II SA/Gl 1994/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Ewa Krawczyk po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych p o s t a n a w i a oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy T. P. wystąpił o zwolnienie od kosztów sądowych. W druku formularza nie podał jakichkolwiek informacji na temat swojego stanu rodzinnego oraz majątkowego, w związku z powyższym, pismem z dnia 17 listopada 2014 r. referendarz sądowy zobowiązał wnioskodawcę do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych w druku formularza poprzez: - wskazanie źródła, z którego czerpie środki na utrzymanie się, w szczególności, czy jest to świadczenie emerytalne, rentowe, wynagrodzenie za pracę, czy też pomoc społeczna lub zasiłek dla bezrobotnych. W tym celu należy przedłożyć dokument potwierdzający wysokość tego świadczenia, - udokumentowanie wysokości wydatków związanych z utrzymaniem się, tj. opłat za energię elektryczną, dostawy wody, odbiór śmieci, usługi telekomunikacyjne, wykup lekarstw itp. W wyznaczonym terminie skarżący nie podał żadnych informacji na temat źródła utrzymania oraz kosztów związanych z zaspokajaniem bieżących potrzeb. Postanowieniem starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 kwietnia 2012 r. oddalono wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. W ustawowym terminie do wniesienia sprzeciwu, skarżący złożył do Sądu pismo z dnia 28 stycznia 2015 r. zatytułowane "Kontynuacja zażalenia, odpowiedź – skarga na postanowienie z dnia 29 grudnia 2014 r." W uzasadnieniu tego pisma skarżący oświadczył przede wszystkim, że uiścił już wpis od skargi i nie powinien ponosić żadnych innych kosztów sądowych. Pismo to zostało potraktowane przez Sąd jako sprzeciw od ww. postanowienia referendarza sądowego, a następnie na podstawie zarządzenia z dnia 17 marca 2015 r. wezwano skarżącego do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku o przyznacie prawa pomocy przez wskazanie źródła, z którego czerpie środki na utrzymanie się, w szczególności czy jest to świadczenie emerytalne, rentowe, wynagrodzenie za pracę, czy też pomoc społeczna lub zasiłek dla bezrobotnych oraz udokumentowanie wysokości wydatków związanych z utrzymaniem się, tj. opłat za energię elektryczną, dostawy wody, odbiór śmieci itp. Dla dokonania powyższych czynności wyznaczono skarżącemu siedmiodniowy termin. Powyższe wezwanie wobec niezastania skarżącego awizowano w dniu 26 marca 2015 r., umieszczając stosowne zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej, a następnie powtórnie w dniu 3 kwietnia 2015 r., przesyłka ta nie została jednakże przez skarżącego podjęta.W wyznaczonym terminie, który upłynął w dniu 9 kwietnia 2015 r. skarżący nie udzielił żądanej odpowiedzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z treścią art. 245 § 1 p.p.s.a., strona może się ubiegać o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. To strona ma wykazać, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie pełnych kosztów postępowania. Oceniając wniosek skarżącego uznać należało, że nie wykazał on istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania zwolnienia od kosztów sądowych. Z treści formularza wynika, że skarżący nie posiada żadnego majątku, oszczędności, jak również nie osiąga żadnego dochodu. Mimo jednakże wezwania w trybie art. 255 p.p.s.a., wnioskodawca nie przedstawił żadnych dokumentów, które w sposób wystarczający potwierdzałyby jego trudną sytuację materialną i wyjaśniałyby uzasadnione wątpliwości w tym zakresie. W oświadczeniu skarżący ograniczył się do przedstawienia informacji świadczących o złym stanie majątkowym i braku dochodów, nie podał jednakże żadnych informacji pozwalających wyjaśnić nietypową sytuację, w której nie ma on stałego źródła utrzymania. Przede wszystkim mimo wezwania nie nadesłał do Sądu żadnych dokumentów obrazujących poziom jego wydatków. Powyższe okoliczności nie pozwalają zdaniem Sądu na ustalenie ponad wszelką wątpliwość, że skarżący spełnia warunki wskazane w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co pozwalałoby obciążyć budżet państwa kosztami sądowymi. Jeżeli zaś zachodzą poważne wątpliwości dotyczące pełnej oceny stanu majątkowego wnioskodawcy, powoduje to, że Sąd nie ma wystarczających podstaw do przyznania prawa pomocy (zob. np. postanowienia NSA z dnia 26 czerwca 2009 r., sygn. akt I OZ 674/09 i z dnia 24 czerwca 2009 r., sygn. akt I OZ 651/09). Z tych wszystkich względów Sąd doszedł do przekonania, iż skarżący nie spełnia określonych w art. 245 i art. 246 § 1 p.p.s.a. przesłanek przyznania mu prawa pomocy, nie uzasadnił bowiem dostatecznie swego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając na względzie powyższe Sąd, działając na podstawie art. 245, art. 246 § 1, art. 254 § 1 w zw. art. 260 p.p.s.a., postanowił orzec jak w sentencji postanowienia.