II SA/Gl 219/25

WyrokWSA w Gliwicach2025-06-30

Skład orzekający: Stanisław Nitecki, Edyta Kędzierska, Renata Siudyka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która wyznacza tereny działalności gospodarczej z podstawowym przeznaczeniem pod konkretne przedsiębiorstwo i ściśle zawężony cel, stanowi naruszenie prawa i interesu prawnego właściciela nieruchomości?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że uchwała rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która wyznacza tereny działalności gospodarczej z podstawowym przeznaczeniem pod konkretne przedsiębiorstwo i ściśle zawężony cel, nie stanowi naruszenia prawa ani interesu prawnego właściciela nieruchomości, jeśli jest to wyjątek od istniejących ograniczeń w zagospodarowaniu terenu chronionego, usankcjonowanie stanu istniejącego w dacie podjęcia uchwały, a cel ten jest podyktowany ochroną interesu publicznego, jakim jest zabezpieczenie czystości wód zasilających ujęcie wody dla celów komunalnych.
Stan faktyczny
Fundacja wniosła skargę na uchwałę Rady Gminy Węgierska Górka z 1998 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, kwestionując § 17 uchwały dotyczący przeznaczenia terenów oznaczonych symbolem Us.P. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów Konstytucji RP, ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym oraz ustawy o samorządzie gminnym, wskazując na podmiotowe ograniczenie możliwości korzystania z nieruchomości, nieostre pojęcie 'degradacji środowiska' oraz narzucenie obowiązku uzgodnień z Parkiem Krajobrazowym. Fundacja nabyła nieruchomości w drodze darowizny od spółki, która wcześniej prowadziła na tym terenie rozlewnię wód pitnych.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Damian Szczurowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi Fundacji [...] na uchwałę Rady Gminy Węgierska Górka z dnia 17 czerwca 1998 r. nr XXXII/238/98 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oddala skargę. Fundacja [...] – reprezentowana przez pełnomocnika będącego adwokatem – na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1465) wniosła skargę na uchwałę Nr XXXII/238/98 Rady Gminy Węgierska Górka z dnia 17 czerwca 1998 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru górnej Cięciny, ogłoszoną w Dzienniku Urzędowym Województwa Śląskiego z dnia 17 sierpnia 1998 r. pod nr 13 poz. 186 (- zwaną dalej: uchwałą lub MPZP), co do części tekstowej w zakresie § 17 tej uchwały oraz co do części graficznej w zakresie ustalenia w załączniku nr 1 do tej uchwały przeznaczenia określonego na rysunku planu symbolem Us.P. dla działek o numerach: - [...], objętej KW nr [...] , - [...], [...] , [...] , [...] , [...] , [...] , [...] , objętych KW nr [...] , - [...] , [...] , [...] , [...] , [...] , [...] , [...] , objętych KW nr [...] , położonych w Cięcinie. Skarżąca podniosła zarzut naruszenia w zaskarżonej uchwale art. 64 ust. 3 Konstytucji RP (tekst jedn. Dz.U. 1997 nr 78 poz. 483 z późn. zm.) w zw. z art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 1, art. 3, art. 10 ust. 1 pkt 1 i art. 26 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz.U. 1994 nr 89 poz. 415 - zwanej dalej: "u.z.p.") i art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. 1996 nr 13 poz. 74 z późn. zm.) poprzez: ustalenie w § 17 ust. 1 tej uchwały, że tereny oznaczone na rysunku planu symbolem Us.P. wyznacza się jako tereny działalności gospodarczej z podstawowym przeznaczeniem pod działalność związaną z funkcjonowaniem Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Usługowo-Handlowego "Z" - rozlewni wód pitnych i związaną z tym produkcją opakowań, czym nałożone zostały bezprawne ograniczenia w możliwości korzystania z nieruchomości skarżącej, składających się z wyżej wymienionych działek, położonych w Cięcinie, poprzez podmiotowe wskazanie konkretnego przedsiębiorstwa i ściśle zawężonego celu, w jakim te tereny miałyby być wykorzystywane, co wykracza poza określenie przeznaczenia terenu i stanowi przekroczenie granic władztwa planistycznego gminy. Zarzuciła również naruszenie uchwałą art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 1, art. 3, art. 10 ust. 1 pkt 1 u.z.p. w zw. z § 6 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie zasad techniki prawodawczej w zw. z art. 2 Konstytucji RP (tekst jedn. Dz.U. 1997 nr 78 poz. 483 z późn. zm.), poprzez: wprowadzenie w § 17 ust. 3 pkt 1 MPZP generalnego zakazu realizacji obiektów i urządzeń powodujących degradację środowiska, podczas gdy pojęcie to nie zostało zdefiniowane ani w treści zaskarżonej uchwały, ani też w innych aktach prawnych, do których można byłoby odwoływać się poprzez analogię, a wykładnia językowa tego wyrażenia prowadzić może do skrajnie rozbieżnych ocen i trudności w zastosowaniu prawa. Ponadto podniosła zarzut naruszenia art. 24 ust. 9 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody (tekst jedn. Dz.U. z 2001 nr 99 poz. 1079 z późn. zm.) poprzez: nałożenie w § 17 ust 4 MPZP obowiązku uzgodnienia wszelkich zamierzeń dotyczących zmiany sposobu zagospodarowania posiadanych działek z [...] Parkiem Krajobrazowym, podczas gdy obowiązki takie mogą wynikać wyłącznie z planu ochrony parku krajobrazowego, a plan taki wszedł w życie po uchwaleniu MPZP i nie przewiduje tego rodzaju obowiązków. W związku z powyższymi zarzutami wniosła o stwierdzenie nieważności; - § 17 ust. 1 tej uchwały, w zakresie słów: "[...] z podstawowym przeznaczeniem pod działalność związaną z funkcjonowaniem Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Usługowo- Handlowego "Z" - rozlewni wód pitnych i związaną z tym produkcją opakowań"; - § 17 ust. 3 pkt 1 tej uchwały, o treści: "1) realizacji obiektów i urządzeń powodujących degradację środowiska"; - § 17 ust. 4 tej uchwały, o treści: "Wszelkie zamierzenia dotyczące zmiany sposobu zagospodarowania posiadanych działek należy uzgadniać z [...] Parkiem Krajobrazowym"; Ewentualnie o stwierdzenie nieważności § 17 tej uchwały w całości oraz o stwierdzenie nieważności w odpowiednim zakresie części graficznej MPZP co do ustalenia w załączniku nr 1 do ww. uchwały przeznaczenia terenów objętych na rysunku planu symbolem Us.P. dla wyżej wymienionych działek i o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego. W uzasadnieniu wskazała, że źródłem zarzucanych naruszeń interesów skarżącej, jest § 17 uchwały o następującym brzmieniu: - 1. Wyznacza się tereny działalności gospodarczej oznaczone na rysunku planu symbolem Us.P z podstawowym przeznaczeniem pod działalność związaną z funkcjonowaniem Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Usługowo-Handlowego "Z" - rozlewni wód pitnych i związaną z tym produkcją opakowań. - 2. Na terenach, o których mowa w ust. 1 dopuszcza się: 1) remonty, przebudowę i wymianę budynków i urządzeń związanych z działalnością gospodarczą w zakresie nie powodującym pogorszenia walorów krajobrazowo-widokowych i estetycznych obiektów 2) urządzenie zielenią wysoką izolującą obiekty produkcyjne od drogi i potoku 3) lokalizację sieci i urządzeń infrastruktury technicznej oraz tras i urządzeń komunikacyjnych związanych z profilem produkcji, z wyjątkiem obiektów i urządzeń usług technicznych motoryzacji i stacji paliw. - 3. Na terenach, o których mowa w ust. 1 ustala się zakaz: - 1) realizacji obiektów i urządzeń powodujących degradację środowiska 2) realizacji obiektów budowlanych przeznaczonych na stały pobyt ludzi 3) rozbudowy i nadbudowy istniejących obiektów. - 4. Wszelkie zamierzenia dotyczące zmiany sposobu zagospodarowania posiadanych działek należy uzgadniać z [...] Parkiem Krajobrazowym. Następnie skarżąca wskazała, że jest właścicielem nieruchomości położonych na terenie Cięciny, składających się z wyżej wymienionych działek. Nieruchomości te nabyła w dniu 30 maja 2022 r. w drodze darowizny od spółki "Z" S.A. Następnie wynajęła część z ww. nieruchomości na rzecz B sp. z o.o. w celu przeznaczenia przychodów pozyskanych z tego tytułu na swoją działalność statutową. Na wniosek najemcy, tj. B sp. z o.o. Wójt Gminy W. wydał w dniu 12 lipca 2024 r. decyzję ustalającą środowiskowe uwarunkowania dla realizacji przedsięwzięcia inwestycyjnego, polegającego na zbieraniu i przetwarzaniu odpadów innych niż niebezpieczne metodą odzysku w procesach R12 i R3 powyżej 10 Mg/dobę. Od decyzji tej wniesione zostało odwołanie przez organizację ekologiczną - [...] Fundację [...] z siedzibą w K. W konsekwencji wniesionego środka zaskarżenia, decyzja ta została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 19 września 2024 r., a sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania organowi I instancji. U podstaw decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego legła argumentacja, że planowane przedsięwzięcie jest niezgodne z MPZP, gdyż w ocenie Kolegium wykładnia gramatyczna zapisów planu prowadzi do wniosku, że wszystkie postanowienia dotyczące funkcji dopuszczającej tego terenu odnoszą się do działalności PPUH "Z" - obecnie "Z" S.A. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że planowane przedsięwzięcie ani nie realizuje podstawowego przeznaczenia MPZP, ani też nie mieści się w kategoriach jego funkcji uzupełniającej, choćby z tego powodu, że należy do grupy przedsięwzięć zawsze mogących znacząco oddziaływać na środowisko, co jest sprzeczne z § 17 ust. 3 pkt 1 MPZP. Skarżąca wskazała, że B sp. z o.o. wniosła sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach od decyzji wydanej przez SKO, podnosząc, że nie można stwierdzić, iż decyzja środowiskowa jest sprzeczna z ustaleniami MPZP poprzez odwołanie się do wykładni celowościowej, przy jednoczesnym uwzględnieniu sprzeczności zapisów MPZP z prawem. Nie zmienia to jednak faktu, że taki sposób ukształtowania treści § 17 MPZP może powodować wątpliwości co do zgodności z planem na każdym etapie jakiegokolwiek procesu inwestycyjnego. W dniu 25 listopada 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wydał wyrok (sygn. akt. II SA/GI 1418/24), na mocy którego uchylił decyzję SKO z dnia 19 września 2024 r. ze względu na uchybienia proceduralne, nie odnosząc się do innych kwestii. W ocenie skarżącej zaskarżona uchwała narusza jej interes prawny, gdyż - trzymając się jej literalnego brzmienia - uniemożliwia jej lub podmiotom, którym oddaje nieruchomość do korzystania, zagospodarowanie terenu w jakikolwiek sposób. Literalnie ujęte przeznaczenie tych terenów w MPZP ogranicza bowiem możliwość korzystania z nich podmiotowo, a nie przedmiotowo, co uznać należy za całkowicie niedopuszczalne. Ponadto w § 17 MPZP nie wskazano nawet formy prawnej wymienionego tam przedsiębiorstwa Produkcyjno-Usługowo-Handlowego "Z", nie można zatem nawet uznać, że odnosi się to do istniejącej spółki "Z" S.A. Pozostałe, wskazane wyżej naruszenia, w sposób pozbawiony podstawy prawnej ograniczają możliwość prowadzenia działalności gospodarczej wyłącznie do rozlewni wód oraz stawiają przed właścicielem lub jakimkolwiek inwestorem obowiązki, niewynikające z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, które jednocześnie nie zostały zastrzeżone do kompetencji rady gminy, jako podmiotu uchwalającego miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Skarżąca dodała, że przed wniesieniem przedmiotowej skargi do sądu administracyjnego, w dniu 7 listopada 2024 r. skierowała do Rady Gminy Węgierska-Górka wezwanie do usunięcia naruszenia prawa spowodowanego zapisami § 17 MPZP, formułując tożsame zarzuty, jak te powołane w niniejszej skardze. W zakresie zarzutu naruszenia art. 64 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 1, art. 3, art. 10 ust. 1 pkt 1 i art. 26 "u.z.p." i art. 40 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, skarżąca wskazała, że wyżej wymienione nieruchomości objęte zostały na rysunku planu w ramach MPZP symbolem Us.P., co oznacza, iż w świetle zaskarżonego § 17 ust. 1 uchwały, są to tereny przeznaczone na prowadzenie działalności gospodarczej, "z podstawowym przeznaczeniem pod działalność związaną z funkcjonowaniem Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Usługowo-Handlowego "Z" - rozlewni wód pitnych i związaną z tym produkcją opakowań". Podniosła, że cytowany fragment § 17 ust. 1 MPZP stanowi oczywiste oraz rażące naruszenie prawa. Jego literalne brzmienie uniemożliwia skarżącej zagospodarowanie wskazanych nieruchomości. Dodała, że według orzecznictwa sądowego, uchwalenie przez radę gminy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w formie aktu prawa miejscowego stanowi legalną ingerencję w prawo własności, pod warunkiem jednak, iż odbywa się z poszanowaniem zasady proporcjonalności tej ingerencji. Kryteria oceny w