II SA/Gl 346/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi F. G. i M. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę na skutek wniosku pełnomocnika strony skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji p o s t a n a w i a: oddalić wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty B. z dnia [...] r., nr [...] o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu I. i G. P. oraz R. i A. P. pozwolenia na budowę pawilonu handlowo-usługowego wraz z wewnętrznymi instalacjami wodno-kanalizacyjnymi, c.o. i elektrycznymi na działce nr [...] przy ul. [...] w C. poprzez istniejący zjazd z ul. [...] po działkach nr [...] i [...]. Na powyższe rozstrzygnięcie F. G. i M. G. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Pełnomocnik skarżącej uzasadniając przedmiotowy wniosek powołał się na przesłankę niebezpieczeństwa spowodowania po stronie skarżących trudnych do odwrócenia skutków. Jego zdaniem zaskarżony akt nie powinien być wykonany przed wydaniem wyroku przez sąd administracyjny, gdyż zrealizowanie przewidzianej nim inwestycji budowlanej bez wcześniejszego ustalenia zakresu służebności na działce objętej przedmiotowym przedsięwzięciem spowoduje naruszenie prawa własności skarżących. A mianowicie wpłynie niekorzystnie na wykonywanie przez nich służebności gruntowej, a w konsekwencji utrudni a nawet uniemożliwi im korzystanie z własnej nieruchomości. W dalszej części wnioskodawca przywołując orzecznictwo sądów administracyjnych podniósł, iż cyt.: "W przypadku spornej inwestycji wraz z infrastrukturą techniczną istotne znaczenie ma wyważenie racji skarżącego (właściciela nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością, na której mają być prowadzone roboty budowlane), a nie tylko interesów inwestorów, którzy dążą do jak najszybszego zrealizowania obiektu i którym przysługuje prawo do zabudowy działki". Inwestorzy R. P. oraz I. P. pismami z dnia 14 czerwca 2011 r. zawnioskowali o oddalenie przedmiotowego wniosku. Uzasadniając powyższe stanowisko wskazali, że Wojewoda [...] w rozpoznawanej sprawie odnośnie korzystania z posiadanej przez stronę skarżącą służebności przeprowadził szczegółowe postępowanie, z którego bezspornie wynika, że działki nr [...] i [...], położone w C. przy ul. [...] są obciążone służebnością na rzecz każdoczesnych właścicieli działki nr [...]. Nadto potwierdzili, iż część obciążonych działek przeznaczyli pod drogę zapewniając stronie skarżącej swobodny dostęp do drogi publicznej od ul. [...]. Powołując się na treść art. 288 ustawy Kodeks cywilny podnieśli, że brak jest podstaw do stwierdzenia, że zatwierdzenie projektu budowlanego, w którym wyznaczono przez działki nr [...] i [...] teren umożliwiający skarżącym swobodny dostęp do drogi publicznej stanowi naruszenie przysługujących im uprawnień. W ich ocenie sposób zapewnienia stronie skarżącej dostępu do drogi publicznej nie budzi żadnych zastrzeżeń. Zarówno pozostali uczestnicy postępowania jak i organ odwoławczy nie zajęli stanowiska co do wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając przedmiotowy wniosek zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 61 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej p.p.s.a., wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże sąd może na wniosek strony skarżącej wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności jeżeli zaistnieją szczególne okoliczności uzasadniające takie orzeczenie, tj. gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uwzględnienie wniosku o udzielenie tymczasowej ochrony w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, co stanowi odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., jest zatem uwarunkowane uprzednim stwierdzeniem, że spełniona została któraś z określonych powyżej przesłanek (okoliczności faktycznych o charakterze nadzwyczajnym). Okoliczności te Sąd winien ocenić zarówno w stosunku do strony skarżącej, jak i uczestników postępowania, bowiem konsekwencje wstrzymania bądź braku wstrzymania zaskarżonego aktu, mogą dotykać w takim samym stopniu stronę skarżącą, co inwestora, jak i pozostałe strony tego postępowania. Jak wynika z brzmienia przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a. ustawodawca co prawda nie nałożył na stronę skarżącą obowiązku wykazania, iż zachodzą przewidziane nim przesłanki wstrzymania zaskarżonego aktu, to jednakże uprawdopodobnienie przez stronę skarżącą podstaw złożonego wniosku powinno być rozpatrywane w kategoriach podejmowania działań we własnym procesowym interesie (por. M. Bogusz, Glosa do przytoczonego wyżej postanowienia NSA, [w:] Gdańskie Studia Prawnicze. Przegląd orzecznictwa 2006 r., nr 1, poz. 1). Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 31 marca 2005 r., sygn. akt II OZ 155/05 ([w:] OSS z 2005 r. nr 3, poz. 72) w razie złożenia wniosku o wstrzymanie rzeczą Sądu jest zbadać z urzędu, a więc i bez wniosków strony, okoliczności decydujące o wstrzymaniu, bądź odmowie wstrzymania wykonania aktu lub czynności. Tak więc biorąc w pierwszej kolejności pod rozwagę okoliczności badane z urzędu, a w szczególności uwzględniając przedmiot zaskarżonego rozstrzygnięcia nie można pominąć, że stosownie do art. 35a ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j.: Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) w przypadku wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję o pozwoleniu na budowę, wstrzymanie wykonania tego aktu, sąd może uzależnić od złożenia przez stronę skarżącą kaucji na zabezpieczenie roszczeń inwestora, co służy w konsekwencji ochronie interesu tego ostatniego. Brzmienie przywołanego przepisu dowodzi, że postanowienie wstrzymujące wykonanie decyzji o pozwoleniu na budowę, stanowić może dużą dolegliwość dla inwestora, mogącą nierzadko spowodować większą szkodę niż ta, jaka mogłaby wyniknąć z kontynuowania robót budowlanych prowadzonych w oparciu o zaskarżoną decyzję, a w szczególności, gdy sporne zamierzenie inwestycyjne - jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, generuje znaczne koszty. Zatem inwestor, który prowadzi proces budowlany na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, narażony jest na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie tylko w przypadku uwzględnienia skargi, ale również w razie wstrzymania wykonania decyzji. Wskazać należy, iż kaucja wyznaczona w trybie art. 35 a powołanej ustawy Prawo budowlane, w razie uwzględnienia skargi, podlega zwrotowi, zaś w przypadku oddalenia skargi, przeznaczana jest na zaspokojenie roszczeń inwestora, przy czym w zawisłej sprawie w związku z rozmiarem planowanego przedsięwzięcia, wysokość takiej kaucji byłaby znaczna. Nadto Sąd podzielił stanowisko przyjęte w orzecznictwie (por. postanowienie NSA z dnia 8 sierpnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1041/08) iż, nie można z góry założyć, że wykonanie każdej decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę prowadzi do niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, bez przytoczenia konkretnych okoliczności, które wskazywałyby na takie właśnie niebezpieczeństwo. I tak należy zwrócić uwagę, iż pełnomocnik skarżących powołując się na to, iż wykonanie zaskarżonej decyzji wpłynie niekorzystnie na wykonywanie przez skarżących służebności gruntowej, a co za tym idzie utrudni im lub wręcz uniemożliwi korzystanie z własnej nieruchomości, nie wyjaśnił w jaki to sposób wykonanie spornego aktu może wpłynąć na prawo korzystania ze służebności, którym są obciążone działki nr [...] i [...] na rzecz każdoczesnych właścicieli działki [...]. Oceniając w omówionym kontekście wniosek strony skarżącej Sąd doszedł do przekonania, że sporne zamierzenie inwestycyjne nie rodzi niebezpieczeństwa spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, ani też wyrządzenia znacznej szkody. Zauważyć bowiem należy, iż nawet w wyniku wyroku uchylającego decyzję o pozwoleniu na budowę, w przypadku gdy ta jest poważnie zaawansowana lub ukończona, organ nadzoru budowlanego może zostać zobowiązany do podjęcia postępowania w trybie przepisów art. 50 i art. 51 ustawy Prawa budowlanego. Wówczas w toku takiego postępowania wskazany organ uprawniony będzie do wydawania szeregu nakazów mających na celu doprowadzenie zrealizowanych robót budowlanych do stanu zgodności z prawem. Nadto zwrócić należy uwagę, iż zasadności wniosku nie można upatrywać w ewentualnej wadliwości zaskarżonego aktu. Nie jest to bowiem ustawowa przesłanka w oparciu o którą Sąd może wstrzymać jego wykonanie, ponadto o naruszeniu prawa i skutkach prawnych tego naruszenia, o ile istnieją, Sąd rozstrzyga w orzeczeniu kończącym postępowanie sądowe. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie przywołanego wyżej art. 61 § 3 i 5 p.p.s.a. postanowił orzec jak w sentencji.