II SA/Gl 300/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie : Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H.Z., A.Z. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] r. nr. [...] w przedmiocie zarzutów do postępowania egzekucyjnego w sprawie wykonania obowiązku doprowadzenia rowu melioracyjnego do należytego stanu technicznego w kwestii wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu p o s t a n a w i a : odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 6 marca 2018 r. skarżący wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę ww. postanowienie w przedmiocie zarzutów do postępowania egzekucyjnego w sprawie wykonania obowiązku doprowadzenia rowu melioracyjnego do należnego stanu technicznego. Postanowienie o oddaleniu zarzutów dotyczyło jednak zarzutów wniesionych przez uczestniczkę postępowania M.C. a nie zarzutów skarżących. Postanowieniem z dnia 8 października 2018 r. Sąd odrzucił skargę jako niedopuszczalną. Pismem z dnia [...] r. skarżący wnieśli o przyznanie prawa pomocy. Był to już drugi wniosek o przyznanie prawa pomocy w toku tego postępowania. Poprzedni wniosek został rozpatrzony odmownie postanowieniem z dnia 2 lipca 2018 r. z powodu oczywistej bezzasadności skargi. Postanowienie 2 lipca 2018 r. stało się prawomocne w skutek oddalenia zażalenia przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 pkt 1 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednakże, zgodnie z art. 247 P.p.s.a., prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. O oczywistej bezzasadności skargi można mówić wtedy, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz Warszawa 2004, str. 321, wyrok NSA z dnia 7 stycznia 2003 r. sygn. akt 745/02). Sąd rozpoznając obecny wniosek w pełni podziela pogląd wyrażony w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2018 r. o sygn. akt I OZ 533/18. W szczególności przyjęcie, że skarga wniesiona do sądu I instancji jest oczywiście bezzasadna, nie ma żadnego wpływu na rozpoznanie środka odwoławczego od postanowienia o odrzuceniu skargi. Będzie ono podlegało rozpoznaniu przez sąd II instancji. Rozstrzygając o prawie pomocy sąd nie ocenia środka odwoławczego, w szczególności nie w kategoriach jego bezzasadności. Odmowa udzielenia prawa pomocy na etapie środka zaskarżenia ze względu na oczywistą bezzasadność skargi nie pozbawia także prawa do wniesienia środka odwoławczego, nie orzeka wszak o jego dopuszczalności. Argumenty systemowe nie potwierdzają tego, że art. 247 P.p.s.a. może mieć zastosowanie tylko na etapie postępowania przed Sądem I instancji. To, że w przepisie mowa jest o skardze nie oznacza, że ustawodawca ograniczył stosowanie tego przepisu do jakiegoś określonego etapu postępowania sądowego. Należy mieć bowiem na względzie, że art. 247 P.p.s.a. znajduje się w Dziale V ustawy, dotyczącym kosztów postępowania, którego regulacje mają zastosowanie do postępowania przed sądami obu instancji. Prawo pomocy może zaś być przyznane stronie w toku postępowania, co oznacza możliwość złożenia wniosku w tym zakresie na każdym etapie postępowania (art. 243 § 1 P.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy oznacza w konsekwencji ponoszenie kosztów postępowania ze środków publicznych i z tego względu jest limitowane różnymi ograniczeniami. Jednym z nich jest wyłączenie przewidziane w art. 247 P.p.s.a. Przepis ten ma charakter bezwzględny i wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy w przewidzianym w nim przypadku, w którym prawo pomocy stronie "nie przysługuje". Jest nim oczywista bezzasadność skargi, która oznacza, że w toku całego postępowania jego koszty winny być ponoszone przez stronę wnoszącą taką oczywiście bezzasadną skargę, nie mogą być przenoszone na Skarb Państwa. Fakt obciążenia strony kosztami wniesionej przez nią oczywiście bezzasadnej skargi nie może też być kwalifikowany jako pozbawienie strony prawa do sądu czy nawet ograniczenie w dostępie do tego prawa. Należy bowiem mieć na względzie, że o odmowie przyznania prawa pomocy w przypadku oczywistej bezzasadności skargi orzeka zawsze Sąd (art. 258 § 1 pkt 4 P.p.s.a.), a na postanowienie Sądu przysługuje zażalenie (art. 258 § 4 P.p.s.a.). Sąd pozostaje na stanowisku, że skarga w niniejszej sprawie jest oczywiście bezzasadna, co potwierdził NSA oddalając zażalenie postanowieniem z dnia 14 września 2018 r., sygn. akt II OZ 867/18. W konsekwencji wyklucza to również możliwość przyznania prawa pomocy stronie w wyniku kolejnego wniosku złożonego na obecnym etapie postepowania. Z tych względów, na podstawie art. 247 P.p.s.a., należało odmówić skarżącym przyznania prawa pomocy.