II SA/Gl 354/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi A. B. (B.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 18 grudnia 2024 r. nr SKO.IV/424/722/2024 w przedmiocie nienależnie pobranego dodatku węglowego oddala skargę. Wójt Gminy L. (dalej: "organ I instancji") decyzją z dnia 2 sierpień 2024r., nr [...], uznał, że kwota przyznanego A.B. (dalej: "skarżąca") w dniu 29 września 2022 r. dodatku węglowego w wysokości 3.000,00 zł. jest świadczeniem nienależnie pobranym podlegającym zwrotowi oraz powołał się na przesłankę określoną w art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 oraz ust. 2b w związku z ust. 7 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (podany publikator: Dz. U. z 2024 r. poz. 323; aktualnie tekst jednolity: Dz. U. z 2025r. poz. 1208, dalej w skrócie: "u.ś.r."), a także art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (podany publikator: Dz. U. z 2023 r. poz. 1630 z późn. zm.; aktualnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 1207, dalej w skrócie: "u.d.w."). W uzasadnieniu wskazał, że we wniosku o wypłatę dodatku węglowego z dnia 18 sierpnia 2022 r. skarżąca jako miejsce zamieszkania podała nieruchomość położoną przy ul. [...] w L., a w składzie gospodarstwa domowego uwzględniła dwójkę dzieci (małoletnie córki). Do wniosku dołączyła deklarację CEEB, z której wynikało, że głównym źródłem ogrzewania powyższej nieruchomości jest kocioł na paliwo stałe zasilany węglem. Organ I instancji informacją z dnia 29 września 2022 r. przyznał skarżącej dodatek węglowy w wysokości 3.000 zł., który został wypłacony w dniu następnym. Z kolei, w dniu 3 października 2022 r., siostra skarżącej - K. D., złożyła odrębny wniosek o wypłatę na jej rzecz dodatku węglowego i w nim oświadczyła, że też zamieszkuje nieruchomość położoną w Gminie L. przy ul. [...], gdzie prowadzi odrębne, jednoosobowe gospodarstwo domowe. W dniu 15 grudnia 2022 r., organ I instancji ustalił, że w budynku przy ul. [...] nie ma dwóch odrębnych lokali, a siostra skarżącej oświadczyła, że skarżąca od ok. 4 lat wraz z dziećmi, nie mieszka na terenie Gminy L., ale w Gminie K.. Podała również, że koszty zakupu paliwa stałego pokrywa samodzielnie (w lokalu zajmowanym przez siostrę skarżącej znajduje się bowiem czynny piec na paliwo stałe, który stanowi dla tego lokalu źródło ciepła i został zgłoszony do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (obecnie t. jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1446). W świetle powyższego w dniu 26 stycznia 2023 r. organ I instancji z urzędu wszczął postępowanie w sprawie ustalenia, czy wypłacony na rzecz skarżącej dodatek węglowy był świadczeniem nienależnie pobranym i wezwał do złożenia informacji dotyczących jej miejsca zamieszkania oraz stanu lokalu, na który został pobrany dodatek węglowy. W odpowiedzi skarżąca oświadczyła, że jej adres zamieszkania znajduje się w L. przy ul. [...], a jej siostra bezprawnie zajmuje w tym budynku nienależną jej część spadku, oraz dysponuje udziałem 10% do pieca węglowego, który znajduje się w kuchni. Skarżąca opisała zajmowane przez nią pomieszczenia nie wykazując wyodrębnionej samodzielności lokalowej i źródła ciepła. W dalszej kolejności organ I instancji decyzją z dnia 27 lutego 2023 r., nr [...], uznał, że przyznany skarżącej dodatek węglowy jest świadczeniem nienależnie pobranym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej (dalej: "Kolegium"), po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 30 sierpnia 2023 r., nr [...], utrzymało w mocy powyższą decyzję. W wyniku złożenia skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 6 marca 2024 r., sygn. akt. II SA/Gl 1784/23, uchylił decyzje organów obu instancji, zalecając wnikliwe sprawdzenie, czy skarżąca świadomie wprowadziła w błąd organ I instancji, z uwzględnieniem treści art. 30 ust. 2 pkt 2 u.ś.r. Ponownie rozpatrując sprawę, organ I instancji pismem z dnia 21 czerwca 2024 r. wezwał skarżącą do złożenia pisemnych wyjaśnień na okoliczność faktycznego zamieszkiwania i prowadzenia gospodarstwa domowego w L. oraz przedłożenia dokumentów potwierdzających uiszczanie opłat za zużycie mediów (wywóz odpadów komunalnych, odprowadzanie ścieków, zużycie wody, rachunki za energię elektryczną i ewentualnie używanie innych usług - np. internet, telewizja) lub zasobów związanych z zamieszkiwaniem i prowadzeniem gospodarstwa domowego pod tym adresem, a jeżeli takie koszty były ponoszone, także dla adresu zamieszkania w K. (Osiedle [...]). Zgodnie z przyjętymi ramami postępowania dowodowego dokumenty miały obejmować okres od maja 2022 r. do dnia 30 września 2022 r. Pismem z dnia 8 lipca 2024 r. skarżąca wyraziła niezadowolenie z powodu niesłusznie toczącego się postępowania o zwrot przyznanego jej dodatku węglowego oraz przedłożyła między innymi kopie: rachunków za energię elektryczną, które zostały wystawione przez T. Sp. z o.o. w K. na rzecz B. D. (dalej: "matka skarżącej") za miesiące - maj, sierpień i październik 2022 r.; kopię potwierdzenia transakcji przelewu z dnia 12 lipca 2022 r. oraz z dnia 21 sierpnia 2022 r., dotyczącej zapłaty kwoty 137,76 zł na rzecz T1. W., której sama była stroną; kopię potwierdzenia transakcji przelewu z dnia 25 maja 2023r. tytułem uiszczenia przez nią na rzecz Gminy L. opłaty za odpady komunalne za okres: sierpień-grudzień 2022 r. oraz styczeń-maj 2023 r. Analizując złożone przez skarżącą wyjaśnienia i dokumenty organ I instancji zaznaczył, że z doświadczenia życiowego trudno przyjąć aby trzyosobowa rodzina zużywała miesięcznie energię elektryczną, której wartość wynosi średnio ok. 15 zł., nadto przedstawione rachunki zostały wystawione na matkę skarżącej. Tak samo faktura, która dotyczyła założenia plomb na urządzeniach pomiarowo-rozliczeniowych obciążała jej matkę. Wobec powyższego, organ I instancji z urzędu ustalił, że ciągłość składanych deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości położonej w L. kształtowała się w sposób niejednolity między innymi: w 2013 r. - liczba osób zadeklarowanych do rozliczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wynosiła 6 osób; w 2015 - 7 osób; w 2017 - 6 osób; 1 września 2018 r. zadeklarowano - 5 osób; 1 października 2018 r. zadeklarowano - 2 osoby; w 2020 r. - 3 osoby; w 2022 r. - 2 osoby; 1 września 2023 r. - 0 osób, a następnie w dniu 25 maja 2023 r. skarżąca złożyła deklarację, z której wynika, iż nieruchomość w L. przy u. [...] jest zamieszkiwana wyłącznie przez jedną osobę. Dodatkowo, skarżąca opłaciła należność za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres miniony, tj. od 1 sierpnia do 31 grudnia 2022r. i styczeń - maj 2023 r. W dniu 17 stycznia 2024 r. skarżąca dokonała zmiany deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z DG01 na DG02 - deklarując tym samym, iż pod przedmiotowym adresem znajduje się domek letniskowy albo inna nieruchomość wykorzystywana do celów rekreacyjno-wypoczynkowych. Organ I instancji podał także, że z ustaleń poczynionych w Spółdzielni [...] w K. wynika, że skarżąca w dniu 17 stycznia 2020 r. zgłosiła trzy osoby do zamieszkiwania pod adresem K., Oś. [...], a w okresie od maja do września 2022 r. nie składała żadnych korekt w oświadczeniu o liczbie osób zgłoszonych do zamieszkania na terenie Gminy K.. Z kolei, na podstawie danych pochodzących z Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w S. wynika, że w okresie poprzedzającym złożenie wniosku młodsza córka skarżącej nie realizowała