II SA/Gl 242/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi F. B. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy W piśmie z dnia 9 marca 2011 r. zawarty został wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z dołączonego doń oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania (stosowanym w postępowaniu przed sądami powszechnymi) wynika m.in., że skarżący posiada zobowiązanie (kredyt) względem "A" w W. Następnie, na wezwanie Sądu wniosek ów został złożony w przewidzianej przepisami formie - tj. na druku urzędowego formularza. Z jego treści wynika, że F. B. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, synem – B. B. oraz T. Z. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi budynek mieszkalny o nieustalonej powierzchni (scharakteryzowany jako "stary dom") oraz "mały sklepik" będący przedmiotem dzierżawy. Wnioskodawca wskazał, że pomiędzy nim a małżonką panuje ustrój rozdzielności majątkowej, T. Z. studiuje zas syn rozpoczął działalność gospodarczą, która przynosi dochód w nieznanej mu wysokości. F. B. zadeklarował, że prowadzona działalność gospodarcza przynosi mu dochód w wysokości około 1800 zł miesięcznie, natomiast T. Z. uzyskuje dochód (świadczenie rentowe oraz alimentacyjne) w łącznej wysokości około 800 zł. Pismem z dnia 11 maja 2011 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do: - nadesłania dokumentów obrazujących przeciętne, miesięczne koszty utrzymania się rodziny skarżącego, tj. wydatki na energię elektryczną, wodę, usługi telekomunikacyjne, odbiór nieczystości, lekarstwa itp., - udokumentowania faktu zaciągnięcia pożyczki bankowej, o której mowa w formularzu nadesłanym do Sądu przy piśmie z dnia 9 maja 2011 r.oraz wysokości spłacanej raty, - udokumentowanie dochodów małżonki oraz syna, - podanie stopnia pokrewieństwa oraz aktualnego zajęcia T. Z. oraz udokumentowanie dochodów uzyskiwanych przez tę osobę - świadczeń alimentacyjnych oraz rentowych. W piśmie procesowym, stanowiącym odpowiedź na to wezwanie, F. B. oświadczył, że jego syn nie pozostaje z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, od 2009 r. prowadzi działalność gospodarczą i żyje na własny rachunek. Natomiast T. Z. kształci się na [...] w K., gdzie również mieszka. Z nadesłanego zaświadczenia, wystawionego przez "A" w W. wynika, że w 2000 r. skarżący zaciągnął zobowiązanie w wysokości 200.000 zł. Na dzień 24 maja 2011 r. zobowiązanie to wynosi 107.907,84 zł. Oprócz tego nadesłane zostało zaświadczenie, z treści którego wynika, że małżonka skarżącego osiąga dochód ze stosunku pracy w wysokości 1032 zł netto miesięcznie, a podsumowanie przychodów i rozchodów za miesiąc styczeń 2011 r. wykazało stratę w prowadzonej przez F. B. działalności gospodarczej rzędu 937 zł. Opłata za wodę wynosi 187 zł (za kwiecień br.) zaś faktura VAT (rozliczenie roczne) za energię elektryczną opiewa na kwotę 3263 zł (za okres 2010 - 2011 r.) Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia przez strony kosztów związanych z postępowaniem sądowym - art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.) Zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim oraz swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Analiza sytuacji materialnej F. B. nie pozwoliła stwierdzić, ze sytuacja materialna skarżącego jest na tyle ciężka, aby uzasadnionym było przychylenie się do złożonego przezeń wniosku. W pierwszej kolejności podkreślić trzeba, że nieprzypadkowo ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. posłużył się zwrotem "gdy wykaże". Świadczy to niewątpliwie o tym, że to na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar przekonania sądu (referendarza sądowego) o zasadności wniosku (por. postanowienie NSA z dnia 17 lutego 2010 r. sygn. akt II GZ 5/10 - Lex nr 663546). Treść złożonego przez skarżącego formularza budziła zastrzeżenia odnoszące się zarówno do wysokości dochodów jak i realnego poziomu wydatków w rodzinie wnioskodawcy, a także osób pozostających wraz z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. W tym celu, na podstawie art. 255 P.p.s.a. został wezwany do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku m.in. poprzez udokumentowanie źródeł i wysokości dochodu. W oparciu o uzyskane informacje ustalono, że wspólne gospodarstwo domowe skarżący prowadzi wyłącznie z małżonką, gdyż zarówno jego syn jak i T. Z. nie mieszkają wraz z nim. Jest to zaś okoliczność istotna, gdyż ilość oraz wiek osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym ze strona ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy ma wpływ na ocenę sytuacji majątkowej rodziny wnioskodawcy. W druku formularza skarżący nie wskazał natomiast wysokości dochodu swojej małżonki, co uczynił dopiero po wezwaniu, a co ma niebagatelny wpływ na badane okoliczności. Podkreślić w tym miejscu trzeba, że istnienie ustroju rozdzielności majątkowej pomiędzy małżonkami nie zwalania ich z obowiązku udzielania sobie wzajemnego wsparcia finansowego (por. postanowienie NSA z dnia 30 marca 2010 r. sygn. akt II FZ 102/10 - LEX nr 606572). Brak jest jednoznacznych informacji dotyczących dochodów skarżącego czerpanych z prowadzonej działalności gospodarczej. W druku formularza F. B. zaznaczył, że dochód ten kształtuje się "obecnie" na poziomie 1800 zł. Pomimo wyraźnego wezwania w tym zakresie skarżący nie uprawdopodobnił wysokości tego dochodu. W szczególności nie można uznać za wystarczające nadesłanie wyciągu z księgi przychodów i rozchodów obejmującej wyłącznie okres stycznia br. Dane te są bowiem nieaktualne (ze względu na upływ kilku miesięcy) a ponadto obejmują bardzo wąski wycinek czasowy, który uniemożliwia stwierdzenie, czy prowadzona działalność generuje w dłuższej perspektywie dochody, czy przeciwnie - straty. Wskazane wyżej niejasności oraz wątpliwości a także fakt, że oświadczenia skarżącego są niespójne i wzajemnie sprzeczne (vide informacja dotycząca osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym) uniemożliwiają obiektywną ocenę realnej sytuacji materialnej strony, a co za tym idzie stwierdzenie, czy jej wniosek rzeczywiście zasługuje na przyznanie prawa pomocy. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.