II SA/Gl 443/05
WyrokWSA w Gliwicach2006-03-08
Skład orzekający: Łucja Franiczek, Włodzimierz Kubik, Barbara Brandys-Kmiecik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy budynek gospodarczy wybudowany samowolnie w latach 80. XX wieku, który pierwotnie służył do przechowywania materiałów, a następnie był częściowo wykorzystywany do hodowli zwierząt, może uzyskać pozwolenie na użytkowanie, jeśli jego usytuowanie narusza przepisy techniczne, ale obiekty na sąsiedniej działce również naruszają te przepisy?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo oceniły zebrane dowody i dokonały trafnych ustaleń faktycznych oraz prawnych. Stwierdzono, że budynek gospodarczy, wybudowany samowolnie w latach 80., nie narusza przepisów prawa w stopniu uzasadniającym nakaz rozbiórki lub wykonanie zmian. Kluczowe było ustalenie, że pierwotne przeznaczenie obiektu nie było inwentarskie, a późniejsze wykorzystanie do hodowli nie stanowiło podstawy do nakazania rozbiórki. Ponadto, naruszenie przepisów technicznych dotyczących odległości od granicy działki nie było wystarczające do orzeczenia rozbiórki, gdyż obiekty na sąsiedniej działce również naruszały te przepisy, co prowadziłoby do naruszenia zasady równości wobec prawa.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która uchyliła decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o pozwoleniu na użytkowanie budynku gospodarczego i umorzyła postępowanie. Budynek został wybudowany samowolnie w latach 80. XX wieku. Skarżący zarzucali naruszenie przepisów, błędne ustalenia faktyczne dotyczące przeznaczenia budynku oraz jego usytuowania blisko granicy działki, co miało uniemożliwiać zabudowę ich nieruchomości. Organy administracji uznały, że brak jest podstaw do nakazania rozbiórki lub zmian, a pierwotne przeznaczenie obiektu nie było inwentarskie.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.), Asesor WSA Barbara Brandys-Kmiecik,, Protokolant st. referent Magdalena Jankowska, po rozpoznaniu w dniu 08 marca 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. S., B. S., T. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie budynku gospodarczego oddala skargę
Decyzją z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Powiatu B. ( dalej PINB ) udzielił pozwolenia na użytkowanie budynku gospodarczego posadowionego na działce nr [...] położonej w C. przy ul. [...]. W podstawie prawnej swojego rozstrzygnięcia organ wskazał art. 104 KPA oraz art. 42 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane ( Dz. U. nr 38, poz. 229 ze zm.) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( Dz. U. z 2003 r. nr 207, poz. 2016 ze zm.). Z treści uzasadnienia orzeczenia wynika, że organ nadzoru budowlanego I instancji kierując się wskazówkami zawartymi w dwóch wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2000 r. II SA/Ka 1057/98 i z dnia 25 listopada 2002 r. II SA/Ka 6/01 oraz wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 stycznia 2004 r. II SA/Ka 3155/01 przeprowadził postępowanie w celu ustalenia czy zachodzą przesłanki do orzeczenia nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego przez A. D. budynku gospodarczego. Na podstawie zeznań A. D. oraz wykonawcy robót i innego świadka organ ustalił, że sporny budynek został wybudowany w latach 1984 – 1985. W tym czasie przeznaczenie terenu na którym został on wybudowany określał plan ogólny zagospodarowania przestrzennego gminy C. zatwierdzony uchwałą Rady Narodowej w C. z dnia [...] r. Nr [...], którego ważność została następnie przedłużona uchwałą z dnia [...] r. Nr [...] w Dz. Urz. WRN z [...] r. nr [...] , poz. [...]). Zgodnie z tym planem działka, której aktualną właścicielką jest A. D. była położona w jednostce [...] – tereny budownictwa rodzinnego o niskiej intensywności zabudowy – adaptacja istniejącej zabudowy w dobrym stanie technicznym, dopuszczalna intensyfikacja budownictwa. Taki zapis planu dopuszczał zdaniem PINB budowę na tym terenie budynków gospodarczych. Organ w oparciu o zeznania świadków ustalił także, że przedmiotowy obiekt w dacie jego powstania nie był użytkowany na potrzeby inwentarskie i dopiero w późniejszym okresie zaczął on być w części wykorzystywany do hodowli [...], a także innych zwierząt hodowlanych na zaspokojenie potrzeb gospodarstwa domowego. Aktualnie budynek jest wykorzystywany jako skład narzędzi i podręczny warsztat zaś pomieszczenie, wykorzystywane poprzednio do celów inwentarskich nie posiada wyposażenia charakterystycznego dla tego typu obiektów. Właścicielka przedłożyła także inwentaryzację budynku wraz z oceną techniczną wskazującą na jego dobry stan techniczny. Ponadto PINB ustalił, że przedmiotowy obiekt nie wykracza swoim oddziaływaniem na tereny sąsiednie, gdyż został usytuowany 1,50 m od granicy działki nr [...], a ściana zwrócona w stronę sąsiedniej działki ma wysokość
3,75 m. Usytuowanie takie z uwagi na zabudowanie działki sąsiedniej budynkiem mieszkalnym i budynkami pomocniczymi było zdaniem organu I instancji zgodne z § 12 ust. 2 obowiązującego w czasie budowy rozporządzenia Ministra Administracji Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki ( Dz. U. nr 17, poz. 62 ze zm.). Wobec powyższego uznał on, że brak jest w sprawie przesłanek do zastosowania zarówno art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. jak i nakazania w oparciu o art. 40 tej ustawy wykonania zmian oraz przeróbek niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami. W tej sytuacji PINB uznał za zasadne orzeczenie w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie obiektu.
Od decyzji tej odwołał się T. S. współwłaściciel sąsiedniej działki nr [...]. Zarzucił on oparcie zaskarżonej decyzji na błędnych ustaleniach faktycznych. Wskazał, że w dniu [...] 1996 r. na działce A. D. przeprowadzone zostały przez przedstawicieli Wydziału Ochrony Środowiska i Architektury oględziny w toku których ustalono degradację terenu działki spowodowaną hodowlą [...] i [...]. W wyniku tych ustaleń nakazano sąsiadce usunięcie obornika składowanego na działce, a następnie Burmistrz Miasta C. decyzją z dnia [...] r. nr [...] nakazał rozbiórkę obiektu inwentarskiego. W dalszej części odwołania T. S. wskazał, że budynek od początku był wykorzystywany jako chlew, podważył także wiarygodność świadków, na których zeznaniach organ oparł swoje ustalenia faktyczne dotyczące tej kwestii. Podał także, że na swojej działce na wysokości spornego budynku gospodarczego ma zamiar wybudować budynek mieszkalny o wymiarach 14 x 12 m, dla której to inwestycji uzyskał decyzję ustalającą warunki zabudowy i zagospodarowania terenu. Z zamiarem budowy domu mieszkalnego koliduje jednak usytuowanie na sąsiedniej działce spornego obiektu zwłaszcza, że jest on położony w odległości 1,40 m od granicy, a nie jak wskazał organ w odległości 1,50 m. Wreszcie odwołujący się podniósł, że decyzja PINB udzielająca pozwolenia na użytkowanie budynku gospodarczego stoi w sprzeczności z wyrokiem WSA w Gliwicach z dnia 27 stycznia 2004 r. Do odwołania dołączone zostały : kopia mapki sytuacyjnej z naniesionym usytuowaniem projektowanego budynku mieszkalnego oraz fotokopia postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] r. wydanego w trybie art. 44 ust. 3 w związku z art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym ( Dz. U. z 1999 r. nr 15 poz. 139 ze zm.) orzekającego o zgodności przedstawionych warunków zabudowy i zagospodarowania terenu z prawem.
Zaskarżoną decyzją [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 KPA uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie w związku z wyeliminowaniem konieczności rozbiórki przedmiotowego obiektu gospodarczego w trybie art. 37 Prawa budowlanego z
1974 r. oraz braku potrzeby wydania decyzji w trybie art. 40 tej ustawy w związku z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. W uzasadnieniu podał on, że zgodnie ze wskazaniami zawartymi w wyroku WSA z dnia 27 stycznia 2004 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K.– Delegatura w B. jako organ właściwy w sprawie zawiesił postanowieniem z dnia [...] r. znak : [...] postępowanie odwoławcze zainicjowane odwołaniem T. S. od decyzji Burmistrza Miasta C. z dnia [...] r. znak : [...], którą udzielono A. D. pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego budynku gospodarczego do czasu zakończenia postępowania przed organami nadzoru budowlanego w sprawie dopuszczalności legalizacji zrealizowanej samowoli budowlanej. Po zapoznaniu się z ustaleniami poczynionymi w tej sprawie przez PINB organ odwoławczy zaakceptował je uznając podobnie jak organ I instancji, że w sprawie brak jest podstaw do orzeczenia nakazu rozbiórki spornego budynku gospodarczego w oparciu o art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. jak również nie zachodzi konieczność wydania decyzji w trybie art. 40 tej ustawy. Z tych względów należało uznać, że postępowanie w sprawie samowoli budowlanej stało się bezprzedmiotowe, a zatem należało uchylić decyzję PINB i umorzyć postępowanie przed organem I instancji. Jednocześnie organ wskazał, że w obiegu prawnym pozostaje wspomniana wyżej decyzja Burmistrza C. udzielająca pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego obiektu, a wobec tego po zakończeniu obecnego postępowania stosownie do wskazań przywołanego wyroku WSA podejmie on zawieszone postępowanie i rozpozna odwołanie od decyzji Burmistrza. Odnosząc się do treści odwołania [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podał, że dołączona do niego mapa sytuacyjna nie odzwierciedla faktycznego stanu zabudowy działki odwołującego, bowiem nie zostały na niej uwidocznione dwa budynki. Co się tyczy zaś decyzji ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla budowy budynku mieszkalnego to nie przesądza ona o usytuowaniu tego obiektu na działce, a zawiera tylko warunek jego lokalizacji z zachowaniem warunków technicznych. Nic nie stoi zatem na przeszkodzie, aby obiekt ten został wybudowany w jednej linii z istniejącym już na działce budynkiem mieszkalnym.
W obszernej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego T. S., M. S. i B. S. domagali się orzeczenia rozbiórki "chlewu teraz nazywanego budynkiem gospodarczym, w którym nadal hodowane są [...]". Uzasadniając swoje żądanie skarżący wskazali, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja PINB zapadły z naruszeniem ustaleń wynikających z wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W świetle których będący przedmiotem sporu budynek od początku miał charakter inwentarski. Podali, że bezzasadny jest w szczególności argument [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, że o innym pierwotnym przeznaczeniu tego obiektu świadczy fakt, że dopiero po dziesięciu latach zaczęli domagać się jego rozbiórki, bowiem nigdy nie wyrażali oni zgody ani pisemnej ani też ustnej na budowę tego obiektu. Podkreślili, że obiekt jest usytuowany w odległości 1,40 m od granicy działki, a nie jak stwierdziły organy 1,50 m od tej granicy. To usytuowanie obiektu i jego wysokość powodują zacienienie ich terenu, a zatem niedopuszczalne pogorszenie jego warunków użytkowych. Nie pozwala ono także na zabudowę ich działki nowym budynkiem mieszkalnym, który chcą zrealizować w odległości 4 m od granicy i nie godzą się na narzucanie im przez nadzór budowlany innego sposobu jego usytuowania na działce, co stanowi ingerencję w ich interes prawny. Do skargi dołączona została fotokopia mapy zasadniczej, na której zostały naniesione wszystkie obiekty posadowione na działce skarżących, w tym dwa budynki gospodarcze nie uwidocznione na kopii mapki dołączonej do odwołania od decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podnosząc, że w toku postępowania organy nadzoru budowlanego nie naruszyły przepisów obowiązującego prawa. Organ podał także, że obiekt budowlany A. D. nie pogarsza warunków użytkowych działki sąsiedniej, a inwestycja pod nazwą budowa domu jednorodzinnego nie osiągnęła jeszcze etapu decyzji o pozwoleniu na budowę.