swojego obowiązku szkolnego na terenie Gminy L., lecz w Szkole Podstawowej nr [...] im. [...] w K.. Organ I instancji dostrzegł również, że podnoszona przez skarżącą okoliczność bezprawnego korzystania przez jej siostrę z nieruchomości w L. nie ma znaczenia dla przyznania na jej rzecz prawa do dodatku węglowego. Skarżąca, zdaniem organu I instancji, świadomie wprowadziła go w błąd, co do miejsca jej zamieszkania oraz liczby osób tworzących jej gospodarstwo domowe. Stanowisko to potwierdza deklaracja o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości położonej na terenie Gminy L., która została złożona dopiero w dniu 24 maja 2023 r. z wstecznym naliczeniem opłaty od sierpnia 2022 r., tj. już po wszczęciu postępowania w sprawie uznania wypłaconego skarżącej dodatku węglowego za świadczenie nienależnie pobrane (26 stycznia 2023 r.). W ocenie organu I instancji skarżąca miała zatem świadomość skutków swojego postępowania i starała się za wszelką cenę wywołać przeświadczenie o legalności swojego zachowania próbując uiścić opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres pokrywający się z datą złożenia wniosku o dodatek węglowy. Nadto, nastąpiła próba konwalidowania jej postępowania, w odniesieniu do braku realizacji obowiązku uiszczania opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi na terenie Gminy L., za okres sierpień-grudzień 2022 r. i styczeń-maj 2023 r. W deklaracji tej ujawniono także wyłącznie jedną osobę do naliczenia opłat, podczas gdy we wniosku o wypłatę dodatku węglowego oświadczyła, iż tworzy w L. trzyosobowe gospodarstwo domowe. Jednocześnie skarżąca zataiła to, iż pod adresem zamieszkania w K. zgłoszone były do zamieszkania od dnia 17 stycznia 2020 r. trzy osoby, oraz w okresie od maja do września 2022 r., w tym oświadczeniu, nie zostały złożone żadne korekty. W dalszym ciągu, w tym okresie, czynsz (w tym odpłatność za śmieci) opłacany był i jest w K. za trzy osoby. Organ I instancji zauważył również, że z akt postępowania wynika, iż skarżąca do sporządzonego w dniu [...] r. aktu poświadczenia dziedziczenia (Rep [...]) wskazała na K. jako miejsce swojego zamieszkania, podając jednocześnie, że zamieszkuje pod adresem w L. od sierpnia 2022 r. Córka skarżącej – M. przebywa głównie u swojego ojca, a córka – O. ma mieć czasowy w internacie. Pomimo tych okoliczności skarżąca z sobie znanych powodów oświadczyła we wniosku o wypłatę dodatku węglowego, iż jej gospodarstwo domowe składa się z trzech osób, co budzi oczywiste wątpliwości. Pismem z dnia 19 sierpnia 2024 r. skarżąca złożyła odwołanie od powyższej decyzji stwierdzając, że to organ I instancji popełnił błąd przyznając dwukrotnie dodatek węglowy na ten sam adres. Zaakcentowała, że w dniu składania wniosku złożyła go jako pierwsza i spełniała wówczas kryteria do jego przyznania. Zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w Z., w sprawie alimentów na córki – O. i M., każdorazowo adresem zamieszkania małoletnich jest jej adres zamieszkania, do czasu ukończenia nauki i/lub ich usamodzielnienia. Zaznaczyła, że jej córki, ze względu na wyjątkową sytuację rodzinną, nie spełniają warunków, aby była konieczność uiszczania za nie opłaty za gospodarowanie odpadami. Starsza córka przebywa w internacie, a młodsza naprzemiennie raz u skarżącej a raz u ojca. Podkreśliła przy tym, że wraz z córkami są mieszkankami P. Placówka szkolna w S. nie spełniała oczekiwań skarżącej wobec tego młodsza córka, która jest dzieckiem wybitnie uzdolnionym, rozpoczęła naukę w Szkole Podstawowej im. [...] nr [...] w K.. Podała również, że pracownicy organu I instancji znają ją i w chwili przyznawania dodatku węglowego mieli wiedzę o jej sytuacji życiowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej (dalej: "Kolegium") decyzją z dnia 18 grudnia 2024 r., nr SKO. IV/424/722/2024, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia 2 sierpnia 2024 r. Zreferowało stan faktyczny sprawy i przytoczyło podstawy prawne rozstrzygnięcia, wynikające z art. 2 ust. 1 u.d.w. oraz art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 u.