II SA/Gl 359/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 16 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.G., K.G., G.O. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia wykonania obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego w kwestii wniosku skarżącej K.G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: 1) zwolnić skarżącą z wpisu od skargi w kwocie przekraczającej 100 (sto) zł oraz z wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie przekraczającej 100 (sto) zł, 2) oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie W rozpoznawanej sprawie wpis od skargi ustalony został na kwotę [...] zł zgodnie z treścią § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). W odpowiedzi na wezwanie do jego uiszczenia, skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Na wezwanie Sądu wniosek ów złożyła w przewidzianej przepisami formie, tj. na druku urzędowego formularza PPF. Dodatkowym wezwaniem referendarz sądowy zobowiązał K.G. do przedstawienia szeregu dokumentów obrazujących jej sytuację materialną. Skarżąca zadośćuczyniła wspomnianemu wezwaniu. W oparciu o treść druku PPF oraz dokumentów przesłanych na wezwanie referendarza sądowego ustalono, że dochód skarżącej wynosi [...] zł, a jego źródłem jest [...]. Wydatki wnioskodawczyni kształtują się na poziomie około [...] zł i składają się na nie: opłaty za mieszkanie – [...] zł czynsz i [...] zł fundusz remontowy, opłaty za media: gaz - [...] zł, energia elektryczna – około [...] zł na miesiąc, zaś wydatki na lekarstwa wynoszą ponad [...] zł miesięcznie. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Odpłatność postępowania sądowego jest regułą, o czym stanowi przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.). Nie ma ona wszakże charakteru bezwzględnego, a wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (w omawianym przypadku polegającego na zwolnieniu od kosztów sądowych) może nastąpić wówczas, gdy osoba występująca z takim wnioskiem wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim i swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a. należy rozumieć takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2005 r.; sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. W istocie rzeczy jest to więc forma dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się wyłącznie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Zasadność wniosku strony oceniana jest w dwóch aspektach - z jednej strony uwzględnienia się wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z pod uwagę brane są jej możliwości finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Mając powyższe na względzie trzeba zauważyć, że na obecnym etapie postępowania zasadniczym wydatkiem, do poniesienia którego zobowiązana jest strona jest wpis od skargi. W rozpoznawanej sprawie wpis ten wynosi [...] zł. W zestawieniu z uzyskiwanym przez skarżącą dochodem rzeczywiście jest to kwota na tyle znacząca, że jej uiszczenie w poważny sposób naruszyłoby finanse K.G. Uzasadnione jest więc uwzględnienie jej wniosku w części dotyczącej zwolnienia z wpisu od skargi. Uznano jednak, że miesięczny dochód strony nie jest na tyle niski aby można było z przekonaniem stwierdzić, że nie może ona ponieść żadnych kosztów sądowych. Z tego też względu przyjęto, że skarżąca będzie w stanie uiścić część wpisu od skargi, tj. kwotę 100 zł, a w pozostałym zakresie (czyli odnośnie kwoty [...] zł) z obowiązku opłacenia wpisu zostanie zwolniona. Analogicznie przyjęto, że w razie zamiaru wniesienia skargi kasacyjnej, skarżąca nie będzie w stanie ponieść w całości wpisu od tej skargi, gdyż stanowi on 50 % wpisu, a więc kwotę niemalże [...] zł. Tym samym, zwolniono ją z tego obowiązku w zakresie przekraczającym 100 zł. Zestawienie dochodów i wydatków K.G. pozwala przyjąć, że będzie ona w stanie ponieść pozostałe, ewentualne koszty związane z postępowaniem sądowym. Nie przedstawiła bowiem żadnego dowodu, który wskazywałby, iż jej dochód jest obciążony świadczeniami na rzecz podmiotów trzecich. Pozostająca do jej dyspozycji kwota umożliwia natomiast wygospodarowanie 100 zł na opłacenie wpisu od skargi, ewentualnej opłaty kancelaryjnej za sporządzenie odpisu wyroku i części wpisu od skargi kasacyjnej. Z tego też względu oddalono wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie. W oparciu o art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia