II SA/Gl 234/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Protokolant starszy referent Marta Zasoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2013 r. sprawy ze skargi J. G.-C. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną oddala skargę. Zawiadomieniem z dnia 6 września 2012 r. zostało wszczęte na wniosek J. G.-C. przez Starostę [...] postępowanie o wypłatę w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm., zwanej dalej ustawą z dnia 13 października 1998 r.) odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną powiatową, położoną w obrębie S., gm. J., oznaczoną jako działka nr 1 o powierzchni 0,0180 ha – k.m. 6. Postanowieniem wydanym w tym samym dniu na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa Starosta [...] postępowanie w tej sprawie zawiesił. W uzasadnieniu postanowienia stwierdził, że jedną z koniecznych przesłanek merytorycznego załatwienia wniosku o odszkodowanie na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. jest zgodnie z treścią ustępu 3 tej normy prawnej wcześniejsze wydanie przez Wojewodę decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem [...] r. własności objętej postępowaniem nieruchomości przez nowego właściciela, tj. przez jednostkę samorządu terytorialnego. Decyzja taka precyzuje przedmiot postępowania odszkodowawczego przez określenie granic zajętej pod drogę działki, jej powierzchni i numeracji działki. Taka decyzja odnośnie objętej postępowaniem działki nie została wydana. Z wnioskiem o jej wydanie w imieniu Powiatu [...] wystąpił Starosta [...]. Od jej uprzedniego wydania zależy zaś rozstrzygnięcie sprawy o odszkodowanie w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa. W zażaleniu na to postanowienie J. G.-C. zarzuciła, że nikt jej wcześniej nie powiadomił, iż własność jej działki przeszła na rzecz Skarbu Państwa. Nikt też nie poinformował jej, że powinna złożyć wcześniej wniosek o odszkodowanie. Po rozpatrzeniu tego zażalenia Wojewoda [...] zaskarżonym postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. wydanym na podstawie art. 123, art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 kpa i art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną uchylił postanowienie Starosty [...] w całości. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia stwierdził, że zgodnie z art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. odszkodowanie ustala się i wypłaca na wniosek właściciela złożony w okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Organem właściwym do ustalenia odszkodowania jest starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, którego funkcję w miastach na prawach powiatu pełni prezydent miasta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej. W niniejszej sprawie J. G.-C. złożyła wniosek o wypłatę odszkodowania w dniu [...] r., a zatem po upływie ustawowego terminu. Dalej Wojewoda [...] stwierdził, że zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego organ zawiesza postępowanie, jeżeli rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe. Musi istnieć zatem związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym. W przypadku braku takiego związku zawieszenie postępowania na tej podstawie jest niedopuszczalne. Taka właśnie sytuacja zachodzi zdaniem organu odwoławczego w rozpatrywanej sprawie. Fakt prowadzenia przez Wojewodę [...] postępowania w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Powiat [...] własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną – powiatową nie stanowi przesłanki uzasadniającej zawieszenie postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania, w sytuacji gdy wniosek o odszkodowanie został złożony po terminie. W tym względzie Wojewoda [...] powołał się na wyrok WSA w Gliwicach z dnia 26 listopada 2009 r., sygn. akt II SA/Gl 893/09. Z tego powodu w ocenie Wojewody zaskarżone postanowienie należało uchylić. W skardze do sądu administracyjnego J. G. C. zarzuciła, że czuje się oszukana i źle potraktowana, ponieważ nie została poinformowana o konieczności złożenia wniosku o odszkodowanie mimo, iż po każdym piśmie, które otrzymywała z urzędu, stawiała się w organie I instancji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze wyjaśnił, że zgodnie z art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. odszkodowanie ustala się i wypłaca na wniosek właściciela złożony w okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Powyższy przepis jednoznacznie określa termin, w którym należało złożyć wniosek o odszkodowanie. Obowiązująca regulacja nie przewiduje możliwości przywrócenia tego terminu. Skoro J. G.