II SA/Gl 389/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi "A" Spółki Jawnej w R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...] r. nr [...] , 2) orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3) zasądza od Dyrektora Izby Celnej w K. na rzecz skarżącej Spółki kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną z upoważnienia Naczelnika Urzędu Celnego w B. nałożono na Spółkę Jawną "A" w [...] S. K. i T. K. (zwanej dalej skarżącą Spółką) karę pieniężną w kwocie 3.000,00 zł za naruszenie przepisów ustawy z dnia 6 września 2006 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 204 poz. 2088 ze zm., zwanej dalej ustawą lub ustawą o transporcie drogowym). Jako podstawę decyzji wskazał organ orzekający m.in. art. 93 ust. 1 tej ustawy oraz § 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2, ust. 3 i § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. z 2006 r. Nr 151 poz. 1089 ze zm., zwanej dalej rozporządzeniem z dnia 8 sierpnia 2006 r.). W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że w dniu [...]r. kontrolerzy Referatu Grup Mobilnych w C. przeprowadzili kontrolę należącego do skarżącej Spółki ciągnika samochodowego [...] o numerze rejestracyjnym [...] oraz naczepy samochodowej, kierowanych przez P. B. W czasie tej kontroli kierowca okazał m.in. prawidłowo wypełniony ważny odcinek opłaty drogowej tygodniowej. Winieta dotycząca tej opłaty nie została jednak naklejona na przednią szybę pojazdu od strony wewnętrznej. Kierowca stwierdził, że nie zdawał sobie sprawy z konsekwencji nienaklejenia winiety, a nadto podał, że występują trudności z późniejszym usunięciem z szyby tak naklejonych winiet. W konsekwencji organ orzekający przyjął, że transport drogowy był wykonywany kontrolowanym pojazdem bez uiszczenia stosownej opłaty drogowej, za co odpowiedzialność ponosi zgodnie z art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym przedsiębiorca. Zgodnie z § 3 ust. 4 ww. rozporządzenia z dnia 8 sierpnia 2006 r. nie stanowi bowiem dowodu uiszczenia opłaty m.in. winieta nieprzedziurkowana lub nieumieszczona trwale wewnątrz pojazdu samochodowego w prawym dolnym rogu przedniej szyby pojazdu. Konsekwencją ustalenia, że transport był wykonywany bez uiszczenia opłaty drogowej jest wymierzenie kary pieniężnej na podstawie art. 92 ust. 1 i 4 ustawy, której wysokość określona została w takim przypadku w pkt 4.1. załącznika do ustawy w wysokości 3.000 zł. W odwołaniu od tej decyzji skarżąca Spółka wniosła o jej uchylenie i umorzenie postępowania administracyjnego. Zarzuciła, że nie było podstaw do obciążenia jej karą pieniężną, gdyż opłata drogowa została przez Spółkę uiszczona. Nie doszło jedynie do naklejenia winiety karty, za co skarżąca nie ponosi odpowiedzialności. Zgodnie z treścią art. 87 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym kierowca zespołu pojazdów został bowiem wyposażony w oba odcinki opłaty drogowej i winietę powinien nakleić. Z uwagi na terytorialny zasięg działalności skarżącej Spółki jej właściciele nie byli w stanie dopilnować aby winieta została naklejona zgodnie z przepisami. Nadto stwierdzono, że istnieją trudności techniczne z odklejaniem (usuwaniem) nieaktualnych już winiet. Dyrektor Izby Celnej w K. odwołania tego nie uwzględnił i zaskarżoną decyzję z dnia [...]r. Nr [...] wydaną z powołaniem się na art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 1 ust. 1 pkt 2, art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 3, art. 92 ust. 1 i 4, art. 93 ust. 1 i 1a ustawy o transporcie drogowym oraz pkt 4.1 załącznika do tej ustawy a nadto § 1 – 4 rozporządzenia z dnia 8 sierpnia 2006 r., utrzymał decyzję organu pierwszej instancji w mocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podzielił w całości ustalenia faktyczne organu pierwszej instancji i ich ocenę