II SA/Gl 292/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2010 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę. Komendant Wojewódzki Policji w K. wnioskiem z dnia [...]r. wystąpił do Prezydenta Miasta B. o sprawdzenie kwalifikacji J. Z. do kierowania pojazdami w zakresie posiadanych uprawnień. W podstawie prawnej wniosku podano art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., nr 108, poz. 908 ze zm.). W uzasadnieniu natomiast wskazano, że J.Z. w okresie od [...]r. do [...]r. za naruszenia przepisów ruchu drogowego otrzymał łącznie 25 punktów karnych. We wniosku wymieniono pięć przypadków naruszeń stwierdzonych w dniach [...]r., (8 punktów), [...]r. (6 punktów), [...]r., (1 punkt), [...]r., (5 punktów), [...]r., (5 punktów). Prezydent Miasta B. zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania w sprawie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji pismem z [...]r. Powiadomiony o wniosku Komendanta Policji skarżący zwrócił się do tego organu pismem z [...]r., informując, że od ukarania go mandatem w dniu [...]r. złożył środek odwoławczy do SR w R., w którym prowadzone jest w tej sprawie postępowanie o sygn. [...]. Podniósł także, że nie jest mu znany fakt ukarania 1 punktem karnym w dniu [...]r. Zwrócił się nadto o nadesłanie kopii dokumentów dotyczących zdarzeń z [...]r. W wyniku zgłoszonych przez stronę zastrzeżeń, Komendant Wojewódzki Policji poinformował organ I instancji, że wniosek pozostaje aktualny i nadesłał w załączeniu kopie trzech mandatów karnych. W aktach znajdują się także pisma Komendanta kierowane do Sądu Rejonowego w R. z prośbą o informację o sposobie załatwienia odwołania od mandatu karnego oraz pisma kierowane do strony, informujące o konieczności przedłużenia postępowania do czasu wydania orzeczenia przez Sąd. Po przeprowadzeniu postępowania w zakresie zgłoszonych zastrzeżeń pismem z [...]r. Komendant Wojewódzki Policji w K. poinformował stronę, że zgłoszone zastrzeżenia nie były zasadne, prawidłowe są wpisy w ewidencji kierowców dotyczące naruszeń i punktów karnych, co uzasadnia złożony wniosek o skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. W szczególności Komendant podał, że Sąd Rejonowy w R. Sąd Grodzki Wydział IX Grodzki prawomocnym postanowieniem z dnia [...]r. w sprawie o sygn. [...] nie uwzględnił wniosku o uchylenie mandatu karnego, wobec czego ukaranie to jest skuteczne. Komendant podał, że dokonano ponownej weryfikacji wpisów w ewidencji i stwierdzono, że są one prawidłowe, zgodne z przepisami rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (DZ. U. nr 236, poz. 1998). Wpisy te dokumentują fakt, że w okresie od [...]r. do [...]r. skarżący otrzymał łącznie 25 punktów karnych. Od otrzymanego pisma Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z [...]r. skarżący wniósł odwołanie do Komendanta Głównego Policji. W konsekwencji, powołując się na tę okoliczność, postanowieniem z dnia [...]r. Prezydent Miasta B. zawiesił postępowanie w sprawie skierowania skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Postępowanie zostało podjęte postanowieniem z dnia [...]r. po tym, jak do organu wpłynęły pisma Komendy Wojewódzkiej Policji w K. z dnia [...]r. i z [...]r., informujące o zasadności wniosku o skierowanie strony na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem SKO w K. z [...]r., które stwierdziło w uzasadnieniu, że w sprawie w ogóle nie istniały podstawy do zawieszania postępowania. Decyzją z dnia [...]r. Prezydent Miasta B. skierował J. Z. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie prawa jazdy kat. AB, podając w podstawie prawnej art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b prawa o ruchu drogowym oraz § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego. W uzasadnieniu natomiast podał, że do organu wpłynął wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji o skierowanie na sprawdzenie kwalifikacji w związku z przekroczeniem 24 punktów karnych, które kierowca otrzymał w okresie od [...]r. do [...]r. W odwołaniu od decyzji skarżący podniósł, że została ona wydana z rażącym naruszeniem art. 10 § k.p.a., albowiem przed jej wydaniem nie wysłuchano strony postępowania co do zebranego materiału i zgłoszonych żądań. W uzasadnieniu podano, że zapoznając się z materiałem dowodowym w dniu [...]r. strona zawnioskowała o wysłuchanie celem umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranych materiałów. Wysłuchanie takie miało miejsce [...]r., zatem już po wydaniu decyzji. Praktyka taka narusza zasady transparentności działania administracji i budowania zaufania do organów państwa. Zaskarżoną decyzją z [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Podano, że skierowanie zostało wydane na wniosek Komendanta Policji, zawierający informacje o przekroczeniu przez stronę liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit b ustawy, kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba skierowana decyzją Starosty na wniosek właściwego komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy. W toku postępowania prowadzonego na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy organ administracji nie jest uprawniony do badania prawidłowości kwalifikacji czynu dokonanej przez Policję w toku postępowania mandatowego. Skoro zgodnie z informacją Policji kierowca przekroczył limit punktów karnych, to skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji jest zasadne. W skardze do sądu administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji. Zarzucił, że Kolegium nie ustosunkowało się do zarzutu naruszenia przez organ I instancji art. 10 § 1 k.p.a. i utrzymało w mocy decyzję, mimo że sprawa wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w postaci wypowiedzenia się strony. Zarzucił także, że naruszono § 5 ust. 2 rozporządzenia MSWiA z 20 grudnia 2002 r. w związku z art. 46 kodeksu wykroczeń i art. 7 k.p.a., albowiem w dacie orzekania przez organ administracji wniosek Komendanta z [...]r. utracił aktualność na skutek zatarcia ukarań za wykroczenia będące jego podstawą. W uzasadnieniu podniesiono, że zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia, organ prowadzący ewidencję usuwa z niej wpis ostateczny dotyczący naruszeń, jeśli nastąpiło zatarcie ukarania. Należy wobec tego przyjąć, że usunięcie takie następuje z mocy prawa w dacie zatarcia ukarania, a samo usunięcie wpisu ma charakter czynności technicznej o charakterze deklaratoryjnym. Zgodnie z art. 46 kodeksu wykroczeń, ukaranie uważa się za niebyłe po upływie 2 lat od wykonania, darowania lub przedawnienia wykonania kary. O ile ukarany przed upływem tego okresu popełnił nowe wykroczenie, za które wymierzono mu karę aresztu, ograniczenia wolności lub grzywny, ukaranie za oba wykroczenia uważa się za niebyłe po upływie dwóch lat od wykonania, darowania lub przedawnienia wykonania kary za nowe wykroczenie. Wykonanie kary grzywny nałożonej mandatem z [...]r. (prawidłowo [...]r.) nastąpiło w dniu [...]r., kiedy grzywnę uiszczono. Odpowiednio grzywnę nałożoną mandatem z [...]r. uiszczono [...]r. Tym samym zatarcie obu ukarań nastąpiło w dniu [...]r. i w tej dacie usunięciu z ewidencji uległy wpisy ostateczne dotyczące naruszeń stwierdzonych tymi mandatami. Natomiast zatarcie ukarań kolejnymi dwoma mandatami z [...]r. i [...]r. nastąpiło [...]r., co skutkowało z kolei usunięciem z ewidencji kolejnych punktów. Zatem wniosek komendanta policji utracił swą zasadność już [...]r. i obie wydane decyzje nie są prawidłowe. Skarżący podniósł, że przepis art. 46 kodeksu wykroczeń stanowi o przedłużeniu okresu zatarcia ukarania jedynie o czas biegu zatarcia jednego, kolejnego wykroczenia popełnionego w czasie, kiedy pierwsze nie uległo jeszcze zatarciu. W żadnym wypadku ustawodawca nie powielił karnoprawnej zasady wyłącznie jednoczesnego zatarcia wszystkich wymierzonych danej osobie ukarań popełnionych w okresie biegu zatarcia pierwszego z nich. Kodeks wykroczeń wprowadzali zasadę łącznego zatarcia wyłącznie dwóch (a nie większej liczby) ukarań. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje: Zaskarżona do sądu decyzja została wydana na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit b) ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., nr 108, poz. 908 ze zm.). Przepis ten dotyczy instytucji kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Sprawdzeniu takiemu podlega osoba posiadająca uprawnienia do kierowania pojazdem w kilku przypadkach. W szczególności skierowanie na takie sprawdzenie wydawane jest na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji w stosunku do osoby, która przekroczyła limit 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy. Skierowanie jest wydawane przez Starostę w formie decyzji i po przeprowadzeniu postępowania podlegającego reżimowi procedury administracyjnej. W tym kontekście w pierwszej kolejności rozważenia wymaga zarzut skargi, dotyczący naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. Skarżący zarzuca, że wydane decyzje winny zostać uchylone, albowiem rozstrzygnięcie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w postaci wysłuchania strony. Należy wobec powyższego zastrzec, że uchybienie przez organ przepisom procedury nie jest wystarczającym argumentem uzasadniającym uwzględnienie skargi. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze z.), sąd uchyla decyzję jeśli stwierdzi, że naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Niewątpliwie za naganną należy uznać praktykę, jaką zarzuca organowi I instancji skarżący, że decyzję wydano przez dniem wyznaczonym stronie jako data złożenia wyjaśnień. Jeśli organ przewiduje taką czynność jak wysłuchanie strony, winien ją przeprowadzić w ramach czynności procesowych. Inną kwestią jest jednak, jak takie uchybienie wpływa na wynik postępowania. Może ono skutkować uchyleniem decyzji przez sąd, jeśli wyjaśnienia skarżącego dowodzą okoliczności, mających modyfikujący wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. W niniejszej sprawie skarżący nie podał, jakie informacje nie zostały przez organ uwzględnione i w jaki sposób te informacje mogły wpłynąć na zmianę rozstrzygnięcia. Ani w odwołaniu od decyzji I instancji, ani w skardze nie sprecyzowano, jak wyrażenie przez skarżącego swojego stanowiska w sprawie mogłoby uzasadnić zaniechanie wydania skierowania w związku z wnioskiem komendanta Policji. Dopełnienie rygorów proceduralnych nie ma wartości samoistnej, lecz instrumentalną, ma służyć prawidłowości ustalenia stanu faktycznego i jego prawnej kwalifikacji. Uchybienia, które nie wpływają negatywnie na prawidłowość rozstrzygnięcia, nie uzasadniają jego uchylenia. Istotne jest także, na ile stanowisko strony w sprawie może konkurować z danymi pochodzącymi z innych źródeł, w tym oficjalnych. Decyzja wydawana w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w związku z przekroczeniem limitu punktów ma charakter rozstrzygnięcia związanego i jedyną okolicznością faktyczną uzasadniającą jest fakt przekroczenia 24 punktów przez kierowcę. Podnosząc zarzut naruszenia przepisów procedury administracyjnej skarżący nie wykazał, w jaki sposób uchybienie to negatywnie wpłynęło na wynik sprawy i z tego powodu zarzut ten nie mógł uzasadnić uchylenia decyzji. Sąd nie stwierdził także naruszenia przepisów prawa materialnego w badanej sprawie. Należy zwrócić uwagę, że do kompetencji innych organów należy prowadzenie ewidencji kierowców a inne organy wydają decyzje administracyjne w sprawie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Ewidencję prowadzi policja, ujawniając i usuwając w niej wpisy dotyczące naruszeń w ruchu drogowym. Natomiast decyzję o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji wydaje starosta. Czynności ewidencyjne związane z dokonywaniem wpisów do ewidencji i usuwaniem tych wpisów, mają charakter czynności materialno-technicznych i podlegają kontroli sądowej. Strona zainteresowana wykreśleniem z różnych względów dokonanych wpisów, może zwrócić się do organu prowadzącego ewidencję o podjęcie określonej czynności, a następnie- w zależności o stanowiska organu –skorzystać ze skargi do sądu administracyjnego w trybie art. 3 § 2 pkt 4 lub pkt 8 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W niniejszej sprawie skarżący nie podjął w tym trybie prób weryfikacji danych wynikających z ewidencji. Podniósł natomiast, że organ nie uwzględnił skutków przedawnienia. W przypadku stwierdzenia przez komendanta Policji, że zgodnie z danymi wynikającymi z ewidencji kierowców, na podstawie wpisów ostatecznych kierowca przekroczył 24 punkty, organ ten jest zobowiązany wystąpić z wnioskiem do starosty o skierowanie kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Z kolei starosta zobowiązany jest wydać decyzję o skierowaniu po ustaleniu, że istotnie spełnione są warunki ustawowe. Starosta oczywiście nie może dokonywać zmian w ewidencji i modyfikować kwalifikacji naruszeń stwierdzonej przez kompetentne organy. Usuwanie wpisów z ewidencji należy do organu ją prowadzącego. Zasady usuwania wpisów reguluje rozporządzenie MSWiA z 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. nr 236, poz. 1998 ze zm.). W szczególności § 5 ust. 2 tego rozporządzenia przewiduje, że organ prowadzący ewidencję usuwa wpis ostateczny, jeśli nastąpiło zatarcie ukarania. Niewątpliwie zatarcie ukarania jest skutkiem wynikającym z mocy prawa a usunięcie wpisu ma charakter czynności materialno-technicznej. Zarzut, że w niniejszej sprawie doszło do zatarcia ukarania nie jest jednak zasadny. Interpretacja art. 46 kodeksu wykroczeń przedstawiona przez skarżącego w skardze do sądu odbiega od wykładni tego przepisu prezentowanej w literaturze i orzecznictwie. Zgodnie z art. 46 § 1 k.w. ukaranie uważa się za niebyłe po upływie 2 lat m. in. od wykonania kary. Jeżeli jednak ukarany przed upływem tego okresu popełnił nowe wykroczenie, za które wymierzono mu karę aresztu, ograniczenia wolności lub grzywny, ukaranie za oba wykroczenia uważa się za niebyłe po upływie 2 lat od wykonania, darowania lub przedawnienia wykonania kary za nowe wykroczenie. Wbrew stanowisku skarżącego, regulacja art. 46 § 2 k.w. nie ogranicza się do wykroczeń zestawianych parami, lecz wprowadza regułę równoczesnego zatarcia w razie dwóch lub więcej ukarań przez upływem terminu zatarcia przez pierwsze z nich. Popełnianie kolejnych wykroczeń powoduje, że zatarcie ukarania za pierwsze z nich ulega przesunięciu (por. komentarz do art. 46 k.w. (w:) T. Grzegorczyk, W. Jankowski, M. Zbrojewska: Kodeks wykroczeń. Komentarz. Lex 2010). Mając zatem na uwadze, że ostatnie z wykroczeń zostało popełnione [...]r., to w dacie orzekania przez organ odwoławczy w [...]r. nie doszło do zatarcia ukarania za żadne z wykroczeń wykazanych we wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. Mając na uwadze podane argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.