tym zakresie ustalił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 kwietnia 2022 r. (sygn. akt II OSK 2677/20). Z tezy powołanego wyroku wywieść można, iż "Ocena wprowadzonych w planie miejscowym ograniczeń prawa własności nieruchomości musi być każdorazowo poprzedzona rozważeniem trzech kwestii (1) czy wprowadzona regulacja jest w stanie doprowadzić do zamierzonych przez nią skutków (tzw. kryterium przydatności); (2) czy regulacja ta jest niezbędna dla ochrony interesu publicznego, z którym jest powiązana (tzw. kryterium niezbędności); (3) czy efekty wprowadzanej regulacji pozostają w proporcji do ciężarów nakładanych przez nią na obywatela (tzw. kryterium proporcjonalności sensu stricto)." Skarżąca podniosła, iż ograniczenia w korzystaniu przez nią z prawa własności jej nieruchomości nałożone przez § 17 ust. 1 MPZP nie spełniają żadnego z wymienionych kryteriów. Wskazanie konkretnego podmiotu, którego działalność na danym terenie ma charakter podstawowy, stanowi nadużycie władztwa planistycznego gminy. Ponadto dodała, że Rada gminy związana jest granicami przedmiotowymi zakresu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wyznaczonymi przez ustawę, co oznacza, iż samodzielnie może określać treść regulacji objętej planem miejscowym wyłącznie w granicach upoważnienia, zawartego w art. 10 u.z.p. Rada gminy nie może wykraczać poza zakres ustawowych kompetencji, w które została wyposażona. Powyższe przepisy stanowią podstawę do władczego określania przez gminę przeznaczenia danego terenu, ale nie tworzą dla rady gminy kompetencji do decydowania o tym, jaki podmiot ma prowadzić działalność na danym terenie. Taki stan rzeczy jest nie do pogodzenia z wymogami wypływającymi z konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego, usankcjonowanej przez treść art. 2 Konstytucji RP. Wobec powyższego, nie można również uznać, aby rada gminy, w ramach przyznanego jej przez ustawy władztwa planistycznego, miała jednocześnie możliwość wiążącego decydowania o tym, jaki rodzaj działalności produkcyjnej ma być na danym terenie realizowany. Skarżąca zarzuciła również naruszenie w uchwale art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 1, art. 3, art. 10 ust. 1 pkt 1 u.z.p. w zw. z § 6 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" w zw. z art. 2 Konstytucji RP (tekst jedn. Dz.U. z 1997 r. nr 78 poz. 483 z późn. zm.). Wskazała, że za nieważny powinien zostać uznany również § 17 ust. 3 pkt 1 MPZP, ustanawiający generalny zakaz "realizacji obiektów i urządzeń powodujących degradację środowiska" na terenach, o których mowa w § 17 ust. 1 MPZP, tj. terenach oznaczonych na rysunku planu symbolem Us.P. Podniosła, że ustanowienie zakazu zmierzającego do istotnego ograniczenia zakresu możliwych działań realizowanych na tych terenach, nastąpiło poprzez posłużenie się wyrażeniem nieostrym. Pojęcie "degradacji środowiska" nie zostało zdefiniowane w samej uchwale i nie ma jego definicji legalnej w innych aktach prawnych, do których byłoby można sięgnąć posługując się analogią. Skarżąca podniosła zarzut naruszenia uchwałą, art. 24 ust. 9 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody, gdyż zamieszczony w § 17 ust. 4 MPZP wymóg uzgodnienia zmiany sposobu zagospodarowania posiadanych działek z [...] Parkiem Krajobrazowym wykracza poza zakres kompetencyjny rady gminy. Wprowadzenie tego rodzaju ograniczeń może mieć miejsce w planie ochrony parku krajobrazowego. Plan ten zatwierdzany jest przez wojewodę w drodze rozporządzenia. Ustalenia zawarte w tym planie są wiążące przy sporządzaniu planów zagospodarowania przestrzennego. Plan ochrony [...] Parku Krajobrazowego został zatwierdzony rozporządzeniem Nr [...] Wojewody [...] z dnia 15 czerwca 1998 r. w sprawie zatwierdzenia planu ochrony [...] Parku Krajobrazowego. Rozporządzenie to ukazało się w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] nr [...] z dnia [...] r. i weszło w życie po upływie 14 dni od tej daty tj. 10 lipca 1998 r. a zatem już po uchwaleniu zaskarżonej uchwały. Należy zauważyć, iż jednocześnie plan ten nie zawiera tego rodzaju zapisu, który można byłoby odnosić do wszelkich zamierzeń dotyczących zmiany sposobu zagospodarowania działek. Wobec