ś.r. Wywiodło, że samo zamieszkiwanie oznacza pobyt osoby lub osób wspólnie gospodarujących, cechujący się zaspokajaniem codziennych potrzeb życiowych tej osoby lub osób, w budynku faktycznie zajmowanym, stanowiącym centrum życia domowego w danym okresie. Kolegium wezwało skarżącą do uzupełnienia dokumentów potwierdzających uiszczenie opłaty za zużycie mediów z adresów w L. i w K. (por. zalecenia wyroku z dnia 6 marca 2024 r.), bowiem skarżąca na wezwanie organu I instancji odpowiedziała pismem z dnia 26 listopada 2024 r., które nie zawiera, zdaniem Kolegium, wymaganych dokumentów i nie ustosunkowuje w żaden sposób do treści wezwania. Odnosząc się do stanowiska skarżącej, że jej starsza córka mieszka w internacie, a młodsza często przebywa u ojca podało, iż przynajmniej za młodszą córkę powinny być ponoszone opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w miejscu zamieszkania. I tak też, opłaty te są ponoszone w K. za 3 osobową rodzinę skarżącej. Podkreśliło, że opłaty te dotyczą również okresu od maja do września 2022 r. i za ten okres skarżąca nie składała żadnych korekt. Sprzeczne to pozostaje z wnioskiem o dodatek węglowy, gdzie wedle oświadczenia skarżącej jej gospodarstwo domowe obejmuje 3 osoby. Nie mniej jednak, w ocenie Kolegium, właściciel nieruchomości nie ma swobody w decydowaniu o wysokości obciążającej go opłaty (za gospodarowanie odpadami komunalnymi), ponieważ obowiązek ponoszenia opłaty wynika z ustawy i uzależniony jest od wybranego przez gminę przelicznika określania jej wysokości. W Gminie L. opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi ponosi się od osoby zamieszkującej dany lokal mieszkalny. Zaakcentowało, że skarżąca deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z adresu L. złożyła w dniu 25 maja 2023 r., dokonując opłaty za 1 osobę z miniony okres od sierpnia do grudnia 2022 r. oraz od stycznia do maja 2023 r. W tym miejscu, Kolegium przytoczyło ustalenia organu I instancji w zakresie dokonanej oceny, że poczyniona przez skarżącą od miesiąca stycznia 2024r. zmiana deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w L. (z DG01 na DG02), nie wskazuje, iż pod tym adresem znajduje się dom letniskowy lub inna nieruchomość wykorzystywana do celów rekreacyjno-wypoczynkowych. Zdaniem Kolegium, powyższe świadczy o pozorności działania, ukierunkowanego na uprawdopodobnienie zamieszkiwania pod adresem w L., zwłaszcza biorąc pod uwagę złożenie deklaracji i poniesienie opłaty po wydaniu decyzji o nieleżenie pobranym dodatku węglowym. W stanie faktycznym sprawy jedna z córek skarżącej uczęszcza do szkoły w miejscowości K., oddalonej o około 37 km od miejscowości L.. Skarżąca sama podaje, że pracuje w miejscowości L1. oddalonej o 10 km od L. i 30 km od K.. Z informacji przedłożonej przez Szkołę Podstawową nr [...] w K. wynika, że jej córka - M. B., mieszka pod adresem os. [...] K.. Zdaniem Kolegium, program rządowy dotyczący dodatku węglowego był programem bardzo medialnym i powszechnym. Natomiast o prawie do dodatku węglowego decydowała nie legalność zamieszkiwania, a stan faktyczny w postaci rzeczywistego zamieszkiwania i prowadzenia gospodarstwa domowego w danym miejscu (lokalu) na obszarze gminy, do której składa się wniosek. Ustalenia poczynione w toku przeprowadzonego ponownie postępowania wyjaśniającego, zdaniem Kolegium, prowadzą do wniosku, ze skarżąca w chwili złożenia wniosku i przyznania dodatku węglowego nie zamieszkiwała na terenie Gminy L.. Tym samym zaistniało negatywne zachowanie skarżącej, tj. świadome wprowadzenie w błąd, poprzez przedstawienie nieprawdziwych oświadczeń, obejmujących okoliczności istotne dla przyznania świadczenia (art. 30 ust. 2 pkt 2 u.