II SA/Gl 426/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Protokolant specjalista Magdalena Dąbek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lipca 2022 r. sprawy ze skargi D. M. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 19 stycznia 2022 r. nr SOVI.621.24.2021 w przedmiocie wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wojewoda Śląski (dalej – organ odwoławczy, Wojewoda) decyzją z dnia 19 stycznia 2022 r. nr SOVI.621.24.2021, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm. - dalej k.p.a.) oraz art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 510 z późn. zm. – dalej u.e.l.), po rozpoznaniu odwołania D. M. (dalej – Skarżący, Strona), utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy N. (dalej – organ I instancji, Wójt Gminy) z dnia 29 listopada 2021 r. nr [...] o wymeldowaniu D.M. z miejsca stałego zameldowania: B.nr[...],[...]. Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. Pismem z dnia 22 lipca 2021 r. M. M.wystąpiła do organu I instancji z wnioskiem o wymeldowanie Skarżącego z miejsca stałego zameldowania. Podanie umotywowała tym, że jej były mąż 6 lat temu dobrowolnie opuścił dom wyprowadzając się do swojej partnerki. Od tamtego czasu, jak zaznaczyła Wnioskodawczyni, Skarżący nie interesował się domem i nie łożył na jego utrzymanie. Wskazała również, że Skarżący skoncentrował swe sprawy życiowe pod adresem:[...] , Gmina L. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, Wójt Gminy decyzją z dnia 29 listopada 2021 r. wymeldował Stronę z pobytu stałego w [...], Gmina N. W uzasadnieniu wskazano, że wobec potwierdzenia stanowiska Wnioskodawczyni przez świadków: H. M. (matkę Wnioskodawczyni) oraz J. K., nie dano wiary zeznaniom Skarżącego, że dom opuścił w dniu 5 lipca 2021 r. wbrew swojej woli. Z tego też względu organ I instancji uznał, że zaistniały przesłanki do zastosowania art. 35 u.e.l. W odwołaniu z dnia 6 grudnia 2021 r. Strona zanegowała prawidłowość rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego. Zarzuciła w nim naruszenie art. 7, art. 7a, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez nieustalenie stanu faktycznego w stopniu pozwalającym na rozstrzygnięcie sprawy. Wskazano w tym zakresie, że pominięto zeznania A. L., które wskazywały, że Skarżący nie mógł wejść do domu wskutek zmiany zamków w drzwiach wejściowych, a także w furtce. O tym, że opuszczenie domu nie było dobrowolne - zdaniem Strony - świadczy także to, że część jego rzeczy osobistych została porzucona na innej nieruchomości. Podkreślił przy tym, że nadal w domu pozostają jego ubrania. Ponadto w związku z niemożnością wejścia do domu wezwał Policję z prośbą o interwencję, co miało miejsce w dniach 7, 8 i 9 lipca 2021 r. Organ I instancji nie zwrócił się jednak do Komendy Powiatowej Policji w M. o udzielnie informacji w tym względzie, jak również nie wystąpił do Sądu Rejonowego w M. o przekazanie informacji dotyczących toczącego się postępowania w przedmiocie przywłaszczenia rzeczy. Wojewoda nie przychylając się do argumentacji odwołania, decyzją z dnia 19 stycznia 2022 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu po przedstawieniu materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania pierwszoinstancyjnego, organ odwoławczy uznał, że w sprawie zaistniały przesłanki warunkujące wymeldowanie Skarżącego. Mianowicie przyjął on, że Strona opuściła miejsce zameldowania dobrowolnie i w sposób trwały. Zauważył przy tym, że za dobrowolne opuszczenie mieszkania należy uznać także taką sytuację, gdy osoba usunięta z mieszkania lub zmuszona do tego, nie skorzysta z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających jej powrót do lokalu lub środki te nie będą skuteczne prawnie. Kontynuując rozważania wskazał, że Skarżący pod adresem [...] nie