II SA/Gl 341/22

WyrokWSA w Gliwicach2022-06-08

Skład orzekający: Stanisław Nitecki, Edyta Kędzierska, Krzysztof Nowak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy bratanica, sprawująca faktyczną opiekę nad ubezwłasnowolnionym wujem, który wymaga stałej pomocy, może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne, jeśli nie ciąży na niej obowiązek alimentacyjny wobec wuja, a żyją jego bracia, którzy mogliby być zobowiązani do alimentacji?
Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wyłącznie osobom, na których zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym ciąży obowiązek alimentacyjny wobec osoby wymagającej opieki. Bratanica, nie będąc krewną w linii prostej ani rodzeństwem wuja, nie jest objęta tym obowiązkiem, a zatem nie spełnia ustawowych przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, niezależnie od faktycznie sprawowanej opieki.
Stan faktyczny
Skarżąca A.K. ubiegała się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad swoim wujem J.K., który posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, wskazując, że skarżąca nie jest osobą zobowiązaną do alimentacji wuja. Skarżąca podniosła zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, argumentując, że mimo braku obowiązku alimentacyjnego, jej sytuacja życiowa i zdrowotna braci wuja uniemożliwia im sprawowanie opieki, co powinno skutkować przejściem obowiązku na nią jako dalszego krewnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska,, Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 12 stycznia 2022 r. nr SKO.4106.1435.2021 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z 30 listopada 2021 r. nr [...] wydaną z upoważnienia Wójta Gminy W. odmówiono przyznania A.K. (dalej jako strona lub skarżąca) prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad wujem – J.K.. W materialnoprawnej podstawie tego aktu wskazano przepisy art. 1 ust. 2 pkt 1, art. 2 pkt 2, art. 17, art. 20 ust. 3, art. 24 ust. 1 i art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.; aktualnie obowiązuje tekst ogłoszony w Dz. U. z 2022, poz. 615 ze zm.) oraz wydane na podstawie tej ustawy odpowiednie akty wykonawcze. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji powołał się na ustalenia dokonane w toku rodzinnego wywiadu środowiskowego przyznając, że J.K. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, zaś strona jest aktualnie bezrobotna, została ustanowiona jego opiekunem prawnym i choć zamieszkuje osobno, zajmuje się opłacaniem jego bieżących rachunków, zakupuje opał na zimę, żywność, pomaga w załatwieniu spraw urzędowych oraz wykonuje ciężkie prace w gospodarstwie domowym, przy czym zakres sprawowanej opieki nie umożliwia jej podjęcia zatrudnienia. Wskazany organ podkreślił jednak, że nie spełnia ona przesłanki warunkującej przyznanie wnioskowanego świadczenia określonej w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż nie ciąży na niej obowiązek alimentacyjny wobec wuja. Od powyższej decyzji A.K. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie wywodząc, że rozstrzygnięcie to jest niezrozumiałe i niezasadne oraz domagając się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Strona podkreśliła, że jej wuj to osoba nieporadna, ubezwłasnowolniona i niezdolna do samodzielnej egzystencji, wymagająca stałej opieki lub pomocy, co zostało stwierdzone w stosownym orzeczeniu o niepełnosprawności. Nadto, nie radzi sobie w życiu codziennym a kontakt z nim jest utrudniony, zaś od kwietnia 2020 r. to ona sprawuje nad nim ciągły nadzór, pielęgnuje go i udziela mu wsparcia, co zajmuje jej większość dnia, a zakres udzielanej pomocy jest bardzo szeroki. Wobec powyższego odwołująca się wywiodła, że nie jest w stanie pogodzić sprawowania tej opieki z pracą zawodową i dlatego sporne świadczenie powinno jej zostać przyznane. Decyzją z 12 stycznia 2022 r. nr SKO.4106.1435.2021 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Kolegium zaprezentowało mający zastosowanie w sprawie stan prawny. W tym zakresie wywiodło, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodzinną zastępczą lub spokrewnioną, a także - wymienionym w pkt 4 tego przepisu innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1359 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, o ile zachowane są przesłanki wskazane w art. 17 ust. 1a przywołanej ustawy, to znaczy, jeżeli rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz nie ma osób, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W tym miejscu Kolegium zaznaczyło, że zgodnie z brzmieniem art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Po myśli art. 129 § 1 tego