ś.r.). Dodatkowo, skarżąca uchyla się od przedłożenia dokumentów, o które wzywało zarówno Kolegium, jak i organ I instancji, zgodnie z zaleceniami zawartymi w wyroku z dnia 6 marca 2024 r., które mogły przyczynić się do rozstrzygnięcia spornej kwestii. Pismem z dnia 6 lutego 2025 r. skarżąca złożyła skargę na powyższą decyzję Kolegium. Zarzuciła jej naruszenie: - art. 30 ust. 2 pkt 2 u.ś.r., polegające na błędnym jego zastosowaniu i przyjęciu, że pobrała nienależne świadczenia w sytuacji, gdy nie zaistniały sytuacje w tym przepisie wymienione; - art. 2 u.d.w., polegające na błędnym zastosowaniu tego przepisu i w konsekwencji przyznanie dodatku węglowego osobie, która jako pierwsza nie złożyła wniosku;  - art. 6 - 9, art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (aktualny publikator: Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: "k.p.a."), poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego, co mogło wpłynąć na treść rozstrzygnięcia; - art. 6, art. 15, art. 138 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji pomimo wystąpienia przesłanki stwierdzenia jej nieważności. Zważywszy na przedstawione zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skargi podała, że zamieszkuje i prowadzi gospodarstwo domowe w L. W dniu [...] r. zostało potwierdzone, że przyjęła spadek po zmarłej matce i w związku z tym począwszy od dnia 9 maja 2022 r. do chwili złożenia skargi jest właścicielem tejże nieruchomości i ponosi koszty wynikające z decyzji podatkowej. Spłaciła też roszczenia pozostałych współwłaścicieli i od dnia 19 maja 2022 r. sama ponosi koszty jej utrzymania. Wyjaśniła, że dwukrotnie wezwała siostrę do opuszczania zajmowanego lokalu. Opisała pomieszczenia lokalu wraz z ich powierzchnią i wyposażeniem. Podała, że nie przedłożyła rachunków za lokal w K., ponieważ wezwanie dotyczyło nieistniejącego adresu. Oświadczyła, że lokal w K. od dnia zakupu w miesiącu grudniu 2019 r. stanowi, wolą ojca córki – O., zabezpieczenie jej przyszłości, na okoliczność ukończenia przez nią w [...] r. 15-go roku życia. To on zabezpieczał koszty utrzymania tego lokalu, który w okresie od dnia 1 sierpnia do dnia stycznia 2023 r., nie stanowił miejsca zamieszkania skarżącej. Nie ubiegała się w tym samym okresie o dodatek węglowy w żadnej innej gminie, w szczególności w Gminie K., bowiem to w L. znajduje się jej centrum aktywności życiowej, gdzie od 1995 r. oddaje głosy w wyborach i odprowadza podatki do Urzędu Skarbowego w Z.., który jest właściwy dla Gminy L.. W związku z tym nie zgodziła się z twierdzeniem Kolegium, że wykazała złą wolę i świadomie wprowadziła w błąd organy orzekające w sprawie. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (aktualny publikator: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualny publikator: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., w skrócie: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Jednocześnie należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem dotyczącym art. 57a. Ponadto, w ramach sprawowanej kontroli, sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a., z uwagi na wniosek skarżącej zawarty w skardze, przy braku żądania organu, co do przeprowadzenia rozprawy. W ocenie Sądu dokonane kolejny raz przez organ I instancji ustalenia, zaaprobowane przez Kolegium, są wystarczające do kontroli stanowiska wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w tym zastosowanych w sprawie przepisów prawa materialnego i procesowego, zważywszy na treść art. 153 p.p.s.a. Sporną kwestią pozostaje zasadność uznania pobranego przez skarżącą dodatku węglowego za nienależnie pobrane świadczenie, w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 2 u.