II SA/Gl 437/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik,, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.), Protokolant Asystent sędziego Olga Hibner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Wojewody z dnia ( ) r. nr ( ) w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Pismem wniesionym w dniu [...] r. A. S., zarządca nieruchomości, zwrócił się do Urzędu Miasta K. z prośbą o wymeldowanie M. M. i M. M. (jak wynika z akt sprawy dorosłego syna M. M.), z lokalu nr [...] położonego w K. przy ul. [...]. W uzasadnieniu podał, iż w dniu [...]r. Komornik Sądowy Rewiru VII przy Sądzie Rejonowym w K. dokonał eksmisji wyżej wymienionych z przedmiotowego lokalu. W trakcie przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania administracyjnego, o którego wszczęciu poinformowano strony, M. M. pismem z dnia [...]r. potwierdziła fakt dokonanej eksmisji jednocześnie oświadczając, iż do czasu otrzymania mieszkania zastępczego zarówno jej adresem do korespondencji jak też adresem zameldowania pozostanie adres przy ul. [...]. Akta sprawy w tej części zawierają nadto odpis wyroku Sądu Rejonowego Wydziału [...] w K. sygn. [...] nakazującego pozwanym M. M. i M. M. opróżnienie i opuszczenie przedmiotowego lokalu i orzekającego, iż pozwanym nie przysługuje uprawnienie do otrzymania lokalu socjalnego a także protokół z eksmisji lokalowej z dnia [...] r., w którym prowadzący egzekucję Komornik potwierdził fakt przeprowadzenia eksmisji M. M. (pomimo prawidłowego powiadomienia M. M. nie był wówczas obecny) oraz fakt odmowy przyjęcia przez stronę oferowanego jej pomieszczenia tymczasowego. W skompletowanej w trakcie postępowania pierwszoinstancyjnego dokumentacji widnieje nadto m.in. pismo z dnia [...] r., w którym Prezes Sądu Rejonowego w K. w odpowiedzi na zarzuty strony poinformował ją o zgodności z prawem prowadzonego przez komornika postępowania egzekucyjnego mającego na celu wykonanie orzeczonego prawomocnym wyrokiem z dnia [...]r. sygn. [...] nakazu opróżnienia mieszkania, kierowane do M. M. wezwanie do zabrania pozostawionych w byłym mieszkaniu rzeczy, pismo M. M. do Urzędu Miasta K. z dnia [...] r. podnoszące, iż fakt opuszczenia mieszkania nie może, zdaniem strony, uprawniać do wymeldowania jej z lokalu. W dniu [...] r. organ I instancji przeprowadził nadto z udziałem M. M., i A. S. (jak stwierdziła M. M. syn M. M., leczący się w Poradni [...], nie stawił się z powodu choroby [...]) oględziny, w trakcie których stwierdzono, że przedmiotowy lokal jest zamknięty, a na drzwiach są założone przez zarządcę kłódki. M. M. potwierdziła, że w wyniku eksmisji lokal opuściła, stwierdziła jednak, że była tego dnia chora, a dokonana eksmisja była bezprawna. Z mieszkania wyszli z synem z jedną walizką i torbą, a obecnie mieszkają kątem u znajomych. Stwierdziła nadto, iż zarządca nieruchomości proponował jej inne mieszkanie, przy ul. [...], jednak jej zdaniem jednak położone ono jest zbyt daleko. Stwierdziła nadto, iż wymelduje się i zabierze rzeczy dopiero wtedy gdy dostanie inne mieszkanie. Wskazane wyżej twierdzenia M. M. podtrzymała także w trakcie przesłuchania w dniu [...]r. Decyzją z dnia [...]r. nr [...]Prezydent Miasta K. orzekł o wymeldowaniu M. M. z pobytu stałego z lokalu nr [...] położonego w K. przy ul. [...] (sprawa M. M. została przez organ I instancji rozstrzygnięta odrębnie), podnosząc w uzasadnieniu, iż od dnia przeprowadzenia przez komornika sądowego eksmisji M. M. z przedmiotowego mieszkania strona w mieszkaniu tym nie zamieszkuje. W konsekwencji, zdaniem organu I instancji, uznać należy, że opuściła ona miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Organ I instancji podkreślił też, że ewidencja ludności ma odzwierciedlać stan rzeczywisty, potwierdzając faktyczne zameldowanie osoby pod wskazanym adresem, nie rozstrzyga natomiast o statusie prawnym mieszkania. Jako podstawę prawną decyzji Prezydent Miasta K. wskazał art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j.: Dz. U. 2006, Nr 139, poz. 933 z późn. zm.) M. M. złożyła odwołanie od decyzji organu I instancji wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. Odwołująca się podniosła, iż wnosi o wstrzymanie wymeldowania jej z lokalu do czasu otrzymania lokalu zastępczego. W wyniku eksmisji zmuszona była bowiem opuścić dotychczasowe mieszkanie a innego adresu zameldowania nie posiada. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, podkreślając w uzasadnieniu, iż stosownie do sporządzonego przez Komornika Sądowego Rewiru VII przy Sądzie Rejonowym w K. protokołu dokonał on eksmisji M. M. z przedmiotowego lokalu i od tej daty odwołująca się w lokalu nie przebywa. Pismem z dnia [...]r. M. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję organu II instancji. W skardze podniosła, iż jej zdaniem niesłuszny jest zarzut niedopełnienia obowiązku wymeldowania się po opuszczeniu mieszkania albowiem z uwagi na nie przydzielenie jej mieszkania zastępczego nie posiada ona innego adresu, pod którym mogłaby się obecnie zameldować. Skarga została wniesiona w terminie. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i akcentując fakt wykonania wobec skarżącej, w drodze egzekucji, wyroku nakazującego jej opróżnienie i opuszczenie lokalu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie zasługuje na uwzględnienie. Przystępując do szczegółowych rozważań należy w pierwszej kolejności wskazać, iż w myśl art. 1 ust. 2 cytowanej wyżej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych ewidencja ludności polega m.in. na rejestracji danych o miejscu pobytu osób. Zgodnie natomiast z art. 9 ust. 2b powołanej wyżej ustawy celom ewidencyjnym służy zameldowanie, które winno potwierdzać fakt pobytu osoby w lokalu. W konsekwencji stosownie do art. 2 i art. 4 ustawy osoba przebywająca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązana wykonywać obowiązek meldunkowy określony w ustawie, który to obowiązek polega na:. 1) zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego; 2) wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego; 3) zameldowaniu o urodzeniu dziecka; 4) zameldowaniu o zmianie stanu cywilnego; 5) zameldowaniu o zgonie osoby. Szczegółowym kwestiom związanym z wymeldowaniem poświęcony został w ustawie art. 15, zgodnie z którego ust. 1 osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. W myśl natomiast ust. 2 wskazanego wyżej przepisu organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Odnosząc się do wskazanej wyżej ciążącej na organie gminy powinności dokonania wymeldowania osoby, która wbrew przepisom obowiązku tego sama nie dopełniła zaakcentować należy, że opuszczenie miejsca stałego pobytu, jako niezbędna przesłanka wymeldowania, określona w art. 15 ust. 2 cyt. ustawy, winno być rozumiane jako dobrowolne wyprowadzenie się wynikające z własnej woli osoby zainteresowanej, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób - por. w tej kwestii np. uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2003 r,, V S.A. 2323/02, LEX nr 159183. Na równi z dobrowolnym wyprowadzeniem się z lokalu traktuje się także sytuację, w której wprawdzie dana osoba wyprowadza się pod przymusem bądź zostaje z lokalu bezprawnie usunięta jednak godzi się z tym i nie korzysta z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Nadto wskazać należy, iż opuszczeniem jest nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. por. np. uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 grudnia 2002 r., V S.A. 935/02, LEX nr 149535 wraz z przytoczonym tam wcześniejszym orzecznictwem, a w tym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 września 1986 r., III SA 437/86; wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 lipca 1985 r., SA/Gd 573/85; wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 1987 r., SA/Gd 1073/86; wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 kwietnia 1987 r., SA/Wr 110/87. Podkreślenia też wymaga, iż w myśl utrwalonego w tej mierze orzecznictwa opuszczenie lokalu, o którym mowa w art. 15 ustawy, obejmuje swym zakresem także przypadki wykonania orzeczenia eksmisyjnego, bądź to dobrowolnie, bądź też wskutek usunięcia osoby zameldowanej z lokalu przez komornika stosownie do sądowego tytułu wykonawczego. Kwestię tę przesądził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 października 2005 r. sygn. II OSK 65/05, LEX nr 188693, stwierdzając, iż cyt. "opuszczenie lokalu wskutek wykonania wyroku orzekającego eksmisję jest opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, które w konsekwencji uzasadnia orzeczenie o wymeldowaniu osoby eksmitowanej". Przypomnieć nadto w tym miejscu należy, iż tak samo jak zameldowanie, również wymeldowanie jest wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby. Analogicznie więc jak w przypadku zameldowania, również przy wymeldowaniu źródłem ciążącej na organie administracji powinności dokonania tej czynności jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu - por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 2003 r,, V S.A. 1398/02, LEX nr 159189. Oceniając merytoryczną poprawność decyzji o wymeldowaniu zbadać zatem należy, czy skarżąca istotnie w sposób określony powyżej opuściła miejsce pobytu, z którego została wymeldowana. W razie bowiem ustalenia, iż w wyniku wskazanych wyżej okoliczności pobyt skarżącej w lokalu istotnie ustał spełniona zostałaby wymagana prawem przesłanka uzasadniająca wymeldowanie. Jak wynika z akt sprawy zarówno organ I jak też II instancji uznały, iż skarżąca opuściła miejsce pobytu w sposób uzasadniający jej wymeldowanie z lokalu. Analizując przedłożony w sprawie materiał dowodowy tut. Sąd ocenę tę w całej rozciągłości podziela. Bezspornym w sprawie jest bowiem, iż prawomocnym wyrokiem z dnia [...] r. Sąd Rejonowy Wydział [...] w K. sygn. [...] nakazał pozwanym M. M. i M. M opróżnienie i opuszczenie przedmiotowego lokalu i orzekł, iż pozwanym nie przysługuje uprawnienie do otrzymania lokalu socjalnego. Bezspornym jest także, iż z uwagi na niewykonanie przez M. M. i M. M. wskazanego wyżej orzeczenia w dniu [...]r. Komornik Sądowy Rewiru VII przy Sądzie Rejonowym w K. dokonał eksmisji M. M. z przedmiotowego lokalu. W trakcie dokonywania eksmisji dłużniczka odmówiła przyjęcia zaoferowanego przez wierzyciela pomieszczenia zastępczego przy ul. [...], natomiast lokal, z którego Komornik dokonał eksmisji został wydany wierzycielowi. Bezspornym jest wreszcie, że od daty eksmisji M. M. w przedmiotowym mieszkaniu nie zamieszkuje co potwierdza zarówno sama skarżąca, jak też zarządca nieruchomości, a także Komisariat Policji w K., który w zawartym w aktach sprawy piśmie z dnia [...]r. wyjaśnił, iż pomimo formalnego zameldowania M. M. i M. M. nie zamieszkują w lokalu przy ul. [...] od daty eksmisji. Fakt opuszczenia mieszkania potwierdziły także przeprowadzone przez organ I instancji oględziny, kiedy to stwierdzono, że na drzwiach mieszkania widnieją kłódki. Trwały charakter ustania pobytu skarżącej w lokalu, zdaniem tut. Sądu, w świetle przedłożonego materiału dowodowego nie ulega zatem wątpliwości. W tym stanie rzeczy przewidziane w art. 15 ust. 2 powołanej wyżej ustawy przesłanki obligujące organ gminy do wymeldowania osoby z miejsca dotychczasowego pobytu uznać należy za spełnione. Sąd wyjaśnia w tym miejscu skarżącej, że postępowanie meldunkowe spełnia jedynie cele ewidencyjne, nie ma natomiast nic wspólnego z rozstrzyganiem uprawnień do zamieszkania w lokalu. W konsekwencji nie mogły mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy podnoszone przez skarżącą argumenty dotyczące bezprawnego, jej zdaniem, sposobu przeprowadzenia eksmisji, a także braku, z uwagi na nie przydzielenie jej innego mieszkania, nowego adresu stałego, pod którym mogłaby się obecnie zameldować. W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił skargi i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.