II SA/Gl 1996/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie : Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy terenu w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: p o s t a n a w i a : odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi G. B. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie o zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek wskazała, że uzyskiwany dochód pozwala niemal wyłącznie na utrzymanie się. Z treści formularza wynika, że wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem, zajmując lokal mieszkalny o pow. 64 m2. Skarżąca nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. Wnioskodawczyni zadeklarowała, że tylko ona uzyskuje dochód w wysokości 1100 zł netto miesięcznie, zaś bieżące koszty utrzymania, do których zaliczyła koszty zakupu opału; wyżywienia; opłat za wodę, gaz i energię elektryczną; utrzymanie samochodu oraz wyżywienie psów wynoszą 1100 zł miesięcznie. Pismem z dnia [...] r. referendarz sądowy zobowiązał skarżącą do udokumentowania wydatków związanych z utrzymaniem się oraz udokumentowania dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawczynię i jej małżonka. W odpowiedzi z dnia [...] r. G. B. wyjaśniła, że nie posiada paragonów za zakup węgla w workach oraz gazu w butlach a także kart pre-paid do telefonu komórkowego. Wyjaśniła również, ze jej małżonek nie osiąga żadnego dochodu. Skarżąca otrzymuje środki w wysokości 313 zł miesięcznie od komornika oraz wynagrodzenie za wykonywanie umowy zlecenia – w miesiącach styczeń – marzec 2014 r. była to kwota 2300 zł netto. Do wspomnianego pisma strona dołączyła kopie przekazów od komornika, kopię rachunków za wywóz śmieci oraz pismo potwierdzające wykonanie zlecenia i odbiór wynikającego z jego treści wynagrodzenia w kwocie 2300 zł. Postanowieniem z dnia 7 maja 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że skarżąca nie udokumentowała w sposób wystarczający swojej sytuacji majątkowej. Od powyższego postanowienia pismem z dnia 3 czerwca 2014 r. skarżąca wniosła sprzeciw. W związku ze znacznym upływem czasu od rozpoznawania wniosku o prawo pomocy przez referendarza ponownie wezwano Skarżącą o nadesłanie aktualnych dokumentów potwierdzających wysokość dochodów uzyskiwanych przez skarżącą i jej męża (np. aktualne zaświadczenie o dochodach z miejsca pracy, PIT za rok 2014), nadesłanie wyciągów bankowych z posiadanych przez skarżącą i jej męża rachunków bankowych, obrazujących wysokość przeciętnych, miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem się (np. rachunki za następujące po sobie okresy rozliczeniowe za wodę, energię elektryczną itp., opłaty za mieszkanie). Wezwanie to odebrała osobiście skarżąca w dniu 6 lipca 2015 r. jednak pozostało ono bez jakiejkolwiek odpowiedzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 245 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika, przy czym częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie skarżąca wniosła jedynie o zwolnienie z kosztów sądowych, czyli o prawo pomocy w zakresie częściowym, zatem do przyznania prawa pomocy konieczne jest uznanie, że skarżąca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe, a zatem sąd bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy (vide: postanowienie NSA z dnia 28 maja 2013 r., sygn. akt II OZ 400/13). Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do realiów niniejszej sprawy stwierdzić należy, zdaniem Sądu, że skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu siebie i rodziny. Dokumenty, w oparciu o które zostało wydane postanowienie referendarskie nie przedstawiały w sposób pełny jej sytuacji majątkowej, ale przede wszystkim odnosiły się do pierwszych miesięcy 2014 r. Od tego czasu sytuacja majątkowa skarżącej mogła ulec znacznym zmianom. Do rozpoznawania wniosku o prawo pomocy potrzebny jest pełny i aktualny obraz sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Składa się na nią zarówno ocena dochodów, jak i wydatków, zatem całkowita bierność strony w zakresie ich udokumentowania nie pozwala na ocenę jej sytuacji majątkowej, a tym samym na przyznanie prawa pomocy. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2, w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.