Kodeksu, obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przez wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem. Jeżeli zaś jest kilku wstępnych lub zstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi. Z kolei w świetle art. 132 tego aktu, obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub, gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. Zważywszy powyższe organ odwoławczy stwierdził, że jak ustalono w toku postępowania, osoby obowiązane do alimentacji J.K. żyją (są to jego bracia) i choć nie interesują się jego losem, to na nich spoczywa obowiązek alimentacyjny wobec niego. W rezultacie, obowiązek ten nie ciąży w pierwszej kolejności na stronie i dlatego, mimo że jest ona jego opiekunem prawnym, nie mieści się w kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona wniosła o uchylenie decyzji zapadłych w obydwu instancjach oraz o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Strona podniosła zarzuty naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie art. 7, art. 76 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez niedostatecznie wyczerpujące wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, a w szczególności nie wyjaśnienie, czy rodzeństwo J.K. (J.K. i M.T.) są zdolni do podjęcia alimentacji i opieki nad nim oraz brak dokładnego rozpatrzenia całości materiału dowodowego polegający na pominięciu ich oświadczeń o niezdolności do realizacji tego obowiązku. Równocześnie skarżąca zarzuciła naruszenie normy prawa materialnego zawartej w art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego nieprawidłową wykładnię, a w szczególności niezastosowanie art. 132 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, w świetle którego obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub, gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. Strona zaakcentowała, że uregulowany w tym przepisie stan rzeczy ma miejsce w niniejszej sprawie, albowiem sytuacja materialna, osobista oraz zdrowotna obojgu braci jej wuja nie pozwala na realizację wobec niego obowiązku alimentacyjnego jak również na sprawowanie nad nim opieki, a w takim przypadku, obowiązek ten spoczywa na niej jako jego bratanicy. W dalszej części skargi strona powtórzyła wywody z odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej, ponownie opisując okoliczności związane ze sprawowaniem opieki nad wujem oraz wynikającym z tego faktu brakiem możliwości podjęcia pracy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie wniosło o jej oddalenie powtarzając argumentację z uzasadnienia swojej decyzji. Nadto zaznaczyło, że wbrew twierdzeniom strony, nie istnieją obiektywne przesłanki uzasadniające przyznanie jej wnioskowanego świadczenia, gdyż z woli ustawodawcy, przy spełnieniu ustawowych warunków, to szczególna więź prawna pomiędzy osobą opiekuna a osobą niepełnosprawną wyróżnia grupę uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Brak tej więzi, czyli nieistnienie po stronie wyżej wymienionej obowiązku alimentacyjnego wobec wuja wyklucza zatem przyznanie jej prawa do żądanego świadczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Na wstępie należy podnieść, że po myśli art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z treścią art. 134 § 1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 § 1 powyższej ustawy wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie może natomiast kierować się tu względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. W tym kontekście uznano, że skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) wykazała bowiem, że zaskarżony akt odpowiada wymogom prawa, gdyż nie narusza obowiązujących przepisów w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Materialnoprawną podstawą wydanego w sprawie rozstrzygnięcia był art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Stosownie do treści tego unormowania, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: matce albo ojcu; opiekunowi faktycznemu dziecka; osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności: - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Natomiast w myśl art. 17 ust. 1a cytowanej ustawy, osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z kolei stosownie do art. 17 ust. 1b tej ustawy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. W niniejszej sprawie jest poza sporem, że skarżąca sprawuje stałą opiekę nad wujem legitymującym się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Z. z [...] r., mocą którego zaliczono go do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe i określono, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 16 roku