II SA/Gl 321/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska (spr.), Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 20 stycznia 2023 r. nr SKO.K/41.3/36/2023/435/KC w przedmiocie unieważnienia egzaminu na prawo jazdy 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa Śląskiego z dnia 13 grudnia 2022 r. nr [...], 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżącej kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia 20 stycznia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, w wyniku rozpoznania odwołania wniesionego przez skarżącą A.G. utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia 13 grudnia 2022 r. w przedmiocie unieważnienia egzaminów państwowych na prawo jazdy kategorii "B" przeprowadzonych wobec skarżącej w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w K. tj.: egzaminu teoretycznego przeprowadzonego w dniu [...]r. przez egzaminatora J. G. oraz egzaminu praktycznego przeprowadzonego w dniu [...]r. przez egzaminatora G. S.. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że przystępując do wymienionych egzaminów strona przedłożyła zaświadczenie nr [...] datowane na dzień [...] roku o ukończeniu szkolenia podstawowego na prawo jazdy, którego fałsz został potwierdzony prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w M. z dnia [...]r. sygn. akt [...]. Organ podniósł, że z treści wskazanego wyżej wyroku wynika jednoznacznie, iż zaświadczenie o ukończeniu przez skarżącą kursu podstawowego, które było podstawą przeprowadzenia wobec niej egzaminu teoretycznego i praktycznego na prawo jazdy kategorii B, dotknięte jest fałszem intelektualnym. Wobec tego stwierdził, że skarżąca przystąpiła do egzaminu teoretycznego i praktycznego na prawo jazdy kategorii "B" jako osoba niespełniająca wymogów określonych w art. 27 ust. 4 pkt 1 lit. a i lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2023 r. poz. 622, zwanej dalej również u.k.p.). Podniósł, że strona nie spełniała zatem wymogów art. 50 ust. 2 pkt 5 u.k.p., gdyż nie posiadała zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, iż z przepisu art. 11 ust. 1 ustawy z 2011 r. o kierujących pojazdami wynika, że odbycie szkolenia jest odrębnym od zdania egzaminu warunkiem wydania prawa jazdy (analogiczny stan prawny obowiązywał przed wejściem w życie ustawy o kierujących pojazdami na podstawie art. 90 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy - Prawo o ruchu drogowym). Organ dodał, że brak zaświadczenia o ukończeniu szkolenia wyklucza możliwość dopuszczenia danej osoby do egzaminu państwowego (art. 50 ust. 2 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami) (por. wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2016r. sygn. akt I OSK 2445/14, Lex nr 2082557). Podobnie, w wyroku NSA z dnia 17 maja 2017r. sygn. akt I OSK 2213/16, Lex nr 2297632, sąd wyraził stanowisko, że "z przepisami ustawy, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 2 u.k.p., regulującymi przeprowadzenie egzaminu nie należy utożsamiać wprost przepisów ruchu drogowego, do których stosować muszą się osoby kierujące pojazdem i których znajomością i umiejętnością zastosowania mają wykazać się kandydaci na kierowców. Przepisy regulujące przeprowadzanie egzaminów na prawo jazdy to przepisy, które określają, jakie podmioty są upoważnione do organizowania egzaminów i wymagania, jakie muszą one spełniać. Określają, kto może być egzaminatorem i jakie wymagania musi spełniać, wskazują też warunki przystąpienia do egzaminu przez kandydata na kierowcę, a następnie warunki, tryb i zasady jego przeprowadzania". W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca A. G. – reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym - podniosła zarzut naruszenia przez organ przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 K.p.a. art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a. w zw. z art. 72 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1212 z późn. zm.) polegającego na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego poprzez uznanie, że skarżąca nie odbyła wymaganego szkolenia, podczas gdy szkolenie oraz egzamin wewnętrzny w całości został przez nią zrealizowany oraz zarzut naruszenia art. 7 K.p.a. art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a. polegającego na przyjęciu, bez stosowanego wyjaśnienia, iż stwierdzona prawomocnym wyrokiem fałszywość zaświadczenia jest równoznaczna z niewypełnieniem przesłanki warunkującej uzyskanie uprawnienia do kierowania pojazdami, podczas gdy domniemanie wynikające z dokumentu urzędowego, jakim jest zaświadczenie, ma charakter wzruszalny, a zachodziło prawdopodobieństwo wystąpienia okoliczności wskazującej na to, że jest ono niezgodne ze stanem rzeczywistym, bowiem skarżąca odbyła wymagane prawem szkolenie oraz odbyła egzamin wewnętrzny. Ponadto skarżąca zarzuciła naruszenie przez organ art. 7 K.p.a., art. 8 K.p.a. i art. 77 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu obywatela i prowadzenie postępowania administracyjnego w sposób naruszający zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, a także zarzuciła naruszenie art. 8 i art. 107 § 3 K.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji, w której brak jest odniesienia do zarzutów skarżącej i zawarto w niej zbyt ogólne stwierdzenia, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Skarżąca podniosła również zarzut naruszenia przez organ art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. polegającego na bezzasadnym utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy prawidłowe było uchylenie przedmiotowej decyzji i orzeczenie o umorzeniu postępowania oraz art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez jego zastosowanie i uznanie, że zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania, podczas gdy sfałszowane podpisy nie są bezwzględnym świadectwem tego, że szkolenie się nie odbyło i skarżąca go nie ukończyła. Następnie skarżąca podniosła zarzut naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 11 ust. 1 w zw. z art. 23 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 600 z późn. zm.) poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że skarżąca nie odbyła kursu prawa jazdy i nie zdała egzaminu wewnętrznego, podczas gdy odbyła w całości kurs i zdała wewnętrzny egzamin, tylko nie potwierdziła tego faktu pisemnie. Wskazała, że wobec tego nie można uznać, iż nie odbyła go, wyłącznie w oparciu o ustalenia zawarte w w/w wyroku karnym, istnieją bowiem inne formy potwierdzenia jej obecności. Ponadto skarżąca zarzuciła naruszenie przez organ art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) poprzez błędne wyważenie wartości, tj. udzielenie bezwzględnego prymatu zasadzie legalizmu, a nieuwzględnienie jednocześnie specyfiki sprawy, w której zachodziła konieczność poszanowania zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa. W związku z powyższymi zarzutami wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz umorzenie postępowania i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym (art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 P.p.s.a.) - na wniosek organu odwoławczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 259), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o unieważnieniu egzaminów państwowych na prawo jazdy kategorii "B" przeprowadzonych wobec skarżącej w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w K. tj.: egzaminu teoretycznego przeprowadzonego w dniu [...] r. oraz egzaminu praktycznego przeprowadzonego w dniu [...] r. Podstawę prawną wydania decyzji przez organ I instancji stanowił przepis art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz.U. z 2023r. poz. 622 z późn. zm.), zgodnie z którym, marszałek województwa, w drodze decyzji administracyjnej, unieważnia egzamin państwowy, jeżeli egzaminowi została poddana osoba, o której mowa w art. 50 ust. 2. Według zaś wymienionego przez organ, wśród podstaw rozstrzygnięcia, art. 50 ust. 2 pkt 5 tej ustawy, nie może być egzaminowana osoba nieposiadająca zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia. Z materiałów zgromadzonych w aktach sprawy, w tym przede wszystkim z odpisu prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] r. sygn. akt [...] wynika, że ubiegając się o prawo jazdy kategorii "B" skarżąca posłużyła się zaświadczeniem nr [...] z dnia [...] r. potwierdzającym, iż odbyła zajęcia szkoleniowe wymagane przez przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Wymienionym wyrokiem, Sąd Rejonowy w M. stwierdził poświadczenie nieprawdy w przedmiotowym zaświadczeniu. Ustalenia zawarte zarówno w decyzji organu I instancji, jak i w decyzji organu odwoławczego były zatem zgodne z treścią wymienionego wyroku. Organ odwoławczy podkreślił, że ze wskazanego wyżej wyroku wynika jednoznacznie, iż zaświadczenie o ukończeniu przez skarżącą kursu podstawowego, które było podstawą przeprowadzenia wobec niej egzaminu teoretycznego i praktycznego na prawo jazdy kategorii B, dotknięte jest fałszem intelektualnym. Jednakże – w sposób sprzeczny z powyższymi ustaleniami organ stwierdził, że skarżąca przystąpiła do egzaminu teoretycznego i praktycznego na prawo jazdy kategorii "B" nie spełniając wymogów z art. 50 ust. 2 pkt 5 u.k.p., gdyż – jak wskazał organ - nie posiadała zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia. Tymczasem z przytoczonych wyżej ustaleń organu – będących wynikiem prawidłowej analizy treści wyroku Sądu Rejonowego w M. wynika, że przystępując do egzaminu na prawo jazdy, skarżąca dysponowała zaświadczeniem o ukończeniu szkolenia, a dopiero następnie zostało stwierdzone wymienionym wyrokiem, że zaświadczeniem tym poświadczono nieprawdę. Jednak nie zmienia to zaistniałego faktu, jakim było przedłożenie przez skarżącą zaświadczenia przed egzaminem. W konsekwencji tego, organ nie miał podstaw do przyjęcia, że w dacie przystąpienia do egzaminu teoretycznego i praktycznego na prawo jazdy, skarżąca nie posiadała zaświadczenia o ukończeniu szkolenia, a zatem, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 50 ust. 2 pkt 5 u.k.p. Natomiast zupełnie odrębną kwestię stanowi to, czy zaistniały podstawy do wznowienia postępowania i do uchylenia ostatecznej decyzji w sprawie wydania skarżącej prawa jazdy kategorii AM, B1, B oraz do odmowy wydania jej prawa jazdy. Kwestie te były przedmiotem odrębnego postępowania, zakończonego decyzją organu odwoławczego z dnia 14 czerwca 2022 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta M. z dnia 16 maja 2022 r. o uchyleniu ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta M. z dnia 1 sierpnia 2018 r. w sprawie wydania skarżącej prawa jazdy kategorii AM, B1, B oraz o odmowie wydania jej prawa jazdy tych kategorii. Podkreślenia wymagało, że NSA w wyroku z dnia 25 maja 2023 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II GSK 246/23 stwierdził, iż " wobec celu oraz funkcji wydawania zaświadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 4 ustawy o kierujących pojazdami, nie może i nie powinno budzić żadnych wątpliwości to, że brak korespondencji treści wymienionego zaświadczenia z rzeczywistymi faktami lub stanem prawnym i potwierdzenie w nim "faktów" lub "stanu prawnego", które w rzeczywistości nie zaistniały oznacza, że pozbawione jest ono jakiegokolwiek waloru dowodowego." Powyższy fragment uzasadnienia wyroku NSA odnosi się do kwestii wartości dowodowej zaświadczenia o ukończeniu szkolenia podstawowego kursu prawa jazdy kategorii B, co do którego stwierdzono poświadczenie nieprawdy wymienionym wyżej wyrokiem Sądu Rejonowego w M. . Nie ulega zaś wątpliwości, że ocena walorów dowodowych jakiegokolwiek dokumentu, aktualizuje się wówczas, gdy taki dokument istnieje. Organ natomiast przyjął w niniejszej sprawie, że przystępując do egzaminu teoretycznego i praktycznego na prawo jazdy, skarżąca nie posiadała zaświadczenia o ukończeniu szkolenia. Jednocześnie stwierdził, że z treści wskazanego wyżej wyroku wynika, iż zaświadczenie o ukończeniu kursu podstawowego przez skarżącą "dotknięte jest fałszem intelektualnym". Są to rażąco sprzeczne stwierdzenia organu. Skoro prawomocnym wyrokiem Sądu zostało stwierdzone poświadczenie nieprawdy w przedłożonym przez skarżącą zaświadczeniu, to nie można przyjąć – jak uczynił to organ - że skarżąca nie posiadała tego zaświadczenia. W podsumowaniu wskazać zatem należało, że – w sposób sprzeczny z przedstawionymi w decyzji okolicznościami sprawy, organ przyjął, iż skarżąca przystąpiła do egzaminu teoretycznego i praktycznego na prawo jazdy kategorii "B" nie spełniając wymogów z art. 50 ust. 2 pkt 5 u.k.p., gdyż – jak wskazał organ - nie posiadała zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia. W konsekwencji stwierdzić należało, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji doszło do naruszenia art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a. i wymienione naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem dotyczyło ustaleń będących podstawą rozstrzygnięcia. Wobec tego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 P.p.s.a. należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni wskazania dotyczące konieczności przeprowadzenia analizy okoliczności faktycznych we wskazanym wyżej zakresie i na tej podstawie wyda rozstrzygnięcie. Przepis art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. stanowił podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie zwrotu stronie skarżącej kosztów postępowania, na które składał się wpis, wynagrodzenie pełnomocnika i opłata skarbowa od pełnomocnictwa.