tego § 17 ust. 4 MPZP jest zapisem nieważnym, który nie wynika ze szczególnych warunków zagospodarowania terenów, w tym zakazu zabudowy, wynikających z potrzeb ochrony środowiska przyrodniczego, kulturowego i zdrowia ludzi, prawidłowego gospodarowania zasobami przyrody oraz ochrony gruntów rolnych i leśnych. W piśmie z dnia 3 lutego 2025 r. strona skarżąca dołączyła opinię prawną prof. dr hab. G. L. z dnia 22 stycznia 2025 r. w przedmiocie oceny legalności § 17 ust. 1 zaskarżonej uchwały. Według wniosków końcowych zawartych w tej opinii, § 17 ust. 1 przedmiotowej uchwały nie jest normą wadliwą w całości. Wadliwa jest wyłącznie ta jej część, która odnosi się do warstwy podmiotowej. Wadliwy jest zatem fragment o brzmieniu "z podstawowym przeznaczeniem pod działalność związaną z funkcjonowaniem Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Usługowo-Handlowego "Z" - rozlewni wód pitnych i związaną z tym produkcją opakowań". Wstępna część tego przepisu o brzmieniu "Wyznacza się tereny działalności gospodarczej oznaczone na rysunku planu symbolem US,P" jest natomiast normą prawidłową, a nadto taką, która może w pełni funkcjonować samodzielnie. Wskazana część podmiotowa § 17 ust. 1 uchwały dotknięta jest sankcją nieważności . W odpowiedzi na skargę organ samorządu terytorialnego wniósł o jej uwzględnienie w zakresie pierwszego wniosku i jednocześnie o oddalenie w zakresie wniosku ewentualnego, jako bezzasadnego. Na rozprawie pełnomocnik strony skarżącej wnosił i wywodził jak w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 3 § 1 w związku z art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, zwanej dalej P.p.s.a.) kontrola ta obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego. W przedmiotowej sprawie, uchwała została zaskarżona przez stronę skarżącą na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1465). W wyniku przeprowadzenia – według kryterium zgodności z prawem - kontroli zaskarżonej uchwały Rady Gminy Węgierska Górka z dnia 17 czerwca 1998 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru górnej Cięciny - stwierdzić należało, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Skarga została wniesiona co do części tekstowej w zakresie § 17 tej uchwały oraz co do części graficznej w zakresie ustalenia w załączniku nr 1 do tej uchwały przeznaczenia określonego na rysunku planu symbolem Us.P. dla działek o numerach wymienionych w skardze, położonych w Cięcinie. Na wstępie wskazać należało, że ocena zgodności z prawem zaskarżonej uchwały została dokonana na gruncie stanu prawnego obowiązującego w dacie jej uchwalenia, tj. 17 czerwca 1998 r. W związku z tym, w pierwszej kolejności, w kontekście tej oceny, wymienić należało przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz.U. z 1994 r. nr 89 poz. 415 ze zm. dalej również jako u.z.p.), które precyzują rodzaje naruszeń prawa powodujących nieważność uchwały rady gminy w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Według zaś art. 27 ust. 1 tej ustawy, tego rodzaju skutek – nieważność w całości lub w części - powoduje naruszenie trybu postępowania oraz właściwości organów określonych w art. 18 tej ustawy. W niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów regulujących tryb postępowania i właściwość organów w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Ponadto dodać należało, że w dacie podjęcia zaskarżonej uchwały, nie obowiązywał jeszcze plan ochrony [...] Parku Krajobrazowego ustanowiony rozporządzeniem Nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] r., które zostało ogłoszone w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] nr [...] z dnia [...] r. i weszło w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia. Z tego też powodu przepisy zaskarżonego planu miejscowego nie zawierają odniesień do planu ochrony z 1998 r. Zawierają zaś powtórzenie części regulacji zawartych w uchwale Nr [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] r. w sprawie utworzenia [...] Parku Krajobrazowego (Dz. Urz. Województwa [...] Nr [...], poz. [...] z dnia [...] r.). Mając powyższe na uwadze, podkreślenia wymagało, że zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym - w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego ustala się, w zależności od potrzeb: szczególne warunki zagospodarowania terenów, w tym zakaz zabudowy, wynikające z potrzeb ochrony środowiska przyrodniczego, kulturowego i zdrowia ludzi, prawidłowego gospodarowania zasobami przyrody oraz ochrony gruntów rolnych i leśnych. Według art. 10 ust. 2 tej ustawy, do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dołącza się prognozę skutków wpływu ustaleń planu na środowisko przyrodnicze, sporządzoną przez biegłego z listy Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa. W dołączonej zaś do zaskarżonego planu miejscowego "Prognozie skutków wpływu ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego na środowisko przyrodnicze" – już na wstępie - w "Informacjach ogólnych" podkreślono, że "Celem opracowania planu miejscowego jest umocnienie prawne, w postaci prawa miejscowego, ochronnego charakteru zlewni Cięcinki". W dalszej części tego dokumentu planistycznego (zwanego dalej również "Prognozą"), wskazano, że obszarami chronionymi w granicach miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu Górnej Cięciny są: [...] Park Krajobrazowy, Leśny Kompleks Promocyjny i Strefy Ochronne ujęć wodnych (str. 10 Prognozy). Jak podkreśla się w cytowanym dokumencie "Strefy ochronne ujęć wodnych obejmują cały obszar opracowania, zarówno tereny leśne, jak i rolne oraz zainwestowane. W związku z koniecznością ochrony ujęć wodnych stanowią one w tym wypadku podstawową funkcję planu miejscowego, wszystkie pozostałe ustalenia są jej podporządkowane." We "Wnioskach końcowych" cytowanego dokumentu planistycznego stwierdza się, że "Specyfika planu, polegająca na zamierzeniu pogłębienia ochrony terenów położonych w zlewni potoku, z którego pobierana będzie woda do celów komunalnych, narzuca podporządkowanie wszystkich ustaleń planu funkcji ochrony środowiska. Założenie to jest konsekwentnie realizowane w poszczególnych ustaleniach planu miejscowego, a poprzez uzyskanie rangi prawa miejscowego ma szanse zostać zrealizowane. Ustalenia planu powtarzają zakazy, nakazy i ograniczenia wynikające z przepisów szczególnych, dotyczących wcześniej zatwierdzonych terenów chronionych: Parku Krajobrazowego [...], stref ochrony ujęć wodnych, lasów ochronnych". Realizacja w przedmiotowym planie miejscowym, celów wskazanych w dokumencie planistycznym, stanowi konsekwencję - określonego w cytowanym już art. 10 ust. 1 pkt 8 u.z.p. - obowiązku ustalenia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego; szczególnych warunków zagospodarowania terenów, w tym zakazu zabudowy, wynikających z potrzeb ochrony środowiska przyrodniczego i prawidłowego gospodarowania zasobami przyrody. Zgodnie z powyższym – w § 2 pkt 2 zaskarżonej uchwały stwierdza się, że "celem regulacji zawartych w ustaleniach planu jest ochrona interesów publicznych w zakresie zabezpieczenia czystości wód zasilających ujęcie wody dla celów komunalnych – w strefach bezpośredniej i pośredniej ochrony obejmujących cały obszar objęty planem miejscowym". Oprócz wspomnianej formy ochrony w postaci stref bezpośredniej i pośredniej ochrony ujęć wody - obejmujących cały obszar objęty planem miejscowym, ochrona środowiska przyrodniczego i prawidłowego gospodarowania zasobami przyrody – o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 u.z.p. – jest w zaskarżonym planie miejscowym realizowana zgodnie z regulacjami dotyczącymi wcześniej zatwierdzonych terenów chronionych [...] Parku Krajobrazowego, które to regulacje zostały przyjęte mocą uchwały nr [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] r. (zwanej dalej również uchwałą WRN z [...] r.) Podkreślenia bowiem wymagało, że na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, w ustaleniach miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego uwzględnia się postanowienia przepisów szczególnych odnoszące się do obszaru objętego planem i przedmiotem jego ustaleń. Obowiązek uwzględnienia przepisów szczególnych odnoszących się do obszaru objętego planem, został zrealizowany w zaskarżonej uchwale. Jak bowiem podkreślono w cytowanym wyżej dokumencie planistycznym - ustalenia planu powtarzają zakazy, nakazy i ograniczenia wynikające z przepisów szczególnych, dotyczących