życia. Pomimo to orzekające w sprawie organy trafnie odmówiły przyznania wyżej wymienionej spornego świadczenia, albowiem skarżąca nie spełnia ustawowych przesłanek warunkujących nabycie prawa do jego pobierania. Sąd podziela aktualnie dominujący kierunek wykładni art. 17 ust. 1 i art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, ugruntowany po podjęciu przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały z 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 5/13 (publ. ONSAiWSA 2014/3/36), zgodnie z którym przywołane przepisy, poprzez odesłanie do ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy, jednoznacznie wskazują krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ograniczając go do osób zobowiązanych do alimentacji. W uchwale tej wskazano, że przepisy art. 17 ust. 1 i 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych określają ściśle oznaczony katalog osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Zaakcentowano przy tym, że pierwotnie przysługiwało ono tylko w wypadku opieki sprawowanej przez rodziców lub opiekunów nad dzieckiem. Następnie, na skutek wyroków Trybunału Konstytucyjnego z 18 lipca 2008 r. sygn. akt P 27/07 (publ. OTK-A 2008, nr 6, poz. 107) i z 22 lipca 2008 r. sygn. akt P 41/07 (publ. OTK-A 2008, nr 6, poz. 109), którymi uznano za sprzeczne z Konstytucją RP pominięcie wśród osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego innych członków rodziny, na których spoczywa obowiązek alimentacyjny, sprawujących opiekę nad niepełnoletnim, niepełnosprawnym członkiem rodziny, a także nad innym członkiem rodziny wymagającym opieki, ustawodawca rozszerzył krąg osób uprawnionych do tego świadczenia. Trybunał Konstytucyjny nie zakwestionował tam jednak zgodności z Konstytucją warunku istnienia obowiązku alimentacyjnego pomiędzy osobą sprawującą opiekę a podopiecznym, a wręcz przeciwnie, wyraził pogląd, że z woli ustawodawcy nie sam fakt opieki nad osobą niepełnosprawną, czy też rezygnacja dla jej sprawowania z zatrudnienia, lecz szczególna więź prawna pomiędzy osobą opiekuna a osobą niepełnosprawną wyróżnia grupę uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Celem tych regulacji jest bowiem to, aby osoba zmuszona do rezygnacji z zatrudnienia w związku z wykonaniem ciążącego na niej obowiązku alimentacyjnego sama nie popadła w niedostatek, tracąc źródło utrzymania. Nie jest natomiast intencją ustawodawcy wspieranie wszystkich osób, które dobrowolnie podejmują się opieki nad niepełnosprawnym członkiem szeroko rozumianej rodziny. W treści powyższej uchwały z 9 grudnia 2013 r. zwrócono również uwagę, że w każdej z kolejnych wersji prawnych ustawy o świadczeniach rodzinnych, pomimo wielokrotnych nowelizacji, konsekwentnie utrzymywano wymóg, aby osoba świadcząca opiekę była obciążona w stosunku do podopiecznego obowiązkiem alimentacyjnym. Zaznaczono również, że niedopuszczalne jest sądowe uzupełnianie ustawowego katalogu uprawnień socjalnych, gdyż przepisy art. 32 ust. 1 i art. 67 Konstytucji RP nie mogą być samoistnym źródłem roszczeń. Powołana uchwała została wprawdzie podjęta na tle ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 stycznia 2013 r., jednak zmianie nie uległ przepis uzależniający prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od istnienia obowiązku alimentacyjnego pomiędzy niepełnosprawnym a opiekunem, zamieszczony wcześniej w art. 17 ust. 1 pkt 2, a obecnie w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy. Dlatego wyrażony w tej uchwale pogląd wraz z argumentacją na jego poparcie, zachowuje aktualność również w obecnym stanie prawnym i skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni go aprobuje. Odnosząc zaprezentowane wyżej rozważania do realiów niniejszej sprawy przyjdzie podnieść, że skarżąca, która opiekuje się J.K., jest jego bratanicą, a zatem nie należy do kręgu podmiotów uprawnionych do spornego świadczenia, wymienionych w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jako że nie ciąży na niej obowiązek alimentacyjny wobec wuja. W świetle art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek alimentacyjny obciąża bowiem krewnych w linii prostej, a spośród krewnych w linii bocznej wyłącznie rodzeństwo. Skarżąca nie mieści się więc w tak wytyczonym kręgu osób. Nie jest krewną w linii prostej (wstępną lub zstępną) ani też rodzeństwem J.K., lecz jedynie zstępną rodzeństwa i jako taka nie zalicza się do grona osób, na których spoczywa względem niego obowiązek alimentacyjny. Dalsze pokrewieństwo w linii bocznej wyklucza możliwość przyznania świadczenia i to niezależnie od tego, czy osoba wnioskująca sprawuje rzeczywistą