ś.r. i zobowiązanie do jego zwrotu. W tym miejscu przypomnieć trzeba, że zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.w. dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Stosownie do art. 2 ust. 1 pkt 1 u.d.w., przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 1, rozumie się osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe). Z przytoczonych przepisów wynika, że dodatek węglowy przysługuje wnioskodawcy w związku z zamieszkiwaniem i prowadzeniem gospodarstwa domowego pod określonym adresem wskazanym we wniosku oraz prowadzenie pod tym adresem gospodarstwa domowego. Dodatek węglowy powiązany jest z miejscem, gdzie wnioskodawca prowadzi wspólnie z innymi osobami lub samotnie gospodarstwo domowe i zamieszkuje. Zgodnie z celem u.d.w., dodatek węglowy ma być przeznaczony na ogrzanie miejsca zamieszkania wnioskodawcy. Sam fakt sporadycznego przebywania w danym lokalu czy budynku nie oznacza zamieszkiwania i prowadzenia w nim gospodarstwa domowego. Koniecznym warunkiem przyznania dodatku węglowego jest ustalenie, że z danym adresem zamieszkania wiąże się tzw. centrum życiowe danej osoby, czyli że jest to miejsce gdzie koncentrują się jej sprawy życiowe. Dla przyznania prawa do dodatku węglowego nie ma znaczenia tytuł prawny do lokalu/budynku, oraz czy w świetle przepisów prawa budowlanego można wykorzystywać lokal (pomieszczenie) na cele mieszkaniowe, ani też to, czy zgodnie z prawem budowlanym przeprowadzono określone czynności formalne zmierzające do zmiany sposobu użytkowania budynku (lokalu). O prawie do dodatku węglowego decyduje nie legalność zamieszkiwania, a stan faktyczny w postaci rzeczywistego zamieszkiwania i prowadzenia gospodarstwa domowego w danym miejscu. Przepisy u.d.w. nie precyzują, jak należy rozumieć pojęcie zamieszkiwania. Zatem oceniając stan faktyczny i prawny w tym zakresie należy mieć na względzie poglądy doktryny i judykatury wypracowane na gruncie prawa cywilnego. W tym zakresie należy uwzględnić treść art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (aktualny tekst jednolity: Dz. U. z 2025 r. poz. 1071; dalej w skrócie: "K.c."), zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. O wypełnieniu przesłanek tej normy prawnej świadczą dwie okoliczności - zewnętrzna, czyli faktyczne przebywanie, oraz wewnętrzna, czyli zamiar stałego pobytu. Ustalenie zamiaru powinno nastąpić w oparciu o kryteria zobiektywizowane, świadczące o woli, ale też możliwości skoncentrowania swoich spraw w danej miejscowości. Pojęcie miejsca zamieszkania, przyjęte w art. 25 K.c., jest więc konstrukcją prawną, na którą składają się dwa elementy: fizyczne przebywanie w danej miejscowości (corpus) i zamiar, wola stałego pobytu (animus). Oba te elementy muszą występować łącznie (por. prawomocny wyrok WSA w Olsztynie 27 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Ol 395/23). Zdaniem składu orzekającego zamieszkiwanie, w rozumieniu art. 2 ust. 1 i 2 u.d.w. oznacza zatem rodzaj pobytu osoby w danym miejscu, cechujący się zaspokajaniem codziennych potrzeb życiowych tej osoby w mieszkaniu faktycznie zajmowanym, stanowiącym jej centrum życia domowego w danym okresie, a w szczególności nocowania, stołowania się i wypoczynku po pracy czy nauce (por. prawomocne wyroki WSA: w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 14 grudnia 2023 r. sygn. akt II SA/Go 584/23 i w Krakowie z dnia 6 grudnia 2023 r. sygn. akt III SA/Kr 773/23). Jest to taki rodzaj pobytu osoby w danym