazano w protokole z dnia 20 kwietnia 2010 roku (wniosek do protokołu) oraz piśmie z 22 kwietnia 2010 roku. Okolicznościami tymi było zwożenie na działkę przy ul. [...] mas ziemi, które wg wnioskodawczyń miały służyć podwyższeniu terenu. W trakcie dalszego postępowania ustalono rozplantowanie tej ziemi, głównie w części działki przylegającej do nieruchomości przy ul. [...], budowę wjazdu i opaski brukowej o szerokości 0,5 m wzdłuż budynku przy ul. [...]. Ustalono także, że na działce przy ul. [...], w jej granicy z działką przy ul. [...] znajduje się budynek gospodarczy, wiata i podmurówka ogrodzenia. W tym miejscu należy podzielić zarzut skarżącej co do błędnego ustalenia istnienia wiaty. Granica ta bowiem jest zabudowana podmurówką ogrodzenia, budynkiem gospodarczym i murem (str. 7 uzasadnienia w sprawie II SA/GL 1328/08). Ten błąd w ustaleniach faktycznych, a w zasadzie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie może jednak być oceniany jako mający wpływ na wynik sprawy skoro jego podstawą był brak istnienia okoliczności objętych hipotezą art. 29 ust. 1 Prawa wodnego. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 29 ust. 1 i ust. 3 Prawa wodnego. Jedynie stwierdzenie stanów wymienionych w art. 29 ust. 1 (ewentualnie ust. 2, co nie dotyczy niniejszej sprawy) uprawnia organ orzekający do wydania nakazów na podstawie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego. W sprawie po przeprowadzeniu oględzin, rozprawy administracyjnej i wykorzystaniu ustaleń będących podstawą podjęcia decyzji z [...] roku i [...] roku organy orzekające stwierdziły urządzenie wjazdu na działkę przy ul. [...], ułożenie pasa kostki brukowej o szerokości 0,5 m wzdłuż budynku na tej działce od strony wschodniej oraz wyrównanie (podwyższenie) części tej nieruchomości. To wyrównanie spowodowało złagodzenie znacznego spadku działki w jej części wschodniej. Należy podzielić stanowisko organu odwoławczego, że wszystkie te działania mogły prowadzić do zmiany stosunków wodnych. Z uwagi jednak na wzajemne usytuowanie działek (różnica poziomów około 3 m, przy czym działka przy ul. [...] znajduje się niżej) prace niwelacyjne, nawet nieznaczne podwyższenie terenu przy ul. [...], budowa wjazdu i pasa kostki brukowej nie zmieniły stanu wody na gruncie ani kierunku spływu wód. Wynika to zarówno z decyzji organu odwoławczego, analizy zdjęć przeprowadzonej przez organ I instancji, jak i załączonej przez skarżącą do akt ekspertyzy dr inż. S. H. z czerwca 2008 roku. Naturalne ukształtowanie terenu na którym znajdują się obie objęte postępowaniem działki powoduje, że spływ wody następuje od strony północnej ku południowej. W rejonie omawianych parcel różnica poziomu ich położenia wynosi około 3 metrów (rzędne w przedziale 268,0 – 270,5 m npm). W następstwie wody opadowe z działki przy ul. [...] zawsze będą spływały na niżej położoną działkę przy ul. [...], tego stanu nie zmieniło niewielkie podwyższenie i zniwelowanie spadków na działce przy ul. [...], ani też urządzenie na niej wjazdu i opaski brukowej budynku mieszkalnego. Nie potwierdził się także zarzut utworzenia zagłębienia (na skutek nawiezienia ziemi) w sąsiedztwie z granicą działki przy ul. [...] (analiza zdjęć). Jeżeli istotnie okresowo przy granicy z działką [...] gromadzi się zastoina wodna, to nie jest ona związana z obecnymi robotami na działce [...]. Istniała taka zastoina już w 2006 roku (ekspertyza i wyrok w sprawie II SA/GL 1328/08) co stanowi zarówno skutek położenia działek, kierunku spływu wód (z północy na południe), przeszkód w innym spływie wód z działki przy ul. [...] (obudowana podmurówkami sąsiednich ogrodzeń), jak i zabudowy działki przy ul. [...]. Jednakże zagospodarowanie spornych działek, jak i terenu sąsiedniego, co w większości nastąpiło wiele lat temu, nie może być traktowane jako zaburzenie odpływu wód w rozumieniu art. 29 Prawa wodnego. Skoro więc ustalone prace na działce przy ul. [...] nie zmieniły kierunku spływu wód opadowych z tej działki, który dalej następuje zgodnie z naturalnym ukształtowaniem z północy na południe, a nie doszło także do odprowadzania wód i ścieków na grunty sąsiednie zasadnie organy orzekające w sprawie odmówiły wydania nakazów na podstawie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego. Zdaniem składu orzekającego wydanie zaskarżonej decyzji zostało poprzedzone właściwym zgromadzeniem materiału dowodowego, jego oceną i prawidłową kwalifikacją prawną, co znalazło potwierdzenie w zaskarżonej decyzji. Jeżeli nawet zarzuty skarżącej dotyczące samego sposobu prowadzenia postępowania są słuszne, a tak należy je potraktować wobec oceny samej skarżącej (subiektywnej) to nie miały one wpływu na ostateczne rozstrzygnięcie. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. u. nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę. SW