II SA/Gl 277/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia na skutek wniosku pełnomocnika skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji p o s t a n a w i a: oddalić wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławczego w C. utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] r., nr [...] stwierdzająca nieważność decyzji Wójta Gminy M. z dnia [...] r., nr [...] określającą środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie dwóch turbin wiatrowych o mocy 600 kW każda wraz z niezbędną infrastrukturą na działce nr 1 k.m. 3 obręb M. Na powyższe rozstrzygnięcie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę J. P. W piśmie z dnia 20 stycznia 2014 r. pełnomocnik skarżącego wystąpił z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku powołał się na trudne do odwrócenia skutki w postaci zagrożenia życia, zdrowia i mienia skarżącego oraz wskazał na możliwość zatrzymania pracy turbin. W ocenie wnioskodawcy uwzględnienie wniosku nie kłóci się z interesem publicznym, gdyż turbiny wiatrowe zostały już oddane do użytku i pracują bezawaryjnie, zgodnie z obowiązującym prawem. Podkreślono, że jak wynika z wykonanych na zlecenie badań przedłożonych organom, turbiny spełniają rygorystyczne wymogi prawa ochrony środowiska. W uzupełnieniu powyższego w piśmie z dnia 30 stycznia 2014 r. przywołano orzecznictwo sądów administracyjnych na poparcie wystąpienia w zawisłej sprawie przesłanek z art. art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a." Zwrócono uwagę, że zaskarżona decyzja stanowi podstawę wydanej dla przedmiotowych turbin decyzji o warunkach zabudowy, która z kolei była konieczna do uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, stanowiącą podstawę dla decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. W konsekwencji wraz z wyeliminowaniem z obrotu prawnego decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zostanie spełniona przesłanka wznowienia postępowania, co w konsekwencji spowoduje usunięcie z obrotu prawnego wszystkich wyżej wymienionych decyzji. Inwestor natomiast zmuszony zostanie ponownie ponieść koszty uzyskania warunków zabudowy i decyzji środowiskowej w celu legalizacji przez organ nadzoru budowlanego decyzji legalizacyjnej oraz decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Jednocześnie zwrócono uwagę na ogromne koszty inwestora związane z uzyskaniem powołanych wyżej decyzji. Wykonanie zaskarżonego aktu spowoduje konieczność ponownego poniesienia kosztów postępowań, jednocześnie powstaną nowe koszty postępowania legalizacyjnego, które w przypadku uchylenia zaskarżonej decyzji w żaden sposób nie zostaną zrekompensowane. Uchylenie decyzji środowiskowej spowoduje, że odpadnie legalna podstawa funkcjonowania elektrowni wiatrowych, a ich aktualny właściciel, zmuszony będzie zakończyć działalność gospodarczą, a tym samym zwolnić zatrudnionych 7 pracowników. Zaznaczono przy tym, że właściciel spornych obiektów prowadzi w nich działalność, na otwarcie której uzyskał wysoki kredyt, którego spłata przewidziana jest do 2022 r., przy czym raty kredytu często przewyższają miesięczny dochód firmy. Zatem niemożność użytkowania elektrowni wiatrowych, spowoduje że ich właściciel utraci główne źródło dochodu z prowadzonej działalności. Powołano się na zawarte umowy z kilkudziesięcioma podmiotami, które nie będą mogły zostać zrealizowane w wyniku zaprzestania pracy elektrowni. Pismem z dnia 12 lutego 2014 r. pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że trudne do odwrócenia konsekwencje w mieniu skarżącego polegać będą na wstrzymaniu pracy turbin, ich demontażu i utracie przez nich wartości. Tak więc stan techniczny nieużywanych obiektów i urządzeń z nimi związanymi pogorszy się, Odnosząc się do wniosku o wstrzymanie wykonania Kolegium postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] odmówiło wstrzymania wykonania decyzji. W uzasadnieniu powyższego podniesiono, że wnioskodawca nie wykazał by wykonanie zaskarżonej decyzji zagroziło jego życiu, zdrowiu i mieniu, zważywszy, że pozwolenie na budowę przedmiotowych turbin zostało przeniesione na inny podmiot, przy czym turbiny zostały oddane już do użytku. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając przedmiotowy wniosek zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 61 § 1 i § 3 p.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże sąd może na wniosek strony skarżącej wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności jeżeli zaistnieją szczególne okoliczności uzasadniające takie orzeczenie, tj. gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uwzględnienie wniosku o udzielenie tymczasowej ochrony w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, co stanowi odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., jest zatem uwarunkowane uprzednim stwierdzeniem, że spełniona została któraś z określonych powyżej przesłanek (okoliczności faktycznych o charakterze nadzwyczajnym). Okoliczności te Sąd winien ocenić zarówno w stosunku do strony skarżącej, jak i uczestnika postępowania, bowiem konsekwencje wstrzymania bądź braku wstrzymania zaskarżonego aktu, mogą dotykać każdą ze stron postępowania. Jak wynika z brzmienia przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a. ustawodawca co prawda nie nałożył na stronę skarżącą obowiązku wykazania, że zachodzą przewidziane nim przesłanki wstrzymania zaskarżonego aktu, to jednakże uprawdopodobnienie przez stronę skarżącą podstaw złożonego wniosku powinno być rozpatrywane w kategoriach podejmowania działań we własnym procesowym interesie. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 31 marca 2005 r., sygn. akt II OZ 155/05 (dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych) w razie złożenia wniosku o wstrzymanie rzeczą Sądu jest zbadać z urzędu, a więc i bez wniosków strony, okoliczności decydujące o wstrzymaniu, bądź odmowie wstrzymania wykonania aktu lub czynności. Tak więc biorąc w pierwszej kolejności pod rozwagę okoliczności badane z urzędu, a w szczególności uwzględniając charakter zaskarżonego rozstrzygnięcia należy zaznaczyć, że instytucja wstrzymania wykonania odnosi się jedynie do takich zaskarżonych aktów lub czynności, które podlegają wykonaniu, tj. nakazują stronie wykonanie nałożonego na nią obowiązku lub dokonanie określonej czynności podlegającej wyegzekwowaniu w trybie postępowania egzekucyjnego. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Nie każdy akt administracyjny kwalifikuje się do tak rozumianego wykonania, a co za tym idzie nie każdy wymaga wykonania. Co do zasady z takim poglądem należy się zgodzić. Jednakże zasady tej nie można stosować bez pełnej analizy stanu prawnego i faktycznego sprawy. W okolicznościach konkretnej sprawy można bowiem rozważać wstrzymanie wykonania decyzji w takim znaczeniu, że wstrzymaniu podlegać będą skutki prawne, które decyzja ta wywołuje, o ile stanowią one bezpośrednie i pewne następstwo danego rozstrzygnięcia. O możliwości przyznania ochrony na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. nie decyduje zatem rodzaj aktu będącego przedmiotem skargi ale to, czy w postępowaniu sądowoadministracyjnym prowadzonym w graniach sprawy zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem administracyjnym, w wyniku wstrzymania wykonania tego aktu, nastąpi ochrona strony, przed skutkami, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Należy zatem rozważyć jakie skutki prawne i faktyczne może wywołać zaskarżona decyzja. W zawisłej sprawie argumentacja strony skarżącej sprowadza się w istocie do skutków pośrednich wykonania zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji. Niewątpliwie bowiem jedynym bezpośrednim skutkiem zaskarżonej decyzji jest wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji dotyczącej środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację spornego przedsięwzięcia. Zgodzić należy się z wnioskodawcą, że decyzja taka może pociągnąć za sobą kolejne rozstrzygnięcia administracyjne (w sprawie wznowienia postępowania w przedmiocie pozwolenia na budowę czy pozwolenia na użytkowanie), ale to w tych, kolejnych odrębnych postępowaniach strona będzie mogła domagać się ochrony tymczasowej, o ile rozstrzygnięcia te będą bezpośrednio wywoływać skutki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Samo wszczęcie postępowania wznowieniowego nie stanowi okoliczności skutkującej niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków. Nadto zauważyć należy, że rozstrzygnięcie w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację inwestycji ma charakter opiniodawczy i zapada w postępowaniu stanowiącym etap poprzedzający wydanie np. decyzji o warunkach zabudowy lub decyzji o pozwoleniu na budowę. Zatem to nie decyzja środowiskowa, a rozstrzygnięcia, dla których jej wydanie jest warunkiem, mogą podlegać wykonaniu (jak np. pozwolenie na budowę). Decyzja ta nie zezwala bezpośrednio, jako etap procesu inwestycyjnego, na realizację inwestycji, nie może zatem spowodować niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków. Sama obawa, że w przyszłości zostaną podjęte akty administracyjne, które doprowadzą do rozpoczęcia procesu inwestycyjnego w ocenie skarżącego szkodliwego, nie stanowi okoliczności uzasadniającej zastosowanie ochrony tymczasowej. Zatem decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia nie nakłada na skarżącego nowych praw lub obowiązków, które podlegałyby wykonaniu. Nie stanowi ona aktu, który dawałby podstawę do rozpoczęcia robót i realizacji inwestycji, a tym samym nie narusza na tym etapie inwestycyjnym żadnych praw skarżących. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki wstrzymania wykonania aktu wskazane enumeratywnie w art. 61 § 3 p.p.s.a. wobec czego brak było podstaw do rozstrzygnięcia zgodnie z wnioskiem strony. Nadto zwrócić należy uwagę, że zasadności wniosku nie można upatrywać w ewentualnej wadliwości zaskarżonego aktu. Nie jest to bowiem ustawowa przesłanka w oparciu o którą Sąd może wstrzymać jego wykonanie, ponadto o naruszeniu prawa i skutkach prawnych tego naruszenia, o ile istnieją, Sąd rozstrzyga w orzeczeniu kończącym postępowanie sądowe. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie przywołanego wyżej art. 61 § 3 i 5 p.p.s.a., postanowił orzec jak w sentencji.