miejscu, cechujący się zaspokajaniem codziennych potrzeb życiowych w lokalu/mieszkaniu/domu faktycznie zajmowanym, stanowiącym centrum życia domowego w danym okresie, w szczególności nocowania, przyrządzania i spożywania posiłków oraz wypoczynku. Jak już wyżej wyjaśniono, celem dodatku węglowego jest zapewnienie wsparcia finansowego gospodarstwom domowym, zamieszkującym w lokalach mieszkalnych ogrzewanych węglem. Dodatek węglowy nie jest natomiast świadczeniem powszechnym, przysługującym jedynie z tytułu posiadania lokalu, wyposażonego w źródło ciepła, zasilane węglem. Przepisy u.d.w. nie przewidują możliwości przyznania dodatku węglowego na ogrzewanie wybranej przez wnioskodawcę nieruchomości, w której wnioskodawca nie zamieszkuje i nie prowadzi gospodarstwa domowego. Również sam fakt sporadycznego przebywania w danym domu, czy lokalu nie oznacza zamieszkiwania i prowadzenia gospodarstwa domowego. Nie jest też wystarczający zamiar zamieszkania tamże w przyszłości. Wskazać także należy, że zgodnie z art. 3 ust. 1 u.d.w. do postępowania w sprawie wypłaty dodatku węglowego przepisy art. 23 ust. 3, 12 i 13, art. 24a ust. 1 i 2, art. 25 ust. 3 i 4, art. 29, art. 30 i art. 30a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (u.ś.r.) stosuje się odpowiednio, przy czym ilekroć w tych przepisach jest mowa o rodzinie, rozumie się przez to gospodarstwo domowe, o którym mowa w art. 2 ust. 2 (jednoosobowe lub wieloosobowe). Analiza przywołanych powyżej przepisów wskazuje, że dodatek węglowy przyznawany jest na gospodarstwo domowe. Wprawdzie przepisy u.d.w. nie wskazują wprost, jak należy rozumieć to wyrażenie, poza prostym podziałem na gospodarstwa domowe jednoosobowe i wieloosobowe, ale z kolejnych przepisów można wywieść, że dodatek ten przysługuje na określony, fizyczny adres miejsca zamieszkania (por.m.in. art. 2 ust. 3a-3c u.d.w.), a nie miejsce zamieszkania w rozumieniu art. 25 K.c., tj. miejscowość, w której określona osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. Art. 30 u.ś.r. normuje instytucję świadczeń nienależnie pobranych. Przepis ten w ust. 1 przewiduje, że osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Przypadki nienależnie pobranych świadczeń wymienione są w ust. 2 tego artykułu. Zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 2 u.ś.r. nienależnie pobrane są świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia. Od kwot nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, o których mowa w ust. 2 pkt 1-3 i 5, naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie (ust. 2b u.ś.r.). Kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych podlegają zwrotowi łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie na rachunek bankowy wskazany przez organ właściwy. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty (art. 30 ust. 8 u.ś.r.). Organ I instancji uczynił zadość obowiązkowi wynikającemu z art. 2 ust. 15a u.d.w. (weryfikacja wniosku o przyznanie dodatku węglowego ma charakter wszechstronny i nie ogranicza się do wskazanych w tym przepisie ewidencji, czy oświadczeń wnioskodawcy) i prawidłowo ustalił, że adres wskazany przez skarżącą we wniosku nie jest adresem, pod którym prowadzi gospodarstwo domowe, co wykluczało możliwość przyznania dodatku węglowego w okresie od daty złożenia wniosku, tj. 18 sierpnia 2022 r. Również czasowe krótkotrwałe w nim przebywanie nie uzasadnia, że tam koncentruje oraz zaspakaja codzienne potrzeby i ma tzw. centrum życiowe. Informację o fakcie braku zamieszkiwania przez skarżącą tamże organ I instancji pozyskał po raz pierwszy od siostry skarżącej, czyli 45 dni od złożenia przez skarżącą wniosku oraz 4 dni od sporządzenia informacji o przyznaniu skarżącej dodatku węglowego. Warto również odnotować, iż skarżąca ani w odwołaniu ani w skardze nie kwestionuje okoliczności, iż pod tym adresem nie ma jej rzeczy osobistych. W konsekwencji organy prawidłowo przyjęły, że w sprawie zostały spełnione ustawowe przesłanki warunkujące uznanie przyznanego i wypłaconego stronie dodatku węglowego za nienależnie pobrane świadczenie, w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 2 u.ś.r. W tym miejscu należy podkreślić, że obowiązujący od dnia 18 sierpnia 2022 r. urzędowy wzór formularza wniosku o wypłatę dodatku węglowego, określony na podstawie rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 16 sierpnia 2022 r. w sprawie wniosku o wypłatę dodatku węglowego (Dz. U. z 2022 r. poz. 1712), w sposób czytelny wskazuje zakres danych niezbędnych do wykazania przez podmiot wnioskujący, w tym między innymi: dokładny adres zamieszkania wnioskodawcy i informacje dotyczące źródeł ogrzewania na paliwo stale, wskazując jednocześnie, że oświadczenie to dotyczy wyłącznie tych wnioskodawców, których gospodarstwo domowe wykorzystuje urządzenia grzewcze określone jako główne źródło ogrzewania - strona trzecia wniosku. Nadto, na pierwszej stronie wniosku zawarto pouczenie, że informacje przedstawione we wniosku o wypłatę dodatku węglowego składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń - zgodnie z art. 3 ust. 4 u.d.w., a na stronie szóstej w części II wniosku znajdowało się oświadczenie wnioskodawczyni, że wszystkie podane we wniosku dane są zgodne z prawdą. Formularz wniosku został tak skonstruowany, że zawiera wszystkie konieczne informacje o przesłankach ustalenia prawa do dodatku węglowego wynikające z przepisów u.d.w. Skarżąca formularz i oświadczenia podpisała w dniu 18 sierpnia 2022 r. W ocenie Sądu złożenie podpisu przez stronę pod wnioskiem o przyznanie dodatku węglowego w zestawieniu z zawartymi w treści wniosku pouczeniami stanowi dowód na zrozumienie i przyjęcie do wiadomości podpisanej treści, w tym także potwierdzenie przez stronę podpisem pod rygorem odpowiedzialności karnej, że wszystkie podane we wniosku dane są zgodne z prawdą. Należy podkreślić, że art. 30 ust. 9 u.ś.r. wprowadza podstawy prawne zastosowania przez organy administracji instrumentów pomocowych w formie instytucji o charakterze ulg w realizacji obowiązku zwrotu ww. kwot. Strona zobowiązana ma możliwość wnioskowania o: umorzenie kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części; odroczenie terminu płatności kwot nienależnie pobranych świadczeń; rozłożenia na raty podlegających zwrotowi kwot nienależnie pobranych świadczeń. Z powyższej regulacji wynika, że instytucje te mogą mieć zastosowanie wyłącznie do należności objętych obowiązkiem zwrotu, o którym orzekł organ w decyzji ustalającej nienależne pobranie świadczenia rodzinnego (por. wyrok. NSA z dnia 28 czerwca 2024 r. sygn. akt I OSK 1381/23). Sprawa o udzielenie ulgi w wykonaniu obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych (umorzenia kwot nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczenia terminu płatności albo rozłożenia na raty) jest odrębną sprawą administracyjną, która będzie przedmiotem postępowania wszczętego na wniosek, o ile taki zostanie przez skarżącą złożony. To w tym postępowaniu organ I instancji odniesie się do podnoszonych przez skarżącą szczególnych okoliczności dotyczących, jest sytuacji, zdrowotnej, życiowej czy materialnej. Podsumowując wskazać należy, iż wbrew zarzutom skargi również Kolegium w sposób należyty i wyczerpujący dokonało kompleksowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, która nie nosi cech dowolności. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku. Powołane w treści uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl.).