II SA/Gl 248/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant starszy sekretarz sądowy Magdalena Dąbek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2011 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie legalności wykonanych robót budowlanych oddala skargę. Pismem z dnia [...] roku A.S. zażądał sprawdzenia legalności wykonania przez Z.D. ocieplenia budynku położonego w K. przy ul. [...] to jest na działce sąsiadującej z działką stanowiącą jego własność. Już z tego pisma wynikało, że wnioskodawca jest przekonany, że jedna ze ścian budynku Z.D., która została ocieplona, znajduje się na jego nieruchomości. Pismem z dnia [...] roku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K., działając jako organ I instancji, zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego między innymi w sprawie legalności robót budowlanych przy dociepleniu budynku mieszkalnego zlokalizowanego przy ul. [...]. W trakcie oględzin w dniu [...] roku ustalono, że docieplenie zostało wykonane w [...] roku samowolnie na budynku zrealizowanym na podstawie pozwolenia na budowę z dnia [...] roku nr [...]. Z kolei postanowieniem nr [...] z dnia [...] roku, organ I instancji, nałożył na J. i Z.D. na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 roku obowiązek sporządzenia i przedłożenia w terminie do 31 grudnia 2009 roku oceny stanu technicznego wykonanych robót budowlanych obejmujących docieplenie ścian budynku mieszkalnego przy ul. [...]. Zobowiązani obowiązek ten wykonali, przedkładając przy piśmie z dnia [...] roku ekspertyzę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją nr [...] z dnia [...] roku, orzekając w sprawie po raz czwarty (wcześniejsze decyzje odpowiednio z dat [...] r.) na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku – Prawo budowlane (t.j. Dz. U. nr 156, poz. 1118 ze zm., z roku 2006) nałożył na inwestorów Z.i J.D. obowiązek przedłożenia w terminie do dnia [...] roku, oświadczenia o prawie do dysponowania na cele budowlane nieruchomością nr ewid.[...], w K. przy ul. [...]. W motywach organ podał, że w dacie wykonania docieplenia ([...] roku) roboty tego typu były zaliczone do modernizacji, a modernizacja zgodnie z art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego (t.j. Dz. U. nr 98, poz. 414) do robót budowlanych odnoszących się do "budowy". Modernizacja nie była zwolniona z obowiązku uzyskania przez inwestora pozwolenia na budowę. Oznacza to, że inwestorzy w [...] roku dopuścili się samowoli budowlanej. W świetle aktualnie obowiązujących przepisów (Dz. U. z 2006 roku, nr 156, poz. 1118) docieplenie budynków o wysokości do 12 metrów wymaga zgłoszenia (art. 30 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 29 ust. 2 pkt 4 Prawa budowlanego). Roboty budowlane wykonane przez inwestora (stan samowoli trwa) stanowią przypadek inny niż określony w art. 48 ust. 1 lub art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego. Do likwidacji stwierdzonej samowoli, wobec zakończenia robót (art. 57 ust. 7) ma zastosowanie art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego. Z przedłożonej oceny stanu technicznego (przy piśmie z dnia [...]roku) wynika, że przedmiotowe docieplenie zostało wykonane w sposób poprawny, zgodny ze sztuką budowlaną. W związku z powyższym brak jest podstaw do nałożenia na inwestorów obowiązku wykonania określonych robót budowlanych mających na celu doprowadzenie zrealizowanej inwestycji do stanu zgodnego z prawem. Natomiast inwestorzy powinni wykazać się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (co wynika z decyzji [...] WINB z dnia [...] roku) do czego zostali zobowiązani decyzją. W odwołaniu od powyższej decyzji A.S. – właściciel od [...] roku sąsiedniej nieruchomości nr [...] – podkreślił, że organ I instancji nie odniósł się do kwestii, iż ocieplenie budynku znajduje się na jego nieruchomości oraz wniósł o wydanie decyzji "na zdjęcie elementu (ocieplenia)". [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżoną decyzją z dnia [...] roku na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji. W motywach organ odwoławczy zaakceptował ustalenia faktyczne i ocenę prawną dokonaną przez organ I instancji, z wyjątkiem zobowiązania inwestorów do przedłożenia w określonym terminie oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W tym ostatnim zakresie organ wskazał na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2011 roku, sygn. akt II OPS 2/10, zgodnie z którą przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 7 lipca 1994 roku nie stanowi podstawy do nałożenia na inwestora obowiązku złożenia przewidzianego art. 32 ust. 4 pkt 2 tej ustawy oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Skoro zatem ze złożonej ekspertyzy wynika, że roboty ociepleniowe zostały wykonane prawidłowo i zgodnie z prawem, to brak jest przesłanek do wydania decyzji w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, co oznacza bezprzedmiotowość postępowania skutkującą koniecznością jego umorzenia. Nadto organ odwoławczy stwierdził, że decyzja nie rozstrzyga o posiadanym przez strony prawie własności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A.S. podtrzymał żądanie zdemontowania ocieplenia jako naruszającego prawo własności skarżącego. Kwestionuje także samą instytucję zgłoszenia jako sprzeczną z Konstytucją. Nadto skarżący zarzucił długotrwałość postępowania oraz niewłaściwe wykonywanie obowiązków przez pracowników nadzoru budowlanego oraz pracowników administracji architektoniczno-budowalnej Starostwa K.. Zawarty w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji został przez Sąd oddalony postanowieniem z dnia [...] roku. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sprawa zakończona zaskarżoną decyzją dotyczyła robót budowlanych polegających na ociepleniu budynku jednorodzinnego. Roboty te były wykonane w [...] roku w warunkach samowoli budowlanej (bez wymaganego art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego – Dz. U. nr 98, poz. 414). Postępowanie w stosunku do tych robót zostało wszczęte w 2008 roku. W kontekście przepisów obecnie obowiązujących ustawy Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2006 r., nr 156, poz. 1118 ze zm.) docieplenie budynków o wysokości do 12 m nie wymaga pozwolenia na budowę lecz zgłoszenia do właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej (art. 30 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 29 ust. 2 pkt 4). Ponieważ poza sporem pozostaje samowolne wykonanie ocieplenia, które to roboty stanowią przypadek inny niż określony w art. 48 ust. 1 lub art. 49b Prawa budowlanego likwidacja przedmiotowej samowoli winna się odbywać na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 lub pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7. W orzecznictwie sądów utrwalone jest stanowisko, że w pierwszej kolejności organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest wyczerpać wszelkie możliwości zmierzające do legalizacji samowolnie wykonanych robót budowlanych, zaś nakazy wymienione w treści art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego mogą być zastosowane, gdy nastąpiło nie dające się usunąć naruszenie prawa i wykonane roboty budowlane nie mogą być doprowadzone do stanu zgodnego z prawem. Skoro w niniejszej sprawie w oparciu o przedłożoną przez inwestorów ekspertyzę (ocenę stanu technicznego wykonanych robót) organy orzekające ustaliły, że zostały one wykonane w sposób poprawny, zgodny ze sztuką budowlaną to przestał istnieć przedmiot postępowania określony w art. 51 ust. 1 pkt 2 bowiem przedmiotem tym są roboty budowlane wykonane samowolnie, które wymagają określonych czynności lub robót budowlanych w celu ich doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem. Celem bowiem art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego jest ustalenie poprawności wykonanych robót, w tym pod względem techniczno-budowlanym. Ustalenia organów orzekających dokonane w oparciu o złożoną przez inwestorów ekspertyzę sąd orzekający akceptuje, a skarżący ich nie kwestionuje. W tej sytuacji zdaniem Sądu brak było podstaw do nakazania inwestorowi jakichkolwiek czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia zrealizowanej inwestycji do stanu zgodnego z prawem. W konsekwencji skutkuje to potrzebą wydania orzeczenia nie merytorycznego, czyli umarzającego postępowanie (II SA/Wr 193/09 i II SA/Ke 104/10 – oba wyroki prawomocne). Oznacza to, że w przypadku twierdzenia w oparciu o przeprowadzone postępowanie dowodowe, że wykonane roboty budowlane są zgodne z prawem organ nadzoru na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego w zw. z art. 105 § 1 Kpa winien umorzyć postępowanie w sprawie. Artykuł 51 ust. 1 pkt 2 nie stanowi podstawy do nałożenia na inwestora obowiązku złożenia przewidzianego art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego oświadczenia o posiadaniu prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (uchwała NSA z dnia 10 stycznia 2011 r. w składzie siedmiu sędziów – II OPS 2/10). Dlatego też zaskarżona decyzja ostateczna odpowiada prawu. Odnosząc się do zarzutów skarżącego należy stwierdzić, że skoro roboty budowlane (ocieplenie budynku) zostały wykonane zgodnie z prawem nie istniała możliwość nakazania inwestorowi dalszych czynności w celu doprowadzenia ich do tego stanu, ani tym bardziej nakazu rozbiórki w zakresie wykonanych robót (docieplenia). Nie jest także zasadny zarzut bezczynności skierowany pod adresem organów nadzoru budowlanego w sytuacji wydania decyzji ostatecznej w dniu [...] roku. Poza oceną sądu pozostają zarzuty dotyczące "niewłaściwego wykonywania obowiązków przez pracowników nadzoru budowlanego i organów administracji architektoniczno-budowlanej" jako niemieszczące się w kompetencjach sądu administracyjnego. Odnosząc się do zarzutów skarżącego dotyczących naruszenia granic jego działki to należy jeszcze raz wskazać, że na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego organy nie są uprawnione do żądania złożenia przez inwestora oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a w sytuacji gdy skarżący kwestionuje przebieg granicy winien to wykazać w postępowaniu rozgraniczeniowym (które do chwili obecnej nie zostało zakończone), a następnie poszukiwać realizacji swoich uprawnień w postępowaniu cywilnym. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.