II SA/Gl 374/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie : Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych p o s t a n a w i a : oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wraz ze skargą na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r., nr [...] J. S. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia jej z kosztów sądowych. W uzasadnieniu dokonała zestawienia stałych, miesięcznych wydatków oraz wskazała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z mężem i synem, zamieszkując w budynku o pow. 180 m2. W skład majątku strony wchodzi również nieruchomość rolna o pow. 1,9 ha natomiast skarżąca zadeklarowała, że nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. Zaznaczyła jednak, że jej małżonek jest właścicielem nieruchomości położonej przy ul. [...] w Z. Źródłem utrzymania się jej rodziny są dochody ze stosunku pracy strony oraz jej małżonka uzyskiwane w łącznej wysokości 5900 zł netto miesięcznie. W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego odmawiającego przyznania prawa pomocy skarżąca podniosła, że dochody jej rodziny są w całości wydawane na zaspakajanie potrzeb rodziny. Skarżąca wskazała, że ponosi miesięczne, stałe wydatki związane z utrzymaniem domu położonego w M., a stanowiącego własność skarżącej w wysokości 500 zł (gaz - 300 zł, woda -100 zł, energia elektryczna - 100 zł). Ponadto ponosi wydatki związane z utrzymaniem domu w Z., stanowiącym własność małżonka skarżącej w wysokości 400 zł. Dodatkowo ponosi koszy zakupu leków (200 zł) w związku z Jej leczeniem ginekologicznym, kardiologicznym i endokrynologicznym , dojazdy do pracy skarżącej i jej małżonka (1000 zł), wyżywienie (2500 zł), środki chemiczne i kosmetyki (300 zł), wydatki związane z edukacją dziecka (korepetycje, zakupy książek; 300 zł), internet (100 zł), telefony komórkowe (200 zł), zakupy odzieży (400 zł). Zdaniem skarżącej nie ma zatem możliwości wygospodarowania środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Zgodnie z art. 245 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W przedmiotowej sprawie skarżąca wnosiła tylko o zwolnienie z kosztów sądowych, czyli o prawo pomocy w zakresie częściowym. Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Oznacza to, że instytucja zwolnienia z kosztów sądowych może być stosowana jedynie do osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Podkreślić bowiem należy, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa. Zatem powinno mieć ono miejsce tylko w przypadkach, kiedy zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2009 r. sygn. akt I OZ 1146/09, Lex nr 579280). Tym bardziej, że koszty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych, a zwolnienie z ich uiszczenia jest odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też tego rodzaju ulgi mogą być stosowane wyłącznie w sytuacjach szczególnych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucania ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Zdaniem Sądu strona ma możliwości finansowe pozwalające na uczestniczeniu w kosztach sądowych. Strona podnosiła w toku postępowania o zwolnienie z kosztów sądowych, że cały uzyskiwany dochód przeznacza na utrzymanie siebie i swojej. Jednak jest to relatywnie wysoki dochód blisko 6 tys. zł, który pozwala na wygospodarowanie pewnych oszczędności. W przedmiotowej sprawie wpis wynosi 500 zł (zgodnie z treścią § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), więc przy pewnym ograniczeniu wydatków strona jest w stanie wygospodarować tą kwotę. Również posiadanie dodatkowej nieruchomości w postaci domu oraz nieruchomości rolnej pozwala na uzyskanie dodatkowego dochodu albo chociaż nie ponoszenia wydatków na domu w Z. Podsumowując, osobę, której dochód w rodzinie wynosi niemalże 6000 zł i której małżonek posiada nieruchomość wchodzącą w skład majątku odrębnego trudno uznać za ubogą, a tylko takie mogłyby liczyć na uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2, w zw. z art. 245 § 3 oraz w zw. z art. 254 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.