II SA/Gl 380/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi Z. K. na postanowienie Wojewody Śląskiego z dnia 3 stycznia 2022 r. nr NWXIV.7581.3.50.2021 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. Starosta B. decyzją z dnia 16 września 2021 r., Nr [...] , działając w trybie ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. – dalej k.p.a.) oraz art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku Z.K. (dalej: strona, skarżąca), wykonując zadanie z zakresu administracji rządowej: 1. Odmówił zwrotu działki oznaczonej nr 1. o pow. 0,7956 ha, położonej w S., obręb S.; 2. Odmówił zwrotu działek oznaczonych nr 2. o pow. 0,6898 ha i nr 3. o pow. 0,0003 ha, położonych w S., obręb S.. W uzasadnieniu podano m. in., że cel wywłaszczenia został zrealizowany. Działki, jako kompleks, zostały wywłaszczone na cel budowy ośrodka wczasowego. Na archiwalnej ortofotomapie znajduje się ośrodek turystyczny. Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia złożyła m. in. Z.K., wyrażając swoje niezadowolenie. Podała m. in., że Starosta nie dołożył należytej staranności w zakresie zlokalizowania przedmiotowych działek w terenie i przeprowadzenia dowodu z jej faktycznego wykorzystania w przeszłości i obecnie, opierając się wyłącznie ortofotomapie. Zaniedbał dokonania wizji pod pretekstem przepisów pandemicznych, choć do chwili wydania decyzji odmownej nie było takiej przeszkody. Wojewoda Śląski postanowieniem z dnia 3 stycznia 2022 r., znak NWXIV.7581.3.50.2021, wydanym na podstawie art. 58 i 59 k.p.a., odmówił m. in. Z.K. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji. W uzasadnieniu podano m. in., że pismem z 1 października 2021 r. Z.K. złożyła odwołanie od ww. decyzji. Pismem z 2 listopada 2021 r. Wojewoda Śląski zawiadomił Z.K. o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, o możliwości złożenia - w terminie 30 dni od daty otrzymania zawiadomienia - wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia i wezwał (w przypadku złożenia takiego wniosku) do uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji. Pismem z 29 listopada 2021 r. strona wystąpiła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji Starosty B. wskazując, że w dniu upływu terminu do złożenia odwołania bardzo źle się czuła, była konsultowana lekarsko, otrzymała antybiotyk w związku z koniecznym leczeniem przeciwzapalnym i zgodnie z zaleceniami lekarza, jak również z obawy o pogorszenie stanu zdrowia oraz z uwagi na konieczność ochrony siebie i innych przed zakażeniem wirusem powodującym chorobę C0VID-19 musiała pozostać w domu, co uniemożliwiło jej wniesienia odwołania od decyzji w terminie. Na dowód dołączono zaświadczenie lekarskie z [...] r. wystawione przez internistę, specjalistę medycyny rodzinnej. Brak było podstaw do przywrócenia ww. terminu. Strona mogła posłużyć się np. inną osobą do wniesienia odwołania. Stan epidemii trwał również w czasie wnoszenia odwołania. Skargę na powyższe postanowienie złożyła strona, kwestionując rozstrzygnięcie. Skarżąca wskazała, że nie wykazano najmniejszej dobrej woli, aby starać się zrozumieć zaistniałą sytuację. Faktycznie, w tym terminie była chora i nie miał jej kto pomóc. Choroby kardiologiczne charakteryzują się tym, że złe samopoczucie nie pozwala skoncentrować się na pracy. Miała zwroty głowy i poważne ukąszenie, które udało się zgłosić u lekarza dopiero po pięciu dniach, w związku z istniejącą pandemią. Spowodowało to u niej ogromny stres. Nie była w stanie nic zrobić. Siostra mieszka w W. a bratowa również bardzo chorowała. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podał, że działał na podstawie i w granicach prawa, a rozstrzygnięcie znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. W uzasadnieniu powtórzył swą poprzednią argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2022 roku, poz. 329 ze zm. – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi. Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Warunkiem skuteczności czynności procesowej wniesienia odwołania jest zatem zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Złożenie odwołania po terminie powodować może różne skutki procesowe w zależności od tego, czy odwołujący się złożył jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (art. 58 § 1 i 2 k.p.a.), czy też z prośbą taką nie wystąpił. W niniejszej sprawie prośba tego rodzaju została złożona. Brak było jednak podstaw do przywrócenia terminu do złożenia środka odwoławczego. Procesowa instytucja przywracania terminu stwarza możliwość skutecznego dokonania czynności przez stronę w sytuacji, gdy upłynął już termin do jej podjęcia. Instytucja ta została unormowana co do zasady w art. 58 i 59 k.p.a. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a., przywrócenie terminu następuje na prośbę zainteresowanego, a przesłanką podjęcia takiego rozstrzygnięcia jest uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Ponadto, skuteczność prośby uzależniona jest od jej wniesienia w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu oraz od jednoczesnego dopełnienia uchybionej czynności (§ 2). Z kolei zgodnie z art. 58 § 3 k.p.a. przywrócenie terminu do złożenia prośby o przywrócenie terminu jest niedopuszczalne. Pewną modyfikację przewiduje obecnie art. 15zzzzzn2 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm). Zgodnie z nim "W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu." Dotyczy to przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego wskazanych tam terminów. Art. 15zzzzzn2 dodany został przez art. 1 pkt 24 ustawy z dnia 9 grudnia 2020 r. (Dz. U. z 2020 r., poz. 2255), zmieniającej ustawę z dniem 16 grudnia 2020 r. Zarzuty skargi nie mogą zostać podzielone. Odwołanie nadane zostało w dniu 5 października 2021 r., a więc po upływie terminu do jego wniesienia, który to termin upływał dzień wcześniej. Zgodnie z wyrokiem WSA w Olsztynie z 20 stycznia 2015 r., sygn. II SA/Ol 1119/14, stosownie do regulacji prawnej art. 58 k.p.a. warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić, gdy osoba nie mogła dopełnić obowiązku z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Podobnie orzeczono w wyroku NSA z 31 stycznia 2012 r., sygn. II OSK 2175/10, gdzie analizując art. 58 k.p.a., stwierdzono: "Wykładnia gramatyczna tego przepisu (wraz z jego § 2) prowadzi do wniosku, że jedną z przesłanek, od zaistnienia której uzależnione jest pozytywne rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej jest uprawdopodobnienie, że uchybienie to nastąpiło bez winy zainteresowanego. Zgodnie z poglądami prezentowanymi w doktrynie jak i orzecznictwie sądowoadministracyjnym kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku, wiąże się z obowiązkiem strony dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest zatem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W konsekwencji o braku winy można mówić tylko w sytuacji, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (...)." Skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do złożenia ww. środka odwoławczego. Aby uprawdopodobnić brak winy, strona postępowania powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do momentu złożenia wniosku o przywrócenie terminu (tak wyrok WSA w Łodzi z 23 października 2014 r., II SA/Łd 573/14). Ciężaru postępowania w omawianym zakresie na pewno nie można przerzucać na organ, bowiem byłoby to sprzeczne z treścią art. 58 k.p.a. Organ słusznie uznał, że dokumentacja zgromadzona w aktach i przedłożona przez stronę jest wystarczająca do wydania rozstrzygnięcia. Z treści zaświadczenia lekarskiego wynika, że strona od wielu lat jest leczona i na stałe przyjmuje leki. Stwierdzone choroby, które mają charakter przewlekły (co wynika z treści zaświadczenia lekarskiego), nie mogły w okolicznościach niniejszej sprawy być podstawą do przywrócenia terminu, podobnie jak wskazywany podeszły wiek strony. Wymienione schorzenia i wiek nie ograniczały aktywności strony w trakcie postępowania administracyjnego prowadzonego przez Starostę, ani w zakresie złożenia wniosku o przywrócenie terminu i skargi do WSA. Złe samopoczucie wnioskującej w ostatnim dniu upływu ustawowego terminu do złożenia odwołania, jak i konsultacja lekarska w tym dniu, nie ograniczały możliwości wnioskującej do posłużenia się innymi osobami do złożenia/nadania na poczcie odwołania w ustawowym terminie. Można to było także uczynić wcześniej, bez czekania do ostatniej chwili. Nie wykazano żadnych okoliczności, które uniemożliwiły wyręczenie się innymi osobami w ustawowym okresie. Strona przyznała, że już po upływie ustawowego terminu, z pomocą osób trzecich (rodziny), nadała podpisane przez siebie odwołanie na poczcie. Data odwołania wskazuje, że było ono gotowe kilka dni wcześniej. Podnoszony stan epidemii trwał nie tylko w ostatnim dniu do wniesienia odwołania, ale również potem, kiedy odwołanie zostało złożone. W decyzji I instancji znalazło się wyraźne pouczenie o możliwości i sposobie wniesienia odwołania. Wojewoda miał więc podstawy faktyczne, by uznać, że strona miała wiedzę i świadomość o terminie i sposobie zaskarżenia rozstrzygnięcia. Strona powinna zatem bardziej starannie zadbać o swoje interesy i w sposób należyty prowadzić własne sprawy, a nie przerzucać odpowiedzialności na organ. Na marginesie wskazać można, że preferowany obecnie jest pogląd (choć istnieją również stanowiska przeciwne), że organ odwoławczy zobowiązany jest do wydania w sytuacjach jak niniejsza dwóch postanowień, tj. postanowienia o odmowie przywrócenia terminu, a następnie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, zamiast jednego tylko postanowienia (o odmowie przywrócenia terminu – zob. A. Wróbel, Komentarz do art. 134 k.p.a., Lex-el., teza 20 i podane tam orzecznictwo). Kwestie merytoryczne co do zasadności rozstrzygnięcia Starosty nie podlegają tu badaniu z przyczyn formalnych. Nie doszło zatem do naruszenia art. 7, art. 8, art. 58, 59 k.p.a., ani też innych przepisów, w tym wyżej przywołanych, uzasadniających uwzględnienie skargi. Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło zgodnie z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a. Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.