II SA/Gl 380/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędzia WSA Krzysztof Nowak (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2024 r. sprawy ze skargi M. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 29 stycznia 2024 r. nr SKO.IV/424/2950/2023 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję. Zaskarżoną decyzją z dnia 29 stycznia 2024 r., nr SKO.IV/424/2950/2023, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku – Białej (dalej "Kolegium" lub "organ odwoławczy") po wznowieniu postępowania zakończonego decyzją Kolegium z dnia 24 listopada 2023 r. nr [...] wydaną w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji z dnia 29 września 2023 r., nr [...], Prezydenta Miasta B. (dalej "organ I instancji"), odmawiającej przyznania M.H. (dalej "strona" lub "skarżąca") świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, tj. F. H., działając na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 390) – dalej "u.ś.r.", w związku z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz.1429) - dalej "u.ś.w.", oraz art. 145 § 1 pkt 5, art. 151 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.) – dalej "k.p.a.", orzekło: - uchylić decyzję Kolegium z dnia 24.11.2023 r. nr [...] oraz decyzję Prezydenta Miasta B. nr [...] z dnia 29 września 2023 r. i orzec o przyznaniu stronie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, tj. F. H. od 18 listopada 2023 r. do 30 listopada 2023 r. w wysokości 1065,20 zł i od 1 grudnia 2023 r. do 19 grudnia 2023 r. w wysokości 1506,60 zł. Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia 24 listopada 2023 r., nr [...], Kolegium utrzymało w mocy decyzję z dnia 29 września 2023 r., Nr [...], organu I instancji wydaną w przedmiocie odmowy przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jedyną podstawą odmowy przyznania stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego był fakt, że żona wymagającego opieki F. H. - W. H. żyje i nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, tj. brakiem spełnienia warunku z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. W dniu 18 grudnia 2023 r. do Kolegium wpłynął wniosek strony o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia 24 listopada 2023 r. Z uzasadnienia wniosku o wznowienie wynikało, iż w trakcie postępowania odwoławczego od decyzji organu I instancji z 29 września 2023 r. wydane zostało przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. (dalej "MZON") orzeczenie z dnia [...] r. nr [...], w którym uznano małżonkę F. H. W. H. za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym na stałe oraz dokonano zmiany orzeczenia ostatecznego nr [...] z dnia [...] r. o zaliczeniu F. H. do stopnia niepełnosprawności w ten sposób, że brzmienie nowego orzeczenia w zakresie punktu IV sformułowano: "Niepełnosprawność istnieje od – [...] r.". W ocenie Kolegium przedstawione przez stronę dokumenty umożliwiały przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem. W ich świetle zniesiony został jedyny warunek będący podstawą odmowy przyznania tego świadczenia w decyzji Kolegium z dnia 24 listopada 2023 r. wynikający z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. a także dodatkowy warunek zawarty w decyzji organu I instancji wynikający z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Jak ustalił organ odwoławczy orzeczenie dotyczące matki strony stało się prawomocne w dniu [...] r., tj. przed datą postanowienia o wznowieniu postępowania (10 stycznia 2024 r.) a strona spełnia wszystkie pozostałe przesłanki pozytywne i negatywne do nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem organu odwoławczego w sprawie zaistniała przesłanka do wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W konsekwencji przeprowadzonego postępowania wznowieniowego Kolegium uznało, że koniecznym stało się uchylenie decyzji Kolegium z dnia z dnia 24 listopada 2023 r. oraz decyzji organu I instancji z dnia 29 września 2023 r. i przyznanie stronie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem od 18 listopada 2023 r. do 30 listopada 2023 r. w wysokości 1065,20 zł i od 1 grudnia 2023 r. do 19 grudnia 2023 r. w wysokości 1506,60 zł. Kolegium uznało, że początek okresu przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego należy ustalić biorąc pod uwagę przepisy art. 24 u.ś.r. oraz datę [...] r. jako terminu wejścia w życie orzeczenia o niepełnosprawności nr [...] wydanej dla matki strony. Ustalając datę końcową okresu przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego organ odwoławczy uwzględnił datę śmierci ojca skarżącej tj. [...] r. Skargę na decyzję Kolegium złożyła osobiście skarżąca. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa polegające na przyjęciu błędnej wykładni przepisów o świadczeniach rodzinnych, rażącego naruszenia przepisów postępowania, naruszenie postanowień k.p.a. polegające na niespójności i sprzeczności uzasadnienia kwestionowanej decyzji, uniemożliwienie stronie czynnego udziału w postępowaniu. W związku z powyższymi zarzutami wniosła o: - uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, - stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem przepisów postępowania, - zwrot kosztów. W uzasadnieniu skargi przedstawiła argumenty uzasadniające jej zdaniem przedstawione zarzuty. W ocenie skarżącej ustalony znaczny stopień niepełnosprawności jej matki datuje się na [...] r. i od tego dnia została ona uznana za osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności. Skarżąca wskazała, iż w każdym przypadku, gdy prawo do świadczenia rodzinnego uzależnione jest od niepełnosprawności, winno ono być przyznane od momentu wskazanego w decyzji ustalającej wystąpienie określonej niepełnosprawności. W odpowiedzi na skargę Kolegium przedstawiło przebieg postępowania w sprawie i podtrzymało swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) - dalej: "p.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Podkreślić należy, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. W ocenie Sądu skarga jest nieuzasadniona. Niesporne jest, że postępowaniem o wznowieniu objęto ostateczną decyzję administracyjną organu I instancji z dnia 29 września 2023 r., nr [...] W myśl art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wznawia się postępowanie zakończone ostateczną decyzją administracyjną, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. W ocenie organu takie okoliczności faktyczne to fakt otrzymania przez matkę skarżącej orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności datowane na [...] r. a więc jeszcze w trakcie trwania postępowania odwoławczego w sprawie decyzji organu I instancji z 29 września 2023 r. Trafnie Kolegium argumentuje w zaskarżonej decyzji, że dla zasadności wznowienia postępowania, w ramach którego odmówiono skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, orzeczenie o niepełnosprawności matki (znaczny stopień niepełnosprawności) usuwało negatywna przesłankę do przyznania jej tego prawa. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Skarżąca jako osoba zobowiązana do alimentacji mogła otrzymać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad ojcem tylko pod warunkiem, że jej matka będzie legitymować się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Kolegium uznało, że z chwilą wydania przez MZON orzeczenia z dnia [...] r. matka skarżącej legitymowała się właściwym orzeczeniem i dlatego uchylając wcześniejsze decyzje będące przedmiotem weryfikacji przyznało jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na okres od dnia następnego po dacie wydania orzeczenia tj. od dnia 18 listopada 2023 r. do daty śmierci ojca tj. do dnia [...] r. W ocenie Sądu okres przyznania świadczenia skarżącej został określony w zaskarżonej decyzji nieprawidłowo. Kolegium ustalając początkową datę przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego odwołało się do treści art. 24 u.ś.r., nie wyjaśniając przy tym dlaczego w jego ocenie ta regulacja będzie miała zastosowanie. Zdaniem Sądu początkową datą przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego powinien być dzień [...] r. W tym dniu bowiem MZON wydał orzeczenie o niepełnosprawności matki skarżącej i w tym dniu zostały nabyte przez nią wszelkie prawa wynikające z jego treści. Orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności matki skarżącej stało się ostateczne jak ustalił organ odwoławczy w dniu [...] r. Tym samym matka skarżącej w dniu [...] r., tj. w dacie wydania orzeczenia, legitymowała się już tym orzeczeniem, co jednocześnie umożliwiło skarżącej uzyskanie z tym dniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 66 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (obecnie t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 44 ze zm.) w sprawach nieunormowanych przepisami ustawy stosuje się Kodeks postępowania administracyjnego, Kodeks cywilny oraz Kodeks pracy. Z kolei z art. 110 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Pomimo takiego brzmienia art.110 § 1 k.p.a. Sąd stoi na stanowisku, że decyzja administracyjna (w rozpatrywanej sprawie orzeczenie o niepełnosprawności) rozpoczyna zatem swój byt prawny z chwilą jej wydania (sporządzenia i podpisania), doręczenie ma zaś na celu zakomunikowanie stronie zawartego w niej rozstrzygnięcia, które następuje w chwili złożenia na decyzji podpisu osoby uprawnionej. Nie można podzielić jednak poglądu, że w okresie pomiędzy datą sporządzenia decyzji a momentem jej zakomunikowania stronie sprawa nie została zakończona (vide wyrok WSA w Krakowie z dnia 9 lipca 2024 r., sygn. akt I SA/Kr 406/24, Lex nr 3735848). Z uwagi na powyższe Sąd uznał, że skarga skarżącej jest uzasadniona w części i zaskarżona decyzja musi zostać uchylona. Orzekając ponownie w sprawie organ odwoławczy uwzględni zawarte w uzasadnieniu wyroku stanowisko Sądu i wyda decyzję zgodną z przepisami prawa materialnego i procesowego. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.