zamieszkuje od sierpnia 2015 r., co potwierdzają zeznania M. M., H. M. oraz J. K. Wojewoda dodał jednocześnie, że nawet gdyby przyjąć, że do opuszczenia domu doszło w lipcu 2021 r. wskutek wymiany zamków w drzwiach wejściowych, to Skarżący nie przedsięwziął działań, które umożliwiłyby mu powrót do miejsca zamieszkania. W tych kategoriach, jak stwierdził organ odwoławczy, nie może być traktowany pozew o zwrot kosztów poniesionych na budowę domu, czy też interwencje Policji. Zauważono również, że skoro przedłożone przez Stronę fotografie z okresów: 5 maja 2020 r. – 12 listopada 2020 r. oraz 11 lutego 2021 r. – 30 kwietnia 2021 r. dowodzić mają porzucenia jej rzeczy na innej nieruchomości, to niewiarygodnym jest jej twierdzenie, że do opuszczenia nieruchomości doszło dopiero w lipcu 2021 r. w następstwie wymiany zamka w drzwiach lokalu. Końcowo organ odwoławczy zasygnalizował, że istotą niniejszego postępowania jest zapewnienie zgodności zapisów ewidencji ludności z rzeczywistym miejscem pobytu danej osoby, a wpis o zameldowaniu ma charakter czynności rejestracyjnej i sam w sobie nie ustala praw, czy obowiązków dla osoby zameldowanej, w szczególności nie rodzi uprawnień do lokalu w którym następuje zameldowanie. Zatem dalsze utrzymywanie zameldowania Skarżącego w spornym domu stanowiłoby fikcję meldunkową i prowadziłoby do obejścia celu ustawy o ewidencji ludności. W skardze z dnia 17 lutego 2022 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Strona zarzuciła naruszenie: 1) art. 35 u.e.l. poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy nie zostały wypełnione przesłanki uzasadniające wydanie decyzji o wymeldowaniu; 2) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez brak wszechstronnego ustalania stanu faktycznego stanowiącego podstawę dla rozstrzygnięcia poprzez pominięcie zeznań A. M. potwierdzających pobyt Skarżącego w miejscu zameldowania w lipcu 2021 r., a także fotografii wykonanych w okresach: 5 maja 2020 r. – 12 listopada 2020 r. oraz 11 lutego 2021 r. – 30 kwietnia 2021 r. świadczących o tym, że w owym czasie przebywał w domu. Podniósł w tym zakresie również, że nie uwzględniono tego, że w lokalu pozostawił rzeczy osobiste oraz środki medyczne niezbędne mu ze względu na jego niepełnosprawność. W ramach tego zarzutu Skarżący wskazał także, że organ pominął okoliczność, że opuścił lokal wskutek wymiany zamków w domu oraz w furtce, a ponadto zaznaczył, że o tej okoliczności powiadomił Policję prosząc o interwencję. Zasygnalizował również, że toczy się postępowanie karne dotyczące uniemożliwienia wstępu do domu. To wszystko, zdaniem Strony, przemawia za tym, że nie opuścił domu dobrowolnie w sierpniu 2015 r.; 3) art. 107 § 3, art. 138 w związku z art. 15 k.p.a. albowiem uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie wskazuje, aby organ odwoławczy wnikliwe rozpoznał odwołanie oraz aby odniósł się do wszystkich podniesionych w nim zarzutów. W opinii Skarżącego, przejawia się to pomięciem zeznań A. M., a także zaniechaniem zasięgnięcia informacji od Komendy Powiatowej Policji w M. w kwestii interwencji podejmowanych w następstwie jego zgłoszeń oraz brakiem wystąpienia od Sądu Rejonowego w M. o udzielenie informacji co do toczącego się postępowania w sprawie przywłaszczenia rzeczy. Wobec tych zarzutów Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o wystąpienie do Prokuratury Rejonowej w M. o potwierdzenie informacji o toczącym się postępowaniu karnym z wniosku Strony. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji stwierdzić należało, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Wojewody z dnia 19 stycznia 2022 r., którą utrzymano w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne w przedmiocie wymeldowania Skarżącego z pobytu stałego znajdującego się pod adresem: [...] ,[...]. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm. – dalej p.p.s.a) wynika, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a., tejże kontroli legalności Sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami, wnioskami i powołaną podstawą prawną. Na wstępie niniejszych rozważań przyjdzie zauważyć, że skarga została uwzględniona, jednakże z innych powodów, niż zostało to podniesione w jej treści. W rozpoznawanej sprawie Sąd dokonał analizy przedłożonych mu akt administracyjnych i dostrzegł, że zaskarżona decyzja obarczona jest wadą uzasadniającą uwzględnienie wniesionej skargi. Mianowicie organ II instancji uprawniony jest do rozpoznania odwołania wyłącznie wówczas, gdy spełnia ono wszystkie wymogi wynikające z obowiązujących regulacji prawnych. Zajmując się tym zagadnieniem wskazać przyjdzie, że w myśl art. 63 § 3 k.p.a. podanie wniesione pisemnie do organu administracji winno być podpisane przez wnoszącego. Ponieważ odwołanie jest pismem procesowym to winno spełniać wymogi wskazane w przywołanej regulacji. W przypadku braku podpisu osoby wnoszącej odwołanie, organ odwoławczy obowiązany był do wykorzystania instrumentów przewidzianych treścią art. 64 § 2 k.p.a., tj. wezwać stronę do uzupełnienia dostrzeżonego braku formalnego, a następnie po jego uzupełnieniu przejść do dalszych czynności procesowych. Nieuzupełnienie braku formalnego przez odwołującego się w wyznaczonym terminie winno skutkować wydaniem postanowienia o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia. Odwołanie niepodpisane przez osobę je wnoszącą nie wywołuje skutków prawnych związanych z jego wniesieniem, a tym samym uniemożliwia jego rozpatrzenie merytoryczne. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych: "dopiero złożenie podpisu pod treścią podania oznacza, że mamy do czynienia z uzewnętrznionym oświadczeniem woli bądź też wiedzy określonej osoby, która złożyła podpis" (zob. np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 lutego 2008 r. sygn. akt III SA/Wa 1719/07, Lex nr 466187; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 28 stycznia 2010 r. sygn. akt I SA/Po 759/09, Lex nr 600007; wyrok WSA w Krakowie z dnia 5 lutego 2014 r. sygn. akt I SA/Kr 1685/13, Lex nr 1429141). Jak zostało zaznaczone powyżej, Sąd dokonując analizy akt administracyjnych stwierdził, że odwołanie Skarżącego zalegające w aktach nie jest podpisane. Zatem organ odwoławczy rozpoznał odwołanie, które zawiera istotną ułomność, a mianowicie nie jest podpisane przez osobę uprawnioną. Pogłębiona analiza akt administracyjnych pozwala na stwierdzenie, że organ odwoławczy nie występował do Skarżącego o usunięcie występującego braku formalnego, jak również Skarżący we własnym zakresie nie podjął działań związanych z usunięciem występującego uchybienia formalnego wniesionego odwołania od decyzji organu I instancji. W świetle powyższego wyczerpana została przesłanka uwzględnienia wniesionej skargi przewidziana treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., a mianowicie naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W ramach ponownie prowadzonego postępowania organ odwoławczy podejmie działania zmierzające do uzupełnienia braków formalnych wniesionego odwołania, poprzez wezwanie Skarżącego do uzupełnienia odwołania w zakresie podpisu odwołania, a następnie stosownie do dokonanych ustaleń podejmie rozstrzygnięcie mając na uwadze wskazania zamieszczone w niniejszym orzeczeniu. Z uwagi na przesłankę uzasadniającą uwzględnienie wniesionej skargi skład orzekający nie był uprawniony do oceny merytorycznej rozstrzygnięcia organu odwoławczego, ponieważ rozważania w tym zakresie byłyby przedwczesne. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. zasądzając na rzecz Skarżącego uiszczony od skargi wpis w kwocie 100 zł.