wcześniej zatwierdzonych terenów chronionych: [...] Parku Krajobrazowego, stref ochrony ujęć wodnych, lasów ochronnych. Zgodnie zatem z regulacjami zawartymi w § 2 i § 3 załącznika Nr 2 do uchwały WRN z [...] r., w zaskarżonym planie miejscowym przepis § 9 ust. 1 pkt 1 stanowi, że na terenie parku krajobrazowego i jego strefy ochronnej (otuliny), obejmującym cały obszar planu miejscowego obowiązuje zakaz lokalizacji nowych i rozbudowy istniejących zakładów produkcyjnych, uciążliwych dla środowiska przyrodniczego z powodu ujemnego wpływu na stan czystości wód, gleby lub powietrza oraz na walory krajobrazu. Natomiast przepis § 9 ust. 2 pkt 1 uchwały określa, że na terenie samego Parku, obejmującym większość obszaru planu miejscowego zakazuje się ponadto prowadzenia działalności gospodarczej mogącej zmienić w istotny sposób walory przyrodniczo-krajobrazowe i kulturowe Parku. Według zaś § 9 ust. 3 pkt 6 zaskarżonej uchwały, na obszarze Parku i jego strefy ochronnej, obejmującym cały teren planu miejscowego nakazuje się, dokonywanie z Zarządem Parku uzgodnień lokalizacji i dokumentacji projektowanych inwestycji z wyjątkiem obiektów dla indywidualnych potrzeb ludności miejscowej. Podkreślenia przy tym wymagało, że działki wymienione w skardze, znajdują się w całości na terenie wymienionego parku krajobrazowego, dlatego dotyczą ich wszystkie przytoczone regulacje zawierające zakazy i ograniczenia w ich zagospodarowaniu. Są to zaś regulacje będące powtórzeniem – jak wskazano wyżej - zakazów, nakazów i ograniczeń wynikających z przepisów szczególnych, dotyczących wcześniej zatwierdzonego terenu chronionego [...] Parku Krajobrazowego. Bezpodstawne były zatem zarzuty skargi, że w § 17 ust. 1 zaskarżonej uchwały nałożone zostały bezprawnie ograniczenia w możliwości korzystania z nieruchomości skarżącej, poprzez podmiotowe wskazanie konkretnego przedsiębiorstwa i ściśle zawężonego celu, w jakim te tereny miałyby być wykorzystywane. Kwestionowany w skardze § 17 ust. 1 przedmiotowej uchwały sprowadza się bowiem do tego, że na zasadzie wyjątku od wspomnianych ograniczeń i zakazów wprowadzonych uchwałą WRN z [...] r. – pozostawia na wskazanym terenie prowadzenie działalności gospodarczej, ale tylko i wyłącznie przez jeden podmiot - już prowadzący działalność gospodarczą i to tylko w zakresie dotychczasowej działalności, tj. rozlewni wody pitnej i związanej z tym produkcji opakowań. W tym miejscu podkreślenia wymagało, że niewątpliwie – jak wskazano w opinii prawnej przedłożonej przez skarżącą – w ujęciu modelowym, akt prawa miejscowego ma charakter normatywny, musi zawierać normy o charakterze generalnym i abstrakcyjnym. Jednakże – jak podniesiono również w tej opinii – "opisany powyżej model aktu prawa miejscowego – z uwagi na szczególne uwarunkowania przedmiotu regulacji – może doznać pewnej modyfikacji co do charakteru zawartych w nim norm w kierunku ich wymiaru indywidualnego lub konkretnego". W ocenie Sądu, sytuacja taka wystąpiła w niniejszej sprawie. Jak bowiem stwierdził Trybunał Konstytucyjny w cytowanym w powyższej opinii prawnej postanowieniu z dnia 6 października 2004 r. (SK 42/02, OTK-A 2004, nr 9, poz. 97), plany miejscowe mieszczą się [...] między klasycznymi aktami normatywnymi a klasycznymi aktami indywidualnymi związanymi ze stosowaniem prawa. [...] Plany muszą być ściśle osadzone w konkretnych stanach faktycznych". Mając to na uwadze, odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić zatem należało, że kwestionowane unormowanie § 17 ust. 1 uchwały jest właśnie "ściśle osadzone w konkretnym stanie faktycznym" – jak określił to Trybunał Konstytucyjny w cytowanym wyżej postanowieniu. Jest bowiem wyjątkiem od istniejących ograniczeń w zagospodarowaniu terenu chronionego, który to wyjątek stanowi jedynie usankcjonowanie stanu istniejącego w dacie podjęcia uchwały - dotyczy bowiem wyłącznie podmiotu już prowadzącego działalność gospodarczą i to tylko w zakresie dotychczasowej działalności, tj. rozlewni wody pitnej i związanej z tym produkcji opakowań. Z omówionych wyżej powodów, zarzuty skargi w tym zakresie nie zasługiwały zatem na uwzględnienie. Natomiast w kwestionowanym w skardze § 17 ust. 3 pkt 1 