opiekę. W tym kontekście zarzuty skargi nie mogły odnieść skutku. Strona powołuje się bowiem przede wszystkim na okoliczność, że żyjący bracia jej wuja z uwagi na sytuację życiową i zdrowotną nie mogą realizować wobec niego swoich obowiązków alimentacyjnych, a tym samym z mocy art. 129 § 1 oraz art. 132 przywoływanego Kodeksu obowiązek ten przechodzi na nią jako zobowiązaną w dalszej kolejności. Zarzut ten stanowi prawdopodobnie reakcję na wywody podnoszone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, gdzie Kolegium błędnie wskazało, że "obowiązek alimentacyjny obciąża - w razie braku krewnych w linii prostej - rodzeństwo, a dopiero w razie jego braku dalszych krewnych" zaś strona nie może uzyskać świadczenia pielęgnacyjnego na swego wuja ponieważ żyją osoby zobowiązane wobec niego alimentacyjnie w pierwszej kolejności, czyli jego bracia. Argumentacja taka jest chybiona, gdyż powołane wyżej przepisy przywoływanego Kodeksu w ogóle nie mają w niniejszym przypadku zastosowania. Trzeba podkreślić, że regulują one kolejność realizacji obowiązku alimentacyjnego obowiązującą pomiędzy osobami, na których obowiązek ten spoczywa. Jak przy tym wyjaśniono powyżej, krąg takich osób został określony w sposób enumeratywny, mieszczą się w nim wyłącznie wstępni, zstępni oraz rodzeństwo uprawnionego i wbrew twierdzeniom strony jak również organu odwoławczego - w żadnym razie nie obejmuje on "dalszych krewnych" czy też jakichkolwiek innych niewymienionych tam osób. Skoro zatem strona nie jest wstępną, zstępną ani siostrą J.K., to obowiązek alimentacyjny wobec niego w ogóle jej nie obejmuje, a w rezultacie nie może nabyć prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i to bez względu na fakt, czy bracia jej wuja są w stanie realizować wobec niego obowiązek łożenia na utrzymanie, udzielać niezbędnej pomocy bądź sprawować nad nim opiekę. Okoliczność ta pozostaje bez znaczenia dla podjętego w sprawie rozstrzygnięcia. Zdaniem Sądu tak skarżąca jak i Kolegium błędnie rozumieją treść art. 17 ust. 1 pkt 4 w związku z ust. 1a, nieprawidłowo przyjmując, że niemożność sprawowania opieki przez braci J.K. mogłaby stanowić przesłankę do uzyskania przez nią świadczenia na podstawie art. 17 ust. 1a. Nawet bowiem w takim przypadku, uprawnioną do świadczenia może być jedynie osoba należąca do kręgu osób, na których spoczywa obowiązek alimentacyjny. Wspomniany ustęp 1a odwołuje się przecież do art. 17 ust. 1 pkt 4, a tam wyraźnie jest mowa o osobach, "na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności" i jest to jest warunek, od którego nie ma odstępstw, bez względu na to, czy krewni pierwszego stopnia mogą, czy też nie mogą sprawować opiekę nad osobą, która tej opieki wymaga. Powołany ustęp 1a nie rozszerza więc katalogu określonego w ust. 1, lecz precyzuje dodatkowe warunki, które muszą być spełnione, aby osoba wymieniona co prawda w ust. 1 pkt 4, czyli zobowiązana alimentacyjnie, jednak niebędąca krewnym pierwszego stopnia, mogła otrzymać świadczenie pielęgnacyjne. Zważywszy powołane wyżej rozważania prawne należy raz jeszcze zaznaczyć, że na skarżącej jako bratanicy nie ciąży obowiązek alimentacyjny wobec wuja, a skoro tak, to nie spełnia ona warunku koniecznego do skutecznego ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne wskazanego wyraźnie w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W tym stanie rzeczy postawa strony, która opiekuje się niepełnosprawnym wujem, chociaż niewątpliwie godna uznania, nie może być brana pod uwagę z prawnego punktu widzenia odnoszącego się do ustawowych przesłanek prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wypada dodać, że podobne stanowisko wyrażone zostało między innymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 stycznia 2021 r., sygn. akt I OSK 2091/20, a także w wyrokach Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Białymstoku z 18 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Bk 264/20 oraz w Bydgoszczy z 29 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Bd 93/21 (orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Mając na względzie wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym uzasadniać jej wzruszenie. Błędna wykładnia obowiązujących w sprawie przepisów znajdująca wyraz w uzasadnieniu tego aktu nie miała bowiem wpływu na wynik sprawy, jako że nie rzutuje ona na prawidłowość rozstrzygnięcia o odmowie przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego. Dlatego działając na podstawie art. 132 oraz art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono o oddaleniu skargi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło