II SA/Gl 334/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Zemlińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2018 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia egzaminu praktycznego na prawo jazdy oddala skargę. Działając na podstawie art. 67 ust. 1 pkt 4 oraz art. 72 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2017 r. poz. 978), decyzją z dnia [...] r. Marszałek Województwa Śląskiego unieważnił egzamin państwowy praktyczny na prawo jazdy kat. C + E, przeprowadzony w dniu [...] r. przez egzaminatora Z. F. w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w Katowicach wobec P. K. W uzasadnieniu wskazał, że wobec stwierdzenia przez Sąd Okręgowy w K. na mocy wyroku z dnia [...] r. sygn. akt [...] faktu poświadczenia nieprawdy w zaświadczeniu o ukończeniu szkolenia podstawowego dla osób ubiegających się o prawo jazdy kat. C + E (polegającej na tym, że P. K. odbył szkolenie w wymaganej liczbie godzin teoretycznych, czego faktycznie nie uczynił), przystąpił on do egzaminu praktycznego na prawo jazdy kat. C + E jako osoba niespełniająca wymogów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 października 2005 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów, gdyż nie spełniała jednego z wymogów art. 90 ust. 1 ustawy, tj. nie posiadała zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia. W odwołaniu od decyzji P. K. wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Zarzucił błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez ustalenie, że nie odbył szkolenia teoretycznego w całości oraz błędne zastosowanie prawa materialnego poprzez uznanie, że zgodnie z przepisami odwołujący powinien odbyć 20 godzin szkolenia. Jednakże zaskarżoną decyzją odwołania nie uwzględniono. Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z treścią art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2017 r. poz. 978 ze zm.), marszałek województwa, w drodze decyzji administracyjnej, unieważnia egzamin państwowy, jeżeli egzaminowi została poddana osoba, o której mowa w art. 50 ust. 2 ustawy, czyli m.in. nieposiadająca zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia (pkt 5). Wskazany przepis wszedł w życie z dniem 19 stycznia 2013 r. to jednak znajduje on jednak w sprawie zastosowanie z uwagi na zasadę aktualności podstawy prawnej decyzji administracyjnej (tożsamości prawnej). Podstawa aktualna odpowiada w warstwie treściowej podstawie tkwiącej w obowiązującej na dzień przeprowadzania egzaminu normie art. 112 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.). Ten ostatni przepis przyznawał marszałkowi województwa podstawę prawną do unieważnienia egzaminu państwowego przeprowadzonego niezgodnie z przepisami. W myśl obowiązującego wówczas § 25 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 października 2005 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów (Dz. U. z 2005 r., Nr 217, poz. 1834), osoba ubiegająca się o prawo jazdy lub pozwolenie przystępuje do egzaminu teoretycznego i egzaminu praktycznego, z zastrzeżeniem ust. 2, pod warunkiem spełnienia wymogów, o których mowa w art. 90 ust. 1 pkt 1-3 i 5 oraz ust. 2-5 ustawy. Jednym z tych wymogów - określonych w art. 90 ust. 1 pkt 3 ustawy - było odbycie wymaganego dla danej kategorii szkolenia. W ocenie Kolegium, w rozpatrywanej sprawie wystąpiła przesłanka unieważnienia egzaminu państwowego praktycznego. Jak wynika bowiem z materiału dowodowego, wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] r., sygn. akt [...], prawomocnym z dniem [...] r., E. S. został uznany za winnego popełnienia czynu polegającego na tym, że w dniu [...] r. w D., działając w zorganizowanej grupie przestępczej, mającej na celu popełnianie przestępstw o charakterze korupcyjnym, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, w zamiarze aby P. K. wyłudził