prawną. Powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, Trybunału Konstytucyjnego i sądów administracyjnych obszernie uzasadnił stanowisko, że w sprawie powinny znaleźć zastosowanie przepisy o treści obowiązującej w dniu kontroli pojazdu odwołującej się Spółki tj. w dniu [...]r., a to z tego względu, że zdarzenie polegające na wykonywaniu transportu drogowego bez należnej opłaty miało charakter jednorazowy, ograniczony czasowo i miejscowo, "zamknięty w przeszłości". W świetle obowiązującej wówczas treści § 3 ust. 4 rozporządzenia z dnia 8 sierpnia 2006 r. nie stanowiła dowodu uiszczenia opłaty drogowej m.in. winieta nieumieszczona trwale wewnątrz pojazdu samochodowego, a taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Podzielił też organ odwoławczy stanowisko, że w świetle art. 87 ust. 3 to przedsiębiorca odpowiada za zachowanie kierowcy pojazdu gdy ten nie przykleił trwale winiety karty opłaty drogowej. W skardze do sądu administracyjnego skarżąca Spółka wniosła o uchylenie ww. decyzji Dyrektora Izby Celnej w K. oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Zarzuciła, że decyzja ta została wydana z naruszeniem art. 42 ust. 1 i art. 87 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym oraz § 3 rozporządzenia z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych przez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Podniesiono, że wbrew stanowisku organów orzekających należna opłata za przejazd po drogach krajowych została w rozpoznawanej sprawie uiszczona. Odcinek kontrolny opłaty oraz winieta zostały bowiem prawidłowo wypełnione i znajdowały się w kontrolowanym pojeździe. Dokumenty te nie mogły być już zatem wykorzystane na użytek wykonywania transportu innym pojazdem. Kwestia naklejenia winiety to jedynie sprawa techniczna i dowodowa, która nie może przesądzać o tym, że opłata nie została uiszczona. Zdaniem skarżącej Spółki wykonała ona obowiązek wynikający z art. 87 ust. 3 ustawy, gdyż wyposażono kierowcę w kartę opłaty drogowej. Nie była jednak w stanie skontrolować czy winieta została naklejona, czyli wyegzekwować od kierowcy dokonania czynności umieszczenia winiety w sposób trwały na szybie pojazdu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w K. wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko oraz powtarzając w ogólnym zarysie jego uzasadnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem należy podzielić sformułowany w niej zarzut wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i to przy przyjęciu, że w sprawie mają zastosowanie przepisy obowiązujące w dacie kontroli pojazdu skarżącej Spółki. Jak to zasadnie ustaliły organy orzekające, a co wynika z art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowiązane są do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych w wysokości określonej rozporządzeniem ministra właściwego do spraw transportu. Z kolei art. 92 ust. 1 tej ustawy stanowi, że kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 do 15.000 zł. Zgodnie z pkt 4.1. tego załącznika kara pieniężna w kwocie 3.000,00 zł jest nakładana w przypadku wykonywania przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych, przy czym karta dobowa lub tygodniowa, która w chwili rozpoczęcia kontroli nie znajdowała się w pojeździe, a przedstawiona została w terminie późniejszym nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty. To samo dotyczy innej karty, która w chwili rozpoczęcia kontroli nie znajdowała się w pojeździe, a zakupiona została w dniu kontroli lub dniach następnych. W niniejszej sprawie jest bezsporne, że w chwili rozpoczęcia kontroli karta opłaty znajdowała się w pojeździe i była wypełniona w sposób uniemożliwiający jej wykorzystanie w jakimkolwiek innym celu, aniżeli udokumentowanie uiszczenia opłaty za przejazd po drogach kontrolowanym pojazdem w konkretnie wskazanym czasie. Organy orzekające przyjęły jednak, że karta ta nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty z uwagi na fakt nieumieszczenia w sposób trwały winiety samoprzylepnej w sposób określony przepisami rozporządzenia w sprawie opłat. Takiego stanowiska nie sposób jednak w tym zakresie podzielić. Przede wszystkim należy bowiem wskazać, że rozporządzenie w sprawie opłat w zakresie, w jakim określa, co stanowi, a co nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty wykracza poza delegację ustawową zawartą w art. 42 ust. 7 ustawy. Zgodnie z tym przepisem minister właściwy do spraw transportu, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych, określi, w drodze rozporządzenia, rodzaj i stawki opłaty za przejazd po drogach krajowych, zgodnie z zasadami określonymi w ust. 2, oraz tryb wnoszenia i sposób rozliczania tej opłaty w przypadku niewykorzystania w całości lub w części dokumentu potwierdzającego jej wniesienie za okres roczny z przyczyn niezależnych od przedsiębiorcy, a także wzory dokumentów potwierdzających wniesienie tej opłaty. Brak jest w takiej delegacji upoważnienia do formułowania reguł odnoszących się do oceny karty opłaty jako dowodu. Postępowanie dowodowe i ocena zgromadzonych w sprawie dowodów należy do sfery prawa procesowego i w postępowaniu administracyjnym jest regulowana przepisami kpa. Z tego też powodu Sąd stoi na stanowisku, że nie znajdował w niniejszej sprawie zastosowania przepis § 3 ust. 4 powołanego rozporządzenia, który legł u podstaw decyzji organów obu instancji. Niezależnie od powyższego stwierdzić przyjdzie, że z treści samej ustawy (pkt 4.1. załącznika, który stanowi jej integralną część) wynika, w jakich warunkach karta opłaty nie stanowi dowodu jej uiszczenia. W tej sytuacji należy uznać, że rozporządzenie regulując tę samą materię, która została uregulowana w ustawie jest z nią sprzeczne. Taka sprzeczność nie może powodować negatywnych dla strony skutków, a pierwszeństwo w stosowaniu znaleźć muszą przepisy ustawy. W ustawie zaś (biorąc również pod uwagę jej załącznik) ustawodawca nie przewidział nakładania na przedsiębiorców sankcji za ogólnie określone niezachowanie wymogów związanych z dokumentowaniem opłaty, które to wymogi legły u podstaw wymierzenia kary skarżącej Spółce w niniejszej sprawie. Co do tego, że przepisy rozporządzenia z dnia 8 sierpnia 2006 r. w zakresie w którym wykraczają one poza delegację ustawową na podstawie, których zostały wydane nie mogą stanowić przesłanki do przyjęcia, że opłata w rzeczywistości została uiszczona, która to sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie, wielokrotnie i jednolicie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny (m.in. w wyrokach z dnia 6 stycznia 2009 r. sygn. akt II GSK 593/08, z dnia 6 stycznia 2010 r. sygn. akt II GSK 266/09, z dnia 25 lutego 2010 r. sygn. akt II GSK 442/09 i z dnia 24 marca 2010 r. sygn. akt II GSK 515/09). Z powyższych względów skoro nie ulega wątpliwości, że opłata drogowa w niniejszej sprawie została uiszczona przez nabycie karty opłaty, która została następnie prawidłowo wypełniona i znajdowała się w kontrolowanym pojeździe to brak było zdaniem Sądu podstaw do przyjęcia, że skarżąca Spółka wykonywała przewóz drogowy z naruszeniem obowiązku wynikającego z art. 42 ust. 1 ustawy. Tym samym do wymierzenia jej z tego powodu kary pieniężnej doszło z naruszeniem art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Skutkuje to uchyleniem decyzji organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ustawa p.p.s.a.). Wobec uwzględnienia skargi należało na podstawie art. 200, art. 209, art. 205 § 1 i art. 211 ustawy p.p.s.a. zasądzić na rzecz skarżącej Spółki zwrot kosztów postępowania sądowego, które w niniejszej sprawie ograniczają się do zasądzenia zwrotu uiszczonego wpisu od skargi. W przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 tej ustawy.