II SA/Gl 389/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.), po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Gminy R. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego w wyniku wznowienia postępowania w kwestii zażalenia pełnomocnika strony skarżącej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Gl 389/15 oddalające wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji p o s t a n a w i a 1) uchylić postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Gl 389/15 2) wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. W rozpoznawanej sprawie postanowieniem z dnia 8 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Gl 389/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił wniosek skarżącej Gminy R. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W ustawowym terminie pełnomocnik strony skarżącej wniósł zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie. W jego uzasadnieniu wskazał na trudne do odwrócenia skutki, które co do zasady decyzja o rozbiórce zawiera. Przywołując orzecznictwo sądów administracyjnych podniósł, że z reguły wykonanie decyzji nakazującej rozbiórkę już ze swej istoty rodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zaznaczył, że wykonanie decyzji rozbiórkowej skutkuje utratą nakładów finansowych poniesionych na realizację spornego obiektu, a także dodatkowymi nakładami finansowymi w związku z jej wykonaniem. W jego ocenie skierowanie nakazu rozbiórki do właściciela gruntu, który nie był inwestorem, a tylko wynajął teren pod garaż, tak jak ma to miejsce w zawisłej sprawie, powinno nastąpić w ostateczności. Podkreślił przy tym, że rozbiórką objęty jest garaż będący własnością osoby trzeciej. Jego zdaniem wykonanie zaskarżonego aktu przez właściciela gruntu, tj. skarżącą Gminę R. mogłoby narazić ją na odpowiedzialność odszkodowawczą ze strony użytkownika garażu, który dysponując chociażby umową kupna garażu poniósł określone w związku z tym nakłady. Nadto zwrócił uwagę, że organ nadzoru budowlanego odejmując prawo własności użytkownikowi garażu nie liczył się z jego stanowiskiem. Dodał także, iż choć nie zawsze strona skarżąca dysponuje umowami nabycia garaży blaszanych, to brak jest sporu co do jego własności pomiędzy skarżącą Gminą a użytkownikiem. Jednakże zaskarżona decyzja stanowi już interwencję w powołane prawo własności. Rozpatrując zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył: Przepis art. 195 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a." stanowi, że jeżeli zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby rozpoznać sprawę na nowo. Zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym (art. 176 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.). Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Sąd może jednak na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie aktu w całości lub w części, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy (art. 61 § 3 p.p.s.a.). Przy czym chodzi tu o szkodę (majątkową lub niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. O możliwości przyznania ochrony na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. decyduje to czy w postępowaniu sądowoadministracyjnym prowadzonym w graniach sprawy zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem administracyjnym, w wyniku wstrzymania wykonania tego aktu, nastąpi ochrona strony przed skutkami o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Należy zatem rozważyć jakie skutki prawne i faktyczne może wywołać zaskarżona decyzja. Nadto zaznaczyć wypada, że instytucja wstrzymania wykonania odnosi się jedynie do takich zaskarżonych aktów lub czynności, które podlegają wykonaniu, tj. nakazują stronie wykonanie nałożonego na nią obowiązku lub dokonanie określonej czynności podlegającej wyegzekwowaniu w trybie postępowania egzekucyjnego. Zdaniem sądu przez pojęcie "wykonania aktu administracyjnego" należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub przymusowy zaistnienia takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Wykonalność dotyczy zatem aktów zobowiązujących, które ustalają dla ich adresatów nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone określone obowiązki, oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony (por. postanowienie NSA z dnia 19 lutego 2009 r., sygn. akt II FSK 136/09 – dostępne, tak jak i powołane w dalszej części niniejszego uzasadnienia orzeczenia, na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast "trudne do odwrócenia skutki" to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (zob. postanowienie NSA z dnia 13 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 182/10). Przechodząc do merytorycznego rozpoznania wniosku, w oparciu o charakter zaskarżonej decyzji należało przyjąć, że jej wykonanie zrodzi przesłanki wskazane w treści art. 61 § 3 p.p.s.a. Z przeglądu orzecznictwa wypracowanego na tle omawianej instytucji wyłania się bowiem jednolite stanowisko, że nakaz rozbiórki obiektu budowlanego przed zakończeniem sprawy sądowoadministracyjnej, ze swej istoty wiąże się z potencjalnym niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W sprawach rozbiórki obiektu, trwałe skutki wykonania decyzji administracyjnych są w zasadzie nieuniknione. Co do zasady bowiem wykonanie rozbiórki obiektu budowlanego pociąga za sobą trudne do odwrócenia skutki, bowiem najczęściej prowadzi do zniszczenia co najmniej części użytych do jego budowy materiałów budowlanych. Wykonanie rozbiórki może pociągnąć za sobą także niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody w związku z koniecznością jego odbudowy, jeżeli okazałoby się, że w wyniku uwzględnienia skargi decyzja nakładająca obowiązek rozbiórki zostałaby uchylona. Wówczas udzielona ochrona sądowa może okazać się iluzoryczna (por. postanowienie NSA z dnia 19 września 2012 r. sygn. akt II OZ 785/12). Wobec powyższego Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie zażalenia na podstawie art. 195 § 2 p.p.s.a. Dokonanie rozbiórki będącego przedmiotem sprawy garażu spowoduje bowiem trwałą zmianę, a przywrócenie stanu pierwotnego niewątpliwie wymagałoby znacznych nakładów, w tym także finansowych. Na marginesie dodać wypada, że podstawą uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania nie mogą być zarzuty dotyczące prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia, albowiem w postępowaniu wpadkowym jakim jest ocena zasadności wstrzymania wykonania aktu, kwestia ta leży poza zakresem kognicji Sądu. Dopiero na rozprawie Sąd rozstrzygnie o zgodności zaskarżonego aktu z prawem. Z tego względu też rozstrzygnięcie w przedmiocie wstrzymania nie może prowadzić w istocie do rozpoznania sprawy. Z chwilą zaś wydania w sprawie orzeczenia kończącego postępowanie sądowe, stosownie do art. 61 § 6 p.p.s.a., niniejsze postanowienie upadnie. W świetle powyższego Sąd uwzględnił zażalenie pełnomocnika strony skarżącej i działając w oparciu o powołany art. 195 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 61 § 3 i 5 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.