w Urzędzie Miejskim w S. poświadczenie nieprawdy w postaci decyzji administracyjnej o wydaniu mu, jako osobie, która odbyła wymagane dla danej kategorii szkolenie, prawa jazdy kat. CE, poprzez podstępne wprowadzenie w błąd osoby upoważnionej do wystawienia takiego dokumentu, wystawił mu jako osoba reprezentująca Ośrodek Szkolenia Kierowców "A" z siedzibą w D., zaświadczenie nr [...], stwierdzające w swej treści nieprawdę co do faktu ukończenia szkolenia podstawowego dla osób ubiegających się prawo jazdy kat. CE w postaci 20 godzin zajęć teoretycznych, podczas gdy w rzeczywistości wyżej wymieniony uczestniczył w szkoleniu teoretycznym w wymiarze nie większym niż 5 godzin. Z treści wskazanego wyroku - który jest wiążący dla organów administracji publicznej - wynika zatem wprost, że zaświadczenie nr [...], które było podstawą przeprowadzenia egzaminu dotknięte jest fałszem intelektualnym. Judykatura jednoznacznie przyjmuje, że "z przepisu art. 11 ust. 1 ustawy z 2011 r. o kierujących pojazdami wynika, że odbycie szkolenia jest odrębnym od zdania egzaminu warunkiem wydania prawa jazdy (analogiczny stan prawny obowiązywał przed wejściem w życie ustawy o kierujących pojazdami na podstawie art. 90 ust. 1 pkt 3 i 4 p.r.d.). Należy również dodać, że brak zaświadczenia o ukończeniu szkolenia wyklucza możliwość dopuszczenia danej osoby do egzaminu państwowego (art. 50 ust. 2 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami)" (wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2016 r., I OSK 2445/14, Lex nr 2082557). Taką samą zasadę wyraził NSA w wyroku z dnia 17 maja 2017 r., I OSK 2213/16, Lex nr 2297632, podnosząc że "z przepisami ustawy, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy z 2011 r. o kierujących pojazdami, regulującymi przeprowadzenie egzaminu nie należy utożsamiać wprost przepisów ruchu drogowego, do których stosować muszą się osoby kierujące pojazdem i których znajomością i umiejętnością zastosowania mają wykazać się kandydaci na kierowców. Przepisy regulujące przeprowadzanie egzaminów na prawo jazdy to przepisy, które określają jakie podmioty są upoważnione do organizowania egzaminów i wymagania jakie muszą one spełniać. Określają kto może być egzaminatorem i jakie wymagania musi spełniać, wskazują też warunki przystąpienia do egzaminu przez kandydata na kierowcę, a następnie warunki, tryb i zasady jego przeprowadzania". W związku z argumentami odwołania Kolegium podniosło, że stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości. Poniesiony w odwołaniu zarzut o zmniejszeniu liczby godzin nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Przepis § 3 ust. 1 pkt 1 lit. b Programu szkolenia kandydatów na kierowców lub motorniczych, stanowiących załącznik nr 3 do cyt. rozporządzenia obowiązującego w dniu egzaminu, ustalał liczbę godzin dla zajęć teoretycznych nie mniejszą niż 20 godzin w zakresie kat. C + E. O ile przewidywał w określonych warunkach zmniejszenie liczby godzin zajęć praktycznych, to nie odnosił się do zajęć teoretycznych. Zatem wobec poczynienia ustaleń, opartych na prawomocnym wyroku sądu karnego Kolegium stwierdziło, że odwołujący się przystąpił do egzaminu państwowego praktycznego bez uzyskania wymaganego prawem zaświadczenia o ukończeniu szkolenia. Stąd też Kolegium orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. W skardze do sądu administracyjnego P. K. domagał się uchylenia decyzji organów obydwu instancji oraz umorzenia postępowania w sprawie unieważnienia egzaminu państwowego na prawo jazdy i zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. Ponawiając zarzuty zawarte w odwołaniu, skarżący podniósł, że przywołane w decyzji orzeczenie Sądu Okręgowego w K. nie dotyczy, gdyż nie był stroną tego postępowania. Wskazał, że zgodnie z treścią tego orzeczenia, odbył 5 godz. zajęć teoretycznych, zamiast wymaganych. Zgodnie z obowiązującymi wówczas wymogami, liczba zajęć ulega zaś zmniejszeniu o 20 godz. przy kat. D wobec osoby posiadającej już kat. C. Nadto, skarżący wniósł o jego przesłuchanie na okoliczność, że odbył wymagane szkolenie teoretyczne w całości. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżona decyzja o unieważnieniu egzaminu państwowego praktycznego na prawo jazdy, nie narusza bowiem prawa materialnego, ani też organy administracji nie uchybiły regułom procedury w stopniu skutkującym wznowieniem tego postępowania, bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie spełnione zostały materialnoprawne przesłanki do unieważnienia egzaminu z powodu jego przeprowadzenia niezgodnie z przepisami, tj. ówcześnie obowiązującym przepisem art. 112 ust. 2 pkt 2 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, wyżej powołanej. Jednym z wymogów, wynikających z art. 90 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, było odbycie wymaganego szkolenia. Dopiero wówczas dopuszczalne było przystąpienie do egzaminu teoretycznego i egzaminu praktycznego. Obowiązujący w dniu egzaminu przepis § 3 ust. 1 pkt 1 lit. b zał. nr 3 do przywołanego wyżej rozp. Ministra Infrastruktury z 2005 r., określał liczbę godzin dla zajęć teoretycznych w zakresie kat. C + E, na nie mniejszą niż 20 godzin. Przepisy tego rozp. nie przewidywały żadnej możliwości zmniejszenia zajęć teoretycznych. Wyjątek dotyczył tylko zajęć praktycznych. Zdaniem sądu administracyjnego trafnie Kolegium uznało za miarodajny dla rozstrzygnięcia sprawy stan prawny, obowiązujący w dacie przeprowadzenia egzaminu. Jednakże również w dacie orzekania przez organy administracji zachodziła podstawa do unieważnienia egzaminu na mocy przywołanej przez Kolegium regulacji prawnej. Trafnie też organy administracji uznały, że są związane ustaleniami prawomocnego wyroku sądu karnego, wyżej przywołanego. Fakt skazania innej osoby za przestępstwo z art. 271 § 3 w zw. z art. 18 § 3 i art. 273 oraz art. 272 Kodeksu karnego, polegające na potwierdzeniu w zaświadczeniu nieprawdy, że skarżący odbył 20 godzin zajęć teoretycznych, podczas gdy w rzeczywistości uczestniczył w szkoleniu nie większym niż 5 godzin, wiąże zarówno organy administracji, jak i sąd administracyjny z mocy art. 11 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302). Stąd też ustalenia organów administracji, poczynione na podstawie prawomocnego wyroku sądu karnego, nie mogą być kwestionowane przez sąd administracyjny. Podważenie tych ustaleń nie jest dopuszczalne w drodze przesłuchania skarżącego, czego domagał się w odwołaniu od decyzji i w skardze do sądu, przy czym tego rodzaju wniosek dowodowy nie mógł odnieść skutku w postępowaniu sądowym w świetle art. 106 § 3 tej ustawy. Nie ma też prawnego znaczenia fakt, że skazanie za przestępstwo dotyczyło innej osoby. Ustalenia tego wyroku dotyczyły bowiem wprost skarżącego. Niedopuszczalne jest zatem ograniczanie prejudycjalności wyroków karnych wyłącznie do wyroków skazujących, wydanych wobec strony postępowania administracyjnego. Zarówno organy administracji, jak i sąd, zobowiązane są uwzględnić także ustalenia co do popełnienia przestępstwa zawarte w wyrokach karnych, dotyczących osób niebędących stronami postępowania administracyjnego, jeżeli jest to konieczne i uzasadnione w okolicznościach danej sprawy (vide: wyrok NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r. sygn. akt I FSK 433/07 i wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2009 r. sygn. akt I FSK 1819/07). Taki zaś przypadek zachodzi w niniejszej sprawie. Stąd też zarzuty skargi i zawarta w niej argumentacja nie mogły odnieść skutku. Z tych względów nie stwierdzając naruszenia prawa wymienionego w art. 145 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 tej ustawy. ec