-C. wniosek o odszkodowanie złożyła po upływie ustawowego terminu to jej zobowiązanie wygasło. Podtrzymał też organ odwoławczy stanowisko, że postępowanie w przedmiocie nabycia z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Powiat [...] nieruchomości zajętej pod drogę publiczną – powiatową nie stanowi przesłanki uzasadniającej zawieszenie postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania w sytuacji gdy wniosek o odszkodowanie został złożony po terminie. Dalej Wojewoda [...] stwierdził, iż w wyroku z dnia 15 września 2009 r., sygn. akt P 33/07 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 73 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną w zakresie, w jakim określa termin wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie bez powiązania z faktem i datą wydania decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 tej ustawy jest zgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64u Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Powyższe stanowisko Trybunał Konstytucyjny podtrzymał także w wyroku z dnia 19 maja 2011 r., sygn. akt K 20/09. W związku z tym okoliczność niepoinformowania skarżącej o terminie do złożenia wniosku o wypłatę odszkodowania nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, bez względu na sytuację ekonomiczną i zdrowotną w jakiej znalazła się wnioskodawczyni. Z przepisów ww. ustawy z dnia 13 października 1998 r. nie wynika bowiem obowiązek organu administracji publicznej zawiadamiania ewentualnych uprawnionych o terminie składania wniosków w sprawach odszkodowań za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne. Zaniechanie złożenia wniosku w ww. sprawie, bez względu na przyczynę, wywołuje negatywny skutek w postaci wygaśnięcia prawa do ubiegania się o odszkodowanie. W piśmie procesowym z dnia 18 czerwca 2013 r. skarżąca podtrzymała zarzut, że nie została powiadomiona o konieczności złożenia wniosku o odszkodowanie do końca 2005 r. Nie mogła też z takim wnioskiem wystąpić w sytuacji gdy zezwolenie na budowę drogi wydano w [...] r., zaś została wybudowana dopiero w [...] r. Na rozprawie sądowej w dniu 18 lipca skarżąca oświadczyła, że przed złożeniem wniosku w [...] r. nigdy nie występowała o odszkodowanie za jej działkę zajętą pod drogę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza obowiązującego prawa a tylko pod tym względem podlega ono kontroli w postępowaniu sądowym zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego należy podzielić bowiem w pełni zawarte w zaskarżonym postanowieniu stanowisko (oparte m. in. na powołanym w tym postanowieniu wyroku tutejszego Sądu, sygn. akt II SA/Gl 893/09), że postępowanie prowadzone na podstawie art. 73 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. nie stanowi przesłanki uzasadniającej zawieszenie postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania w sytuacji gdy wniosek o odszkodowanie został złożony po terminie określonym w art. 73 ust. 4 tej ustawy, tj. po wygaśnięciu roszczenia. W takiej bowiem sytuacji rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji w sprawie o odszkodowanie nie zależy od wyniku postępowania w przedmiocie stwierdzenia przejścia prawa własności działki – w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Niezależnie bowiem od wyniku tego postępowania wniosek o odszkodowanie nie może zostać uwzględniony. Jak to prawidłowo stwierdził Wojewoda [...] nie ma przy tym żadnego znaczenia dlaczego strona nie złożyła wniosku o odszkodowanie w ustawowym terminie do końca 2005 r., a w szczególności czy o wynikającym z treści art. 73 ust. 4 ustawy terminie wiedzenia. Nie do podważenia jest też stanowisko organu odwoławczego, że z obowiązujących przepisów prawa nie wynikał obowiązek powiadomienia o tym terminie właścicieli działek zajętych pod drogi publiczne. Obowiązek ten często byłby zresztą niewykonalny, gdy zważy się, że często do końca upływu tego terminu stan prawny objętych hipotezą art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. nieruchomości nie był uregulowany, zarówno co do określenia ich dotychczasowych właścicieli, jak i co do faktu czy są one zajęte pod drogi publiczne w rozumieniu art. 73 ust. 1 omawianej ustawy. Jak przy tym stwierdził w odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] termin z art. 73 ust. 4 przedmiotowej ustawy podlegał dwukrotnie kontroli Trybunału Konstytucyjnego, który nie znalazł dostatecznych podstaw do uznania go za niezgodny z Konstytucją RP (wyroki Trybunału: sygn. akt P 33/07 i K 20/09). W konsekwencji zasadnie uznał Wojewoda [...] , że brak było podstaw do zawieszenia postępowania toczącego się z wniosku skarżącej o ustalenie odszkodowania, co zobowiązywało ten organ do uchylenia odmiennego w tym względzie postanowienia Starosty [...]. Nie doszło przy tym do naruszenia treści art. 139 w zw. z art. 144 kpa, chociażby z tego względu, że skarżąca zakwestionowała orzeczenie organu pierwszej instancji przez wniesienie na nie zażalenia. Nadto należy podnieść, iż w sytuacji, gdyby działka skarżącej została zajęta pod drogę i we władanie Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego dopiero po 31 grudnia 1998 r., to powinna ona kwestionować ewentualnie wydaną decyzję Wojewody [...] opartą na treści art. 73 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. (stwierdzającą przejście prawa własności). Przy braku takiej decyzji przysługiwać jej bowiem będzie odszkodowanie nie w oparciu o przepisy tej ustawy ale na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2008 r., Nr 193, poz. 1194 ze zm.), które to roszczenie nie podlega przedawnieniu. Z tych wszystkich względów skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). mw