Na adres Sądu wpłynęło także pismo procesowe uczestniczki postępowania A. D. z dnia [...] r. w którym odniosła się ona do zarzutów skargi. Podaje w nim, że sporny budynek został wybudowany w 1984 r. za życia jej matki będącej wówczas wraz z ojcem współwłaścicielką posesji. Po śmierci matki w 1989 r. budynek ten zaadaptowała ona w części na hodowlę przydomową, której z uwagi na 15 metrową powierzchnię nie mogła rozwinąć do rozmiarów wskazanych w skardze. Do 1996 r. budynek nie stwarzał uciążliwości dla sąsiadów, a dopiero w [...] 1996 r. T. S. będący w konflikcie z innymi sąsiadami złożył donos do Urzędu Miejskiego w C., bowiem nie uzyskał jej poparcia w sąsiedzkich sporach. Na skutek przeprowadzonej kontroli zlikwidowała też prowadzoną hodowlę i przywróciła pierwotną funkcję budynku, a tym samym skarga dotycząca jego uciążliwości stała się bezprzedmiotowa. W toku trwającego wiele lat postępowania legalizacyjnego zrealizowała też nakazane jej roboty remontowe zmieniając pokrycie dachu. Sporządzona została także na jej zlecenie inwentaryzacja wykonanych robót i określony został sposób wykorzystania pomieszczeń w budynku. Wskazała, że sąsiad trzykrotnie występował o wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu wszystkie one jednak utraciły ważność, co jej zdaniem dowodzi, że sprawa budowy nowego budynku stanowi "pretekst do wymuszenia na urzędach rozbiórki jej budynku gospodarczego, który stał się jego obsesją". Do pisma uczestniczka dołączyła kopię pisma z dnia [...] 1997 r. Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego w T. kierowanego do Urzędu Miejskiego w C. z którego wynika, że jej budynek gospodarczy jest położony w odległości ok. 23 m od budynku mieszkalnego na sąsiedniej działce i nie stwarza on zagrożenia dla środowiska i zdrowia ludzi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Skarga nie mogła odnieść skutku. Wojewódzki Sąd Administracyjny kontrolując zaskarżoną decyzję, zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153, poz. 1269 ), w aspekcie jej zgodności z prawem, a także nie będąc związany stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej P.p.s.a.) zarzutami skargi, wskazaną w niej podstawą prawną oraz sformułowanymi w niej wnioskami uznał, że nie narusza ona przepisów prawa materialnego, a także nie narusza przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie należy wskazać, że poddana kontroli Sądu decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie uchybia przepisom proceduralnym, albowiem organ odwoławczy poprawnie ocenił zebrane dowody, na ich podstawie dokonał trafnych ustaleń faktycznych oraz przeprowadził prawidłowe rozważanie prawne.
Bezspornym jest w sprawie, że będący przedmiotem postępowania budynek został wybudowany samowolnie pod rządami ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane w połowie lat osiemdziesiątych, a zatem ustawa ta ze względu na treść art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane ( Dz. U. z 2003 r. nr 207, poz. 2016 ze zm.) znalazła zastosowanie w sprawie likwidacji stwierdzonej samowoli. Wskazać należy, że różnice zdań między stronami, co do dokładnej daty ukończenia budowy ( A. D. podaje, że miało to miejsce w 1984 r., a T. S., że ok. 1987/1988 r. ) są pozbawione znaczenia prawnego, bowiem w obu tych datach obowiązywała zarówno wskazana wyżej ustawa Prawo budowlane z 1974 r., jak i rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. nr 17, poz. 62 ), a wreszcie na terenie gdzie został zrealizowany obiekt w obu tych datach obowiązywał Plan ogólny zagospodarowania przestrzennego gminy C. zatwierdzony uchwałą Rady Narodowej w C. z dnia [...] r. Nr [...], którego ważność została przedłużona uchwałą z dnia [...] r. Nr [...] (obowiązywał on do dnia [...] r.).
Wbrew stanowisku skarżących należy uznać, że zarówno organ odwoławczy jak i Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Powiatu B. zastosowały się – stosownie do normy zawartej w art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) – do ocen prawnych zawartych w zapadłych w sprawie dwóch wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach z dnia 6 marca 2000 r. sygn. akt II SA/Ka 1057/98 oraz z dnia 25 listopada 2002 r. sygn. akt II SA/Ka 6/01. Skarżącym przyjdzie wyjaśnić, że przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie ( por. np. S. Hanausek (w:) W. Siedlecki ( red.), System prawa procesowego cywilnego. Zaskarżanie orzeczeń sądowych, Ossolineum 1986, s. 318 ). Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie ( czynności ), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt
( czynność ) zostało uznane za błędne. Ocena prawna o charakterze wiążącym musi dotyczyć właściwego zastosowania konkretnego przepisu czy też prawidłowej jego wykładni w odniesieniu do ściśle określonego rozstrzygnięcia podjętego w konkretnej sprawie. Musi ponadto pozostawać w logicznym związku z treścią orzeczenia sądu administracyjnego, w którym została sformułowana. Przenosząc te ustalenia na grunt kontrolowanej sprawy należy wskazać, że w przywołanych wyrokach Sąd wypowiedział się w kwestii zgodności zrealizowanej inwestycji z planem miejscowym obowiązującym w dacie budowy i nakazał zbadanie, czy nie doszło do niedopuszczalnego pogorszenia zrealizowaną budową warunków użytkowych dla otoczenia.
Odnośnie pierwszej kwestii NSA w przywołanych wyrokach przesądził, że przez zgodność zrealizowanej inwestycji z planem miejscowym, o jakiej mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r., należy rozumieć zgodność z planem obowiązującym w dacie budowy. Przesądził także, że na terenie, gdzie znajduje się przedmiotowy obiekt plan ten dopuszczał realizację budynków gospodarczych, za wyjątkiem jednak budynków inwentarskich. Za newralgiczne dla dokonania takiej oceny NSA uznał jednocześnie ustalenie pierwotnego sposobu użytkowania tego obiektu. Z obowiązku tego – w ocenie Sądu - organy wywiązały się w sposób zadowalający. Ustaleń tych dokonano w oparciu o zeznania świadków, z których wynika, że w dacie powstania sporny budynek służył głównie do przechowywania materiałów, narzędzi oraz sprzętów wykorzystywanych w gospodarstwie domowym, a ponadto do przechowywania drewna na opał. Wiarygodność tych zeznań, jak trafnie zauważył organ odwoławczy, potwierdza okoliczność, że dopiero po blisko 10 latach od zakończenia budowy sąsiedzi wnieśli oficjalną skargę dotyczącą uciążliwości obiektu związanej z jego wykorzystywaniem do hodowli zwierząt, w tym przede wszystkim trzody chlewnej.
Co się tyczy ustaleń dotyczących niedopuszczalnego pogorszenia zrealizowanym obiektem warunków użytkowych dla otoczenia należy wskazać, że w kontrolowanej sprawie problem ten należy powiązać przede wszystkim z jego usytuowaniem w stosunku do granicy sąsiedniej działki. W tej kwestii skarżący podnieśli, że przedmiotowy obiekt znajduje się w odległości 1,40 m od granicy ich działki, natomiast organy nadzoru budowlanego przyjęły, iż odległość ta wynosi ok. 1,50 m. Z uwagi na treść przepisów obowiązującego w czasie budowy wskazanego wyżej rozporządzenia z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim winny odpowiadać budynki ta różnica dotycząca odległości obiektu od granicy jest jednak pozbawiona znaczenia prawnego. Przepis § 12 ust. 1 przywołanego rozporządzenia, bowiem zezwalał na sytuowanie budynków mieszkalnych i gospodarczych w odległości co najmniej 4 m od granicy działki, przy czym zezwalał na zmniejszenie tej odległości do 3 m, jeżeli ściana budynku od strony sąsiedniej działki nie miała otworów okiennych lub drzwiowych. Wskazać tutaj należy, że PINB w uzasadnieniu swojej decyzji przyjął, że w sprawie winien znaleźć zastosowanie ust. 2 § 12 tego rozporządzenia zgodnie, z którym przy istniejącej zabudowie na sąsiedniej działce, odległości określone w ust. 1 mogą ulec zmniejszeniu, z tym, że odległość między budynkiem istniejącym a projektowanym powinna wynosić co najmniej 8 m. Stanowisko to należy jednak uznać za błędne, bowiem z akt sprawy wynika, że w odległości ok. 3 m od spornego obiektu był posadowiony na sąsiedniej działce budynek gospodarczy, prawdopodobnie zrealizowany na fundamencie starego budynku. Budynek ten został także wybudowany samowolnie, jednak decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną z upoważnienia Kierownika Urzędu Rejonowego w P. udzielono w oparciu o art. 42 Prawa budowlanego z 1974 r. D. i T. W. pozwolenia na jego użytkowanie.
W zapadłych w sprawie wyrokach NSA jednak nie przesądził, że usytuowanie przedmiotowego budynku na działce z naruszeniem przepisów określonych w cytowanym rozporządzeniu wymienionym automatycznie powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Zdaniem składu orzekającego należy w tej kwestii podzielić pogląd wyrażony w wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 14 października 2004 r. SA/Rz 753/03 ( ONSAiWSA z 2005 r. z.4, poz. 84 ) zgodnie z którym w razie dopuszczenia się samowoli budowlanej w okresie obowiązywania ustawy Prawo budowlane z 1974 r. do zastosowania przepisu art. 37 ust. 1 pkt 2 tej ustawy w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane ( Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.) nie jest wystarczające wykazanie, że obiekt został usytuowany z naruszeniem § 12 cytowanego rozporządzenia, ale konieczne jest także wykazanie, iż naruszenie tych warunków powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych lub zdrowotnych dla otoczenia.
Badając kwestię usytuowania przedmiotowego budynku względem działki skarżących nie można jednocześnie nie dostrzec, że na ich nieruchomości zostały posadowione dwa budynki gospodarcze znacznie bliżej usytuowane od granicy z działką A. D.. Pierwszy z tych budynków, o którym była mowa już wyżej, posiada powierzchnię użytkową zbliżoną do spornego obiektu i został usytuowany w odległości 0,85 m od granicy, drugi zaś o znacznie większej powierzchni zabudowy leży w odległości 0,50 m od granicy działki i ok. 5 m od budynku mieszkalnego A. D..
Zdaniem Sądu w tej sytuacji należało dokonać wykładni przepisu art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. posługując się zasadą równości wobec prawa wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Zasada ta, jak wyjaśnił Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 9 marca 1988 r. sygn. akt U 7/87 ( OTK z 1988 nr 1, poz. 1 s. 14 ) "polega na tym, że wszystkie podmioty prawa ( adresaci norm prawnych ), charakteryzujące się daną cechą istotną ( relewantną ) w równym stopniu, mają być traktowani równo. A więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących". Przywołany pogląd został sformułowany co prawda na gruncie art. 67 ust. 2 poprzednio obowiązującej Konstytucji PRL, zachował on jednak swoją aktualność, na co zwrócił uwagę w wielu swoich wyrokach Trybunał Konstytucyjny, także na gruncie art. 31 ust. 1 Konstytucji RP. Wobec tego uznanie, że obiekt budowlany w sposób niedopuszczalny pogarsza warunki użytkowe dla otoczenia – w rozumieniu art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. – z powodu niezgodnego z warunkami technicznymi jego usytuowania w stosunku do granicy sąsiedniej działki, w sytuacji gdy obiekty budowlane na tej sąsiedniej działce zostały także posadowione z naruszeniem tych przepisów, stałoby w sprzeczności z wyrażoną w art. 32 ust. 2 Konstytucji RP zasadą równości wobec prawa.
Na uwzględnienie nie zasługuje także podnoszony przez skarżących argument, że samowolnie wybudowany budynek uniemożliwia im realizację planowanej na ich posesji budowy drugiego budynku mieszkalnego. Wskazać tutaj należy, że przedłożona przez skarżących decyzja ustalająca warunki zabudowy i zagospodarowania terenu nie rozstrzygała kwestii usytuowania na ich działce planowanego budynku. Ponadto należy zauważyć, że wyrażane przez skarżących obawy co do niemożności usytuowania planowanego przez nich budynku mieszkalnego w odległości 4 m od granicy ich działki budowlanej nie znajdują oparcia w przepisach obowiązującego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ( Dz. U. nr 75, poz. 690 ze zm.).
Orzekające w sprawie organy nadzoru budowlanego były również na mocy art. 153 P.p.s.a. podobnie jak Sąd związane także oceną prawną oraz wskazaniami do dalszego postępowania wyrażonymi w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 stycznia 2004 r. sygn. akt II SA/Ka 3155/01. Wyrokiem tym została uchylona decyzja Wojewody [...], którą udzielono A. D. pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego budynku. We wskazaniach zawartych w jego uzasadnieniu WSA nakazał zawiesić postępowanie w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie toczące się przed organem odwoławczym, a jednocześnie polecił organowi nadzoru budowlanego podjąć zawieszone postępowanie w przedmiocie dopuszczalności legalizacji samowoli budowlanej. Organy obu instancji zastosowały się do tych wskazań wydając stosowne postanowienia. PINB dla Powiatu B. nie ustrzegł się jednak błędu, bowiem po ustaleniu, że brak jest podstaw do zastosowania w sprawie przepisów art. 37
ust. 1 i art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. zamiast umorzyć w oparciu o art. 105 § 1 Kpa postępowanie w tym zakresie, udzielił w oparciu o art. 42 Prawa budowlanego z 1974 r. w związku z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego budynku. Błąd ten dostrzegł jednak i skorygował organ odwoławczy, który uchylił w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie organu I instancji.
Z tych powodów Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło