II SA/Gl 43/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.), po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.R. i Z. R. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego w kwestii wniosku pełnomocnika skarżących o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji p o s t a n a w i a 1) wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej rozbiórki obiektu budowlanego, 2) w pozostałej części wniosek oddalić. Zaskarżoną decyzją [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z dnia [...] r., nr [...] nakazującą skarżącym dokonać rozbiórki budynku letniskowego na działce oznaczonej nr 1 w K. oraz postanowienie organu pierwszej instancji z dnia [...]r., nr [...] odmawiające zawieszenia postępowania w sprawie ww. budynku. W skardze sformułowany został także wniosek o wstrzymanie wykonania powołanego na wstępie rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że po stronie skarżących zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. Rozbiórka spornego obiektu prowadzi bowiem do zniszczenia co najmniej części użytych do jego budowy materiałów budowlanych. W ocenie pełnomocnika skarżących wykonanie zaskarżonej decyzji zagraża skarżącym niewspółmiernie wysoką szkodą i nieodwracalnymi skutkami, a nadto może uczynić rozpoznanie skargi bezprzedmiotowym. Zarówno organ jak i uczestnik postępowania nie odnieśli się do przedmiotowego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznając wniosek, zważył: W świetle art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a.", wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Sąd może jednak na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie aktu w całości lub w części, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy (art. 61 § 3 p.p.s.a.). Przy czym chodzi tu o szkodę (majątkową lub niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. O możliwości przyznania ochrony na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. decyduje to czy w postępowaniu sądowoadministracyjnym prowadzonym w graniach sprawy zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem administracyjnym, w wyniku wstrzymania wykonania tego aktu, nastąpi ochrona strony przed skutkami o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Należy zatem rozważyć jakie skutki prawne i faktyczne może wywołać zaskarżona decyzja. Nadto zaznaczyć wypada, że instytucja wstrzymania wykonania odnosi się jedynie do takich zaskarżonych aktów lub czynności, które podlegają wykonaniu, tj. nakazują stronie wykonanie nałożonego na nią obowiązku lub dokonanie określonej czynności podlegającej wyegzekwowaniu w trybie postępowania egzekucyjnego. Zdaniem sądu przez pojęcie "wykonania aktu administracyjnego" należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub przymusowy zaistnienia takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Wykonalność dotyczy zatem aktów zobowiązujących, które ustalają dla ich adresatów nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone określone obowiązki, oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony (por. postanowienie NSA z dnia 19 lutego 2009 r., sygn. akt II FSK 136/09 – dostępne, tak jak i powołane w dalszej części niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądu, na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast "trudne do odwrócenia skutki" to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (zob. postanowienie NSA z dnia 13 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 182/10). W zawisłej sprawie przedmiotem skargi jest decyzja nakazująca rozbiórkę budynku letniskowego oraz postanowienie odmawiające zawieszenia postępowania w sprawie tej rozbiórki. Mając na uwadze charakter przedmiotowego rozstrzygnięcia należy przyjąć, że jego wykonanie w zakresie nakazania rozbiórki zrodzi przesłanki wskazane w treści powołanego wyżej art. 61 § 3 p.p.s.a. Z przeglądu orzecznictwa wypracowanego na tle omawianej instytucji wyłania się bowiem jednolite stanowisko, że nakaz rozbiórki obiektu budowlanego przed zakończeniem sprawy sądowoadministracyjnej, ze swej istoty wiąże się z potencjalnym niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W sprawach rozbiórki obiektu, trwałe skutki wykonania decyzji administracyjnych są w zasadzie nieuniknione. Co do zasady bowiem wykonanie rozbiórki obiektu budowlanego pociąga za sobą trudne do odwrócenia skutki, bowiem najczęściej prowadzi do zniszczenia co najmniej części użytych do jego budowy materiałów budowlanych. Wykonanie rozbiórki może pociągnąć za sobą także niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody właścicielowi obiektu w związku z koniecznością jego odbudowy, jeżeli okazałoby się, że w wyniku uwzględnienia skargi decyzja nakładająca obowiązek rozbiórki zostałaby uchylona. Wówczas udzielona właścicielowi obiektu ochrona sądowa może okazać się iluzoryczna (por. postanowienie NSA z dnia 19 września 2012 r. sygn. akt II OZ 785/12). Wobec powyższego Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w części objętej nakazem rozbiórki budynku letniskowego. Z kolei zaskarżone rozstrzygnięcie w części dotyczącej utrzymania postanowienia organu pierwszej instancji, odmawiającego zawieszenia postępowania w sprawie rozbiórki spornego obiektu, z uwagi na swój charakter nie może być wstrzymane. Wynika to z samej jego istoty, które jest orzeczeniem o charakterze procesowym. Stwierdza bowiem brak przejściowej przeszkody uniemożliwiającej prowadzenie postępowania. Nie nadaje ono stronie uprawnień i nie nakłada obowiązków o charakterze materialnoprawnym, nie dotyka bezpośrednio sfery prawnej skarżących. W postanowieniu tym nie można odnaleźć takich praw i obowiązków, które mogłyby podlegać wykonaniu, a tym samym nie zachodzi niebezpieczeństwo wystąpienia przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Zatem ewentualne wstrzymanie jego wykonania nie wywołałoby żadnego skutku. Jednocześnie należy podkreślić, że uwzględnienie wniosku nie przesądza o zasadności wniesionej skargi, albowiem dopiero na rozprawie Sąd rozstrzygnie o zgodności zaskarżonego aktu z prawem. Z chwilą zaś wydania w sprawie orzeczenia kończącego postępowanie sądowe, stosownie do art. 61 § 6 p.p.s.a., niniejsze postanowienie upadnie. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie przywołanego wyżej art. 61 § 3 i 5 p.p.s.a. postanowił orzec jak w sentencji.