II SA/Gl 422/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan, Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Protokolant Agnieszka Jurczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi S. D. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. Aktem notarialnym z dnia [...] r. skarżąca S. D. sprzedała Gminie T. nieruchomość stanowiącą działkę nr 1 k.m. 6 o pow. 4753 m2, położoną w T. – w trybie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w związku z uchwałą zarządu Miasta T. z dnia [...] r. w sprawie nabycia nieruchomości na rzecz Gminy w celu urządzenia drogi lokalnej miejskiej. Następnie przedmiotowa działka została podzielona na mocy decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...] r. na działki nr 2, 3 i 4 celem wydzielenia gruntu pod lokalizację przepompowni "[...]" w związku z projektem p.n. "[...]", pod którą to inwestycję przeznaczono działkę nr 3 o pow. 214m2. Kolejną decyzją tego organu z dnia [...] r. zatwierdzono podział działki nr 4 na działki nr 5, 6, 8, 7, 9 (zajęta pod drogę), 10 i 11 (zajęta pod drogę). Wnioskiem z dnia 26 sierpnia 2015 r. skarżąca wystąpiła o zwrot wywłaszczonej nieruchomości precyzując w kolejnym piśmie, że jej roszczenie dotyczy działki nr 3. Podała, że do tej pory zwrócono jej jedynie część wywłaszczonej nieruchomości w postaci działek nr 6 i 7, zaś dwie inne zostały zbyte na rzecz osób fizycznych. Postanowieniem z dnia [...] r. Wojewoda Śląski wyznaczył do rozpoznania sprawy Prezydenta Miasta S. Organ I instancji decyzją z dnia [...] r. odmówił zwrotu przedmiotowej działki. Organ ustalił, że znajdująca się na tej działce przepompownia ścieków została aportem przekazana na rzecz "A" S.A. w T. (akt notarialny z dnia [...] r.). Działka ta nie leży w pasie dróg wewnętrznych (ul. [...]). Zdaniem organu, mimo określenia w akcie notarialnym przeznaczenia tej działki pod budowę drogi, faktycznie na ten cel nie była wywłaszczona, zatem należy ją traktować jako działkę "dowłaszczoną". Stąd też brak podstaw do jej zwrotu, w sytuacji, gdy zwrotowi nie podlega również nabyta na cel wywłaszczenia nieruchomość. Po rozpoznaniu odwołania wnioskodawczyni decyzją z dnia [...] r. Wojewoda Śląski orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji odmownej podkreślając, że nie był władny weryfikować prawidłowości decyzji Starosty [...] z dnia [...] r. o zwrocie działek 6 i 7. Jednakże prawomocnym wyrokiem z dnia 8 maja 2017 r. sygn. akt II SA/Gl 61/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzje organów obydwu instancji. Sąd stwierdził bowiem, że nie ustalono, czy przedmiotowa działka pozostaje we władaniu Gminy T., czy też innego podmiotu. Natomiast problem "dowłaszczenia", miałby znaczenie jedynie w przypadku wykorzystania nieruchomości nr 1 na cele wywłaszczenia, określone w umowie. Tymczasem nieruchomość ta nie została wykorzystana na taki cel (budowa drogi). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Prezydent Miasta S. decyzją z dnia [...] r. powtórnie orzekł o odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Organ I instancji ustali, że działka objęta wnioskiem o zwrot, stanowi własność Gminy T., lecz od dnia [...] r. jest w posiadaniu "A" S.A. w T. ze względu na przekazanie tej spółce znajdującej się tam przepompowni ścieków sanitarnych. Zdaniem organu, skoro kanalizacja sanitarna, usytuowana w ul. [...] jako drogi bocznej wewnętrznej ul. [...] (drogi gminnej), jest połączona z przepompownią, cel wywłaszczenia został zrealizowany. Nadto, w drodze tej usytuowane są inne urządzenia techniczne. Stąd też organ I instancji uznał, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, określone w art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 ze zm.). W odwołaniu od decyzji odmownej wnioskodawczyni podniosła, że jedynie fragment wywłaszczonej nieruchomości (8%) wykorzystano na poszerzenie istniejącej drogi i na dojazd do nowopowstałych działek budowlanych, z których dwie zbyto osobom fizycznym. Stąd też zarzuciła, że została wprowadzona w błąd co do przeznaczenia nieruchomości na etapie jej zbycia, iż po urządzeniu drogi pozostała część straciłaby walor budowlany. Zatem w sytuacji, gdy zwrócono jej część nieruchomości, to należało zwrócić także działkę "dowłaszczoną". Jednakże zaskarżoną decyzją odwołania nie uwzględniono. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, organ odwoławczy po zrelacjonowaniu przebiegu postępowania podał, że zgodnie z zaleceniami Sądu w sprawie II SA/Gl 61/17, ustalił, że od dnia [...] r. przedmiotową nieruchomością włada, użytkuje "B" S.A. w T. ze względu na przekazanie tej Spółce przepompowni ścieków sanitarnych. Zdaniem Wojewody, skoro przedmiotem żądania zwrotu jest tylko część "dowłaszczona", roszczenie o zwrot w trybie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie przysługuje. Podstawy do uwzględnienia żądania zwrotu nie może też stanowić decyzja o zwrocie dwóch innych działek, gdyż jej prawidłowość nie była weryfikowana przez organ odwoławczy, ani sądy administracyjne. Stąd też odwołania nie uwzględniono. W skardze do sądu administracyjnego S. D. wniosła o uchylenie decyzji organu odwoławczego, ponawiając zarzuty i argumentację, zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko. W toku rozprawy sądowej pełnomocnik skarżącej podtrzymał skargę, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Pełnomocnik Gminy T. wniósł o oddalenie skargi. Podkreślił, że nieruchomość została nabyta w wyniku umowy notarialnej, a cel wywłaszczenia został zrealizowany. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie mogła odnieść skutku, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, ani też w toku postępowania organy administracji nie naruszyły reguł procedury w stopniu skutkującym wznowieniem tego postępowania, bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z mocy art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W przedmiotowej sprawie II SA/Gl 61/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny przesądził, że wywłaszczona nieruchomość nie została wykorzystana na cel wywłaszczenia, określony w umowie. Polecił zatem ustalenie, czy przedmiotowa działka pozostaje we władaniu Gminy T., czy też innego podmiotu. Zgodnie z zaleceniami sądu organy administracji poczyniły w tym zakresie ustalenia faktyczne, że działka ta stanowi nadal własność tejże Gminy, lecz jest we władaniu (posiadaniu) innego podmiotu – "A" S.A. w T. Jest poza sporem, że na tej działce zrealizowano przepompownię ścieków sanitarnych, która jako środek trwały została przekazana aportem temu podmiotowi na mocy umowy z dnia [...] r. Istotny jest fakt, że przedmiotowa działka ma powierzchnię zaledwie 214 m2. Nie jest zatem możliwe wydzielenie z niej jakiejkolwiek części, zbędnej dla funkcjonowania obiektu oczyszczalni ścieków. Realizacja takiego celu nie była celem nabycia. Jednak zdaniem sądu administracyjnego, taka forma władania nieruchomością nie została przewidziana przez ustawodawcę w treści art. 138 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wyżej powołanej (obecnie Dz. U. z 2018 r. poz. 121). Przepis ten nie przewiduje sytuacji wniesienia aportem do spółki prawa handlowego środka trwałego (budowli) stanowiącego część składową nieruchomości z racji trwałego połączenia w rozumieniu art. 48 kodeksu cywilnego. Z mocy art. 49 kodeksu spółek handlowych, do aportów mają odpowiednio zastosowanie przepisy o sprzedaży lub o najmie. Przedmiotem umowy notarialnej o wniesieniu aportu nie była przedmiotowa działka, lecz budowla (przepompownia ścieków). Stąd też nie chodzi o przypadek uregulowany w art. 138 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wydanie decyzji o zwrocie nieruchomości nie spowodowałoby wygaśnięcia prawa innego podmiotu do użytkowania przepompowni ścieków, do czego niezbędne jest posiadanie przedmiotowej działki o niewielkiej powierzchni. Stąd też skład orzekający podzielił stanowisko organów obydwu instancji, że skoro Gmina T. nie włada tą działką, nie jest możliwe orzekanie o jej zwrocie, gdyż decyzja taka byłaby niewykonalna zgodnie z art. 138 i art. 139 ustawy. Dla wyniku sprawy bez znaczenia są okoliczności zawarcia umowy o nabycie przedmiotowej nieruchomości. Ocena, czy umowa została zawarta przez skarżącą pod wpływem błędu, należy do sądu powszechnego jako sprawa cywilnoprawna. Fakt zwrotu skarżącej części wywłaszczonej nieruchomości, nie przesądza, że spełnione zostały ustawowe przesłanki zwrotu przedmiotowej działki. Użycie fragmentu nieruchomości (8%) pod drogi wewnętrzne, nie stanowi podstawy do przyjęcia zasadności żądania zwrotu tej działki jako zajętej pod przepompownię ścieków sanitarnych. Z tych wszystkich względów nie stwierdzając naruszenia prawa wymienionego w art. 145 § 1 i art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 tej ustawy.