II SA/Gl 279/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Protokolant starszy referent Aleksandra Gumuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2012 r. sprawy ze skargi T. B.(B.) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości uchyla zaskarżone postanowienie oraz orzeka, że nie podlega ono wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Burmistrz M. ustalił obciążającą T. B. jednorazową opłatę z tytułu zbycia nieruchomości, której wartość wzrosła na skutek uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta M. z dnia [...] r. Decyzja ta została doręczona na adres T. B. do rąk jego matki (jako dorosłego domownika) dnia 19 lipca 2011 r., co wynika ze znajdującego się w aktach zwrotnego potwierdzenia odbioru. Odwołanie od tej decyzji sporządzone przez pełnomocnika T. B. dnia 2 sierpnia 2011 r. zostało nadane na poczcie dnia 3 sierpnia 2011 r. W odwołaniu tym stwierdzono, że objęta nim decyzja została doręczona odwołującemu się dnia 20 lipca 2011 r. W piśmie z dnia 23 sierpnia 2011 r. pełnomocnik T. B. wniósł o przywrócenie mu terminu do wniesienia przedmiotowego odwołania stwierdzając, że "ewentualne uchybienie" terminu nastąpiło bez winy strony. W uzasadnieniu tego wniosku stwierdzono, że "w ślad za wstępną ogólnikową informacją uzyskaną z Urzędu Miasta w M.", przedmiotową decyzję mogła odebrać matka T. B. i przekazać mu ją dopiero dnia 20 lipca 2011 r. Podniesiono, że matka strony nie była uprawniona do odbioru tej korespondencji, a niezależnie od tego ma ona 80 lat i jest ciężko schorowaną, niepełnosprawną kobietą po wylewie krwi do mózgu, z poważnym nadciśnieniem, leczącą się m.in. z uwagi na zaniki pamięci. Przy piśmie z dnia 1 września 2011 r. pełnomocnik strony nadesłał zaświadczenie lekarskie co do stanu zdrowia W. B. – matki T. B. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] wydanym na podstawie art. 58 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. powyższego wniosku nie uwzględniło i odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu tego orzeczenia przytaczając treść art. 58 k.p.a. stwierdziło, że nie został spełniony warunek przywrócenia terminu określony w § 2 tego artykułu, zgodnie z którym prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. W tym względzie SKO stwierdziło, że strona nie wykazała kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu tj. kiedy T. B. otrzymał objętą odwołaniem decyzję od swojej matki. Skoro jednak dnia 3 sierpnia zostało od tej decyzji wniesione odwołanie to należało przyjąć, że decyzję T. B. otrzymał najpóźniej w tym dniu. Siedmiodniowy termin do wniesienia prośby o przywrócenie terminu upłynął zatem zdaniem SKO 11 sierpnia 2011 r., co oznacza, że rozpatrywany wniosek został złożony po terminie, co skutkuje odmową jego przywrócenia SKO stwierdziło nadto, że strona nie uprawdopodobniła, iż do uchybienia terminu doszło bez jej winy, skoro decyzję odebrała matka T. B. jako jego dorosły domownik, co oznacza, iż podjęła się doręczenia przesyłki synowi. Nadto organ odwoławczy podniósł, że nawet gdyby odwołujący się otrzymał decyzję od matki 20 lipca, to i tak miał 13 dni na wniesienie odwołania. Mając na uwadze obiektywny miernik staranności obciążającej stronę należycie dbającą o swoje interesy oraz znany jej zły stan zdrowia matki, należało oczekiwać zdaniem SKO od T. B. "czegoś więcej niż tylko oczekiwanie na przekazanie przez matkę odebranej przez nią korespondencji". W skardze do sądu administracyjnego na powyższe postanowienie SKO T. B. zarzucił, że zostało ono wydane z naruszeniem art. 57 § 1 i § 2 w zw. z art. 7, 9 i 10 k.p.a. przez orzeczenie o odmowie przywrócenia terminu bez podjęcia czynności niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i bez zapewnienia stronie czynnego udziału w tym stadium postępowania. Błędnie też ustalił zdaniem strony skarżącej organ odwoławczy, że termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu upłynął 11 sierpnia 2011 r. w sytuacji, gdy upłynął on w terminie późniejszym. Formułując te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu skargi stwierdzono, że decyzja została doręczona skarżącemu przez matkę w dniu 20 lipca 2011 r. przy jednoczesnym wielokrotnym jej zapewnianiu, iż w tym też dniu została przez nią odebrana. Działając w zaufaniu do tej informacji był przekonany, że termin do wniesienia odwołania upływa 3 sierpnia 2011 r. i w tym też dniu odwołanie zostało wniesione. O tym, że termin do wniesienia odwołania upływał dzień wcześniej dowiedział się "o wiele później". Stwierdził dalej skarżący, że w ogóle nie upoważniał matki do odbioru kierowanej do niego korespondencji i dlatego decyzja nie powinna być jej w ogóle doręczona. Zarzucił, że organ odwoławczy ustalając, iż uchybił terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, nie wezwał go nawet do sprecyzowania daty w jakiej uzyskał informację o uchybieniu terminu. Termin ten nie mógł upłynąć, jak to przyjął organ odwoławczy 11 sierpnia 2011 r., gdyż działał wówczas w oparciu o błędną informację matki co do daty odebrania przez nią decyzji i nie posiadał wiedzy o tym, że odwołanie złożył po terminie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie podtrzymując w ogólnym zarysie stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Na rozprawie sądowej w dniu 14 września pełnomocnik skarżącego oświadczył, że ten o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania dowiedział się 23 sierpnia 2011 r. i wówczas też złożył wniosek o przywrócenie terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem należy podzielić w pełni sformułowany w niej zarzut wydania zaskarżonego postanowienia z naruszeniem art. 7, 9 i 10 k.p.a. tj. bez dokładnego wyjaśnienia sprawy z zapewnieniem udziału strony w postępowaniu. Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkuje uchyleniem zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270). W pierwszej kolejności nie można podzielić w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego stanowiska organu, że przyczyna uchybienia terminu do wniesienia przez skarżącego odwołania od decyzji Burmistrza Miasta M. z dnia [...] r. ustała w dniu 3 sierpnia 2011 r., tj. w dniu wniesienia odwołania. Aby przyjąć takie ustalenie za właściwe należałoby bowiem wykazać, czego SKO nie tylko nie uczyniło ale w ogóle tą kwestią się nie zajęło, że w tym dniu strona wiedziała, iż wnosi odwołanie po terminie. Zdaniem Sądu bieg terminu do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu z oczywistych względów nie może zacząć się wcześniej niż od daty powzięcia przez stronę wiadomości, że termin w ogóle został uchybiony. W konsekwencji wynikający z treści art. 58 § 2 k.p.a. siedmiodniowy termin do złożenia wniosku zaczyna swój bieg nie wcześniej niż od daty powzięcia przez stronę wiadomości o uchybieniu terminu, względnie od daty, kiedy strona dochowując należytej staranności taką wiadomość mogła uzyskać. Z tego też względu powołany w odpowiedzi na skargę wyrok NSA sygn. akt I OSK 885/11 nie może mieć w niniejszej sprawie zastosowania. Wobec powyższego przy uwzględnieniu treści art. 7, 8, 9, 10 i 77 § 1 k.p.a. organ odwoławczy powinien podjąć się ustalenia kiedy faktycznie skarżący co najmniej mógł powziąć wiadomość o uchybieniu terminu i od tej daty liczyć termin określony w art. 58 § 2 k.p.a. Gdyby ustalenia w tym względzie nie mogło uczynić SKO w oparciu o zgromadzone w sprawie dokumenty, to jak to zasadnie podniesiono w skardze, powinno wezwać skarżącego do sprecyzowania tej daty i do jej udowodnienia. Ewentualnie powinno dopuścić w miarę możliwości inne dowody pozwalające na ustalenie tej okoliczności, czego nie uczyniło, a co uczyni przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Przyjmując, że termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu zaczął bieg 3 sierpnia i upłynął 11 sierpnia (prawidłowo przy takim założeniu upływałby on 10 sierpnia), SKO dokonało w tym względzie ustaleń z naruszeniem art. 80 k.p.a. Zdaniem Sądu również stanowisko SKO co do zawinienia przez skarżącego uchybienia terminu zostało sformułowane z naruszeniem treści art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojego postanowienia nie wskazał bowiem zdaniem Sądu w przekonywujący sposób na czym miałoby polegać zawinienie skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Wywody w tym względzie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia są w zasadzie teoretyczne i nie zostały skonkretyzowane w odniesieniu do stanu faktycznego sprawy. SKO nie wskazało w szczególności jakie to, przy dołożeniu należytej staranności, czynności powinien podjąć skarżący aby po otrzymaniu decyzji od matki powziąć wątpliwości co do jej zapewnienia (jak miałoby wynikać z wniosku o przywrócenie terminu – kilkakrotnego), że korespondencja kierowana do jej syna została jej doręczona w innym dniu niż 20 lipca 2011 r. Należy bowiem mieć na uwadze, że z zaświadczenia o stanie zdrowia W. B. nie wynika aby była ona osobą, której z uwagi na jej stan zdrowia nie powinno się doręczać korespondencji jako dorosłemu domownikowi. W tej sytuacji organ odwoławczy rozważając przesłankę przywrócenia terminu określoną w art. 58 § 1 k.p.a., powinien zważyć czy istotnie ze względu na stan zdrowia matki skarżącego mogła ona nie pamiętać kiedy otrzymała korespondencję adresowaną do syna. Ustalając ponownie ziszczenie się tej przesłanki (gdyby zostało ustalone, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie) będzie też miało SKO na uwadze, iż zgodnie z treścią art. 58 § 1 k.p.a. na stronie spoczywa jedynie obowiązek uprawdopodobnienia, że do uchybienia terminu doszło bez jej winy. Wobec niedostatecznego wyjaśnienia i rozważenia sprawy w przedstawionym wyżej zakresie nie do odparcia jest też zarzut skargi wydania zaskarżonego postanowienia z naruszeniem art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. Skutkuje to uchyleniem tego postanowienia również na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a ustawy p.p.s.a. W przedmiocie wstrzymania wykonalności zaskarżonego postanowienia orzeczono na podstawie art. 152 tej ustawy. mw