uchwały, wskazane zostały niejako w uzupełnieniu, kolejne ograniczenia dotyczące wykorzystania wymienionego terenu przez podmiot, który w dacie podjęcia uchwały, już prowadził na nim działalność w postaci rozlewni wody pitnej. Z tych samych więc powodów, jak podniesione wyżej, zarzuty skargi również okazały się bezpodstawne. Nie zasługiwały przy tym na uwzględnienie twierdzenia skargi, dotyczące sprzeczności z prawem zastosowania w kwestionowanej regulacji pojęcia "degradacja środowiska", jako pojęcia, które nie zostało zdefiniowane w uchwale i jest wyrażeniem nieostrym. Podnieść bowiem należało, że pojęcie to zostało również użyte w § 9 ust. 3 pkt 1 zaskarżonej uchwały, który jest dokładnym powtórzeniem nakazu zawartego w § 3 lit. a załącznika Nr 2 do uchwały WRN z [...] r. Natomiast - jak już była o tym mowa wyżej - organ uchwałodawczy miał obowiązek – z mocy art. 9 ust. 1 u.z.p. – w ustaleniach planu miejscowego uwzględnić postanowienia przepisów szczególnych odnoszące się do obszaru objętego planem, a do tych przepisów szczególnych należą również regulacje dotyczące wcześniej zatwierdzonych terenów chronionych [...] Parku Krajobrazowego. Chybione jest ponadto, powoływanie się w skardze w tej kwestii na rozporządzenie w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" z 2002 r., w sytuacji gdy zaskarżona uchwała została podjęta w 1998 r. Ponadto kwestionowany był w skardze - nałożony w § 17 ust. 4 uchwały, obowiązek uzgadniania z Parkiem Krajobrazowym, wszelkich zamierzeń dotyczących zmiany sposobu zagospodarowania przedmiotowych działek. Co do tego zarzutu podnieść należało, że obowiązek ten jest konsekwencją cytowanego wyżej unormowania zawartego w § 9 ust. 3 pkt 6 zaskarżonej uchwały, nakazującego, dokonywanie z Zarządem Parku, uzgodnień lokalizacji i dokumentacji projektowanych inwestycji. Z kolei § 9 ust. 3 pkt 6 planu miejscowego jest dokładnym powtórzeniem nakazu zawartego w § 3 lit. f załącznika Nr 2 do uchwały WRN z [...] r. O uchwale WRN była mowa wyżej, w kontekście przepisu art. 9 ust. 1 u.z.p., nakazującego w ustaleniach planu miejscowego uwzględnić postanowienia przepisów szczególnych odnoszące się do obszaru objętego planem. Wszystkie omawiane ograniczenia – co wymaga podkreślenia - zostały wprowadzone dla terenu, który znajduje się w obszarze stanowiącym strefę ochrony ujęcia wody dla celów komunalnych. Jak zatem wskazano w cytowanym wyżej dokumencie planistycznym - "Specyfika planu, polegająca na zamierzeniu pogłębienia ochrony terenów położonych w zlewni potoku, z którego pobierana będzie woda do celów komunalnych, narzuca podporządkowanie wszystkich ustaleń planu, funkcji ochrony środowiska". Wobec tego – wbrew zarzutom skargi - zawężenie celu, w jakim te tereny mają być wykorzystywane, nie stanowi przekroczenia granic władztwa planistycznego gminy. Jest wręcz podyktowane celem wprowadzenia planu miejscowego – określonym w cytowanym wyżej § 2 pkt 2 zaskarżonej uchwały, według którego, celem regulacji zawartych w ustaleniach planu jest ochrona interesów publicznych w zakresie zabezpieczenia czystości wód zasilających ujęcie wody dla potrzeb komunalnych. Z tych przyczyn błędne jest rozumowanie zawarte w skardze, zmierzające do wykazania prymatu prawa własności nad określonym wyżej interesem publicznym, który dotyczy kwestii o znaczeniu elementarnym – zapewnienia mieszkańcom wody pitnej. Konieczność ochrony ujęć wodnych, stanowi w tym przypadku – jak podkreślono w prognozie planistycznej - podstawową funkcję planu miejscowego i wszystkie pozostałe ustalenia są jej podporządkowane. Wynikający z tego, wskazany w skardze, brak możliwości zagospodarowania przedmiotowych działek, nabytych w drodze darowizny od Z S.A., poprzez realizację przedsięwzięcia polegającego na zbieraniu i przetwarzaniu odpadów, jest zatem konsekwencją przyjętego w uchwale celu – ochrony ujęć wodnych. W wyniku przeprowadzenia – według kryterium zgodności z prawem - kontroli zaskarżonej uchwały w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - stwierdzić należało, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Wobec tego, na podstawie art. 151 P.p